Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) Antalya’da başladı. Türkiye Belediyeler Birliği (TBB), zirvenin ilk gününde Yeşil Bölge’de “Yerel Yönetimler, Gıda Güvenliği ve Kentsel Tarım” başlıklı panel düzenledi. Panelde, iklim değişikliğine karşı dayanıklı gıda sistemleri ve belediyelerin bu alandaki rolü ele alındı.
TBB, 9-20 Kasım tarihlerinde Antalya’da düzenlenen COP31’de yerel yönetimlerin iklim mücadelesindeki rolünü ve önceliklerini uluslararası gündeme taşıyor. Yeşil ve Mavi Bölge’de gerçekleştireceği oturumlarla belediyelerin bilgi ve deneyimlerini paylaşan TBB; yerel iklim eylemi, iklim finansmanı, çok düzeyli yönetişim ve dirençli kentler gibi başlıklara odaklanıyor.
COP31’in Yeşil Bölge’sindeki TBB Pavilyonu’nda 22 belediye ve 3 kuruluş çalışmalarını tanıtırken 72 konuşmacının katılımıyla 13 oturum düzenleniyor. Mavi Bölge’de ise dört oturum gerçekleştiriliyor. Bu kapsamda, 9 Kasım’da düzenlenen “Gıda, Tarım ve Sağlık” tematik günü çerçevesinde TBB Pavilyonu’nda “Yerel Yönetimler, Gıda Güvenliği ve Kentsel Tarım” paneli gerçekleştirildi.
TBB Genel Sekreter Yardımcısı Ulaş Altun’un moderatörlüğünde gerçekleştirilen panelde, iklim değişikliği karşısında dayanıklı yerel gıda sistemlerinin geliştirilmesinde belediyelerin rolü değerlendirildi. Panelde Ankara Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreter Yardımcısı Ahmet Mekin Tüzün, Hopa Belediye Başkanı Dr. Utku Cihan ve UNDP Türkiye GEF-Küçük Destek Programı Ulusal Koordinatörü Gökmen Argun konuşmacı olarak yer aldı.
Altun: “Belediyeler önemli sorumluluklar üstlenen aktörler haline geldi”
Panelin açılışında konuşan Altun, iklim değişikliğinin yalnızca çevresel değil; gıda güvenliği, tarımsal üretim, halk sağlığı ve kentlerin geleceğini doğrudan etkileyen çok boyutlu bir sorun olduğunu vurguladı. İklim krizinin yerel yönetimlerin sorumluluklarını artırdığına dikkat çeken Altun, “Belediyelerimiz artık yalnızca geleneksel altyapı ve üstyapı hizmetlerini yerine getiren kurumlar değil; yerel üretimin desteklenmesinden gıda güvenliğinin güçlendirilmesine, kentsel tarımın yaygınlaştırılmasından iklim değişikliğine uyum süreçlerine kadar önemli sorumluluklar üstlenen aktörler haline gelmiştir.” dedi.
Çözüm için merkezi idare, yerel yönetimler, üniversiteler, uluslararası kuruluşlar ve sivil toplumun iş birliği içinde hareket etmesi gerektiğini belirten Altun, TBB Tarım ve Gıda Güvenliği İhtisas Komisyonunun yaklaşık 2,5 yıldır çalışmalar yürüttüğünü aktardı. Komisyonun saha ziyaretleriyle belediyelerin başarılı uygulamalarını incelediğini ve deneyim paylaşımını teşvik ettiğini ifade eden Altun, “Yerelde geliştirilen başarılı bir uygulamanın, doğru iş birlikleriyle çok daha geniş ölçekli toplumsal faydaya dönüştürülebileceğine inanıyoruz.” diye konuştu.
Ankara’da üreticiyi destekleyen politikalar
Ankara Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreter Yardımcısı Ahmet Mekin Tüzün, konuşmasında Ankara’da tarımsal üretimin desteklenmesi ve kırsal kalkınmanın güçlendirilmesi amacıyla yürütülen çalışmalara değindi.
Sulama imkanlarının geliştirilmesi, su kaynaklarının verimli kullanılması ve üreticilerin temel tarımsal girdilere erişiminin kolaylaştırılması için çeşitli uygulamalar hayata geçirdiklerini dile getiren Tüzün, bu kapsamda sulama yatırımları, gölet projeleri ve yağmur suyu hasadına yönelik çalışmaları anlattı. Tüzün, üreticilere yönelik desteklerin belirli kriterler doğrultusunda ve elektronik ortamda yürütülmesini sağlayan Kırsal Bölge Bilgi Sistemi’nin (KIRBİS) de bu çalışmaların bir parçası olduğunu aktardı.
