BM'nin ''ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI'' NDA TBB’DEN ÇALIŞTAY
BELEDİYELER, KOOPERATİFÇİLİKLE GELECEĞİ İNŞA ETME YOLUNDA BİR ARAYA GELDİ
Ankara-
Türkiye Belediyeler Birliği (TBB) tarafından, Birleşmiş Milletlerin (BM) 2025 yılını ‘Uluslararası Kooperatifler Yılı’ ilan etmesi dolayısıyla düzenlenen ‘Yerel Yönetimler ve Kooperatifçilik’ başlıklı çalıştay, TBB ana hizmet binasında başladı.
Yerel yönetimlerin kooperatifçilik alanındaki rolü, katkıları ve potansiyelinin değerlendirildiği çalıştayda; belediyelerin sosyal ve ekonomik kalkınmayı destekleyen kooperatif modellerini yaygınlaştırma yolları, yeni nesil kooperatifçilik uygulamalarıyla entegrasyon süreçleri ele alındı.
Belediye başkanları ve yerel yöneticileri, akademisyenler, kooperatif temsilcileri ve sivil toplum kuruluşları ile bir araya getiren çalıştay, karşılıklı bilgi ve deneyim paylaşımına olanak sağladı.
İki gün boyunca devam edecek çalıştayın açılış konuşmaları TBB Genel Sekreteri Suat Yıldız ile Prof. Dr. İlhan Tekeli tarafından gerçekleştirildi.
Yıldız: “TBB olarak küresel gündemi yakından izliyoruz”
TBB Genel Sekreteri Suat Yıldız, 2025 yılının uluslararası düzeyde kooperatifçiliğe ayrılmış olmasının önemine dikkat çekerek, “Bildiğiniz üzere 2025 yılı, BM Genel Kurulu’nun aldığı kararla ‘Uluslararası Kooperatifler Yılı’ olarak ilan edilmiştir. Birleşmiş Milletlerin buradaki hedefi, ‘Kooperatifler Daha İyi Bir Dünya İnşa Eder’ anlayışıyla başarılı modelleri bulmak, tartışmak ve yaygınlaştırmaktır.” dedi.
Yıldız, TBB’nin küresel gündemi yakından takip ettiğini vurgulayarak, “Ülkemizin üyesi olduğu uluslararası kuruluşların daha iyi bir gelecek için alternatif model arayışlarına yönelmesini önemsiyoruz. Küresel bir gündemin de ancak; ulusal ve yerel düzeydeki koşullara, modellere ve gelişme potansiyellerine göre şekillenebileceğinin farkındayız.” ifadelerini kullandı.
Yıldız: “Kooperatifçilikte ülkemizin büyük bir potansiyeli var”
TBB’nin çalıştaya geniş ve istekli bir ekiple hazırlandığını belirten Yıldız, kooperatifçilik alanındaki ulusal deneyime dikkati çekti. Yıldız, “Kooperatifçilik alanında ülkemizin özellikle Cumhuriyet’imizin kuruluş süreciyle birlikte ivme kazanan büyük bir potansiyeli ve deneyimi var. Biz, ulusal düzeyde bu birikime yaslanıyor; tecrübemizin 21’nci Yüzyıl koşullarına ve ihtiyaçlarına uyarlanması için yerel düzeyde yapılabilecekler konusu üzerine düşünmeye, üretmeye devam ediyoruz.” ifadelerini kullandı.
Kooperatifçiliğin şeffaf ve verimli bir model olarak yurttaşları daha katılımcı hale getirdiğini vurgulayan Yıldız, ‘Daha iyi bir gelecek, yerelden gelecek’ inancı çerçevesinde, yurttaşların sosyo-ekonomik durumlarının iyileşmesine zemin hazırlayacak alternatif ekonomik modellerini konuşmanın tam zamanı olduğunu belirtti. Eşitsizliklerin arttığı ve iklim krizinin etkilerinin belirginleştiği günümüzde, emeğe saygılı, katılımcı ve demokratik bir ekonomik-sosyal düzenin önemine dikkat çeken Yıldız, bu düzenin artık yaşamsal bir ihtiyaç haline geldiğini bildirdi.