Küçük aile işletmelerinin tarımsal üretimdeki önemine dikkati çeken Tüzün, üreticilerin desteklenmesi ve kırsal üretimin sürdürülebilirliğinin sağlanması için çalışmalarını sürdürdüklerini kaydetti.
Kırsal kalkınma için kent-kır bütünlüğü
Hopa Belediye Başkanı Dr. Utku Cihan, Hopa ve çevresinde kırsal kalkınma ve tarımsal üretim alanında yürütülen çalışmalara değindi. Kent ve kırın birbirini tamamlayan iki alan olduğunu belirten Cihan, kırsalın kentlere gıda, su ve doğal kaynak sağladığını, kentlerin ise kırsala pazar, eğitim, sağlık ve teknoloji imkanları sunduğunu ifade etti. Hopa ve çevresindeki çay üretimini kırsal kalkınmaya örnek gösteren Cihan, kamu desteği, bilimsel araştırmalar ve uzun vadeli planlamayla gelişen çay tarımının bölge ekonomisini canlandırdığını, kadınların üretime katılımını artırdığını ve göçü azalttığını aktardı.
Belediyelerin tarımsal üretim, su yönetimi ve gıdaya erişim gibi alanlarda giderek daha fazla sorumluluk üstlendiğini belirten Cihan, kentlerin kendilerini besleyen kırsal ve ekolojik havzalarla birlikte planlanması gerektiğini vurguladı. Büyükşehir belediyelerinin bu alanda önemli görevler üstlendiğini ancak küçük ve orta ölçekli belediyelerin sınırlı bütçe ve personel imkanları nedeniyle benzer çalışmaları yürütmekte zorlandığını kaydeden Cihan, kırsal kalkınmanın desteklenmesinde kooperatiflerin önemine dikkati çekti. Cihan, tarımın güçlü bir kamu politikası olarak ele alınması ve kent-kır bütünlüğü içinde planlama yapılması çağrısında bulundu.
“Kendine yeten kent” yaklaşımı
UNDP Türkiye GEF-SGP Ulusal Koordinatörü Gökmen Argun, “Küçük Sivil Destekler, Başarılı Örnekler” başlıklı sunumunda GEF Küçük Destek Programı’nın Türkiye’deki 34 yıllık deneyimi kapsamında gıda güvenliği projelerinden elde edilen sonuçları ve başarılı uygulamaları paylaştı.
Sürdürülebilir gıda sistemleri için iklim dostu üretim, yerel kendine yeterlilik ve dayanışmanın önemine değinen Argun, üretimden tüketime kadar tüm aşamalarda doğal kaynaklar üzerindeki etkinin azaltılması gerektiğini belirtti. Bu kapsamda, kentlerin çevresindeki kırsal alanlarla birlikte ele alındığı ve yerel üretim-tüketim ilişkilerinin güçlendirildiği “kendine yeten kent” yaklaşımını anlattı.
Yerel üretim biçimlerinin doğal yaşamı, biyolojik çeşitliliği ve toprağı koruyacak şekilde sürdürülmesi gerektiğini vurgulayan Argun, üretimin ekonomik, kültürel ve sosyal açıdan sürdürülebilir olmasının önemine dikkati çekti. Üretici, tüketici ve diğer paydaşların karar süreçlerine katıldığı, dayanışma ve ortak faydaya dayalı bir yönetişim anlayışını savunan Argun, “Bağımsızlık gerçekten tarımdan geçiyor. Kendi kendine yeten bir şehir yaratabilmek için elimizden gelen her şeyi yapmalıyız.” dedi.
Panelde tarımsal üretimin desteklenmesi, kırsal kalkınma, doğal kaynakların ve suyun verimli kullanılması, kentsel tarım ve sağlıklı gıdaya erişim konuları yerel uygulamalar ve araştırma deneyimleri üzerinden değerlendirildi. Panelle farklı ölçeklerde uygulanabilir yaklaşımların paylaşılması ve belediyeler, üreticiler, araştırmacılar ile sivil toplum arasındaki iş birliğinin geliştirilmesi amaçlandı.