Yıldız, çalıştaydan elde edilecek bilgi ve fikirlerin TBB’nin gelecek çalışmalarına yön vereceğini ve model oluşturmaya dönük projelerin temelini oluşturacağını belirterek konuşmasını sonlandırdı.
Tekeli: “Kooperatifçilik ve belediyecilik samimiyet testidir”
Yerel Yönetimler ve Kooperatifçilik Çalıştayı’nda konuşan Prof. Dr. İlhan Tekeli, belediyecilik ve kooperatifçiliğin geliştirilmesi gerektiğini vurgularken, bu alanlarda samimiyetin de sorgulanmasının altını çizdi. “Bu konularda benden bir güzelleme beklemeyin,” diyen Tekeli, yeni bir belediyecilik anlayışı ve yerel demokrasi bilinci çağrısında bulundu. Hem belediyecilik hem de kooperatifçilik konularında uzun yıllardır çalıştığını belirten Tekeli, bu alanların geliştirilmesi ve güçlendirilmesinden yana olduğunu ifade etti.
Belediyecilik ve kooperatifçilik alanında en önemli meselenin samimiyet olduğunu vurgulayan Tekeli, “Biz bu konularda gerçekten samimi miyiz, yoksa bir çeşit kayırmacılığın meşruiyet çerçevesi olarak mı bu kavramları kullanıyoruz?” dedi. Tekeli ayrıca bu tür yaklaşımların hem belediyeciliğin hem de kooperatifçiliğin güvenilirliğini zedelediğini belirtti.
Yerel yönetimlerin güçlenmesi gerektiğini vurgulayan Tekeli, zihniyet dönüşümü olmadan bunun mümkün olamayacağını dile getirdi. Tekeli, “Biz yerel yönetimlerin güçlenmesini istiyoruz ama kafalar hala merkeziyetçi. Böyle bir yerde çözüm bulamazsınız.” dedi. Kentlerde artan ekonomik, sosyal ve ekolojik sorunların artık klasik belediyecilik anlayışıyla çözülemeyeceğini belirten Tekeli, belediyelerin yeni planlama arayışlarına yöneldiğini söyledi.
Belediyelerin artık klasik planlama anlayışıyla yetinmediğini belirten Tekeli mevcut yapının sorunlara yanıt vermediğini ve bu yüzden de planlama ajansları kurmaya başladığı vurgusunu yaptı. Tekeli, adalet ve çevresel sürdürülebilirliğin belediyeler için kaçınılmaz bir görev alanı haline geldiğini ifade ederek, “Belediyeler yeni bir belediyecilik modeli arayışı içinde ama bunun tam farkında değiller.” değerlendirmesinde bulundu.
Türkiye’nin yerele yeniden güven duyabilmesi için bu modelin birlikte tartışılması gerektiğini belirten Tekeli, “Bu mesele konuşulmadan güven tesis edilemez.” dedi.
Tekeli: “Belediye–Kooperatif ilişkisi yerel demokrasiyi derinleştirir”
Tekeli, kooperatifler ile belediyelerin işlevlerinin birbiriyle yakından ilişkili olduğunu, bu ilişkinin yüzeyde kalmayıp yerel demokrasiyi derinleştiren bir toplumsal dayanışma biçimi haline gelmesi gerektiğini vurguladı. Tekeli, konuşmasının sonunda çözüm reçetesi sunmak yerine ortak düşünme çağrısı yaptı, “Ben burada çözüm önermek değil, birlikte düşünmeye katkı sunmak istiyorum. Eğer ütopyanızı yerel demokrasiyle geliştirmediyseniz, pratik çözümleriniz de gelişmez.” ifadesini kullandı.
Çalıştay atölye ve panellerle devam edecek
Açılış konuşmalarının ardından çalıştay, moderatörlüğünü TBB Koordinatörü Doç. Dr. Deniz Yıldırım’ın üstlendiği “Kooperatifçilik: Yapılanlar, Yapılamayanlar ve Yapılabilecekler” paneliyle devam etti.
Panelde; Ticaret Bakanlığı Emekli Başmüfettişi Hakan Turgay, İngiltere Lancashire Üniversitesinden Prof. Dr. Julian Manley yer alırken Barselona Üniversitesinden Dr. Iolanda Bianchi ise çevrim içi olarak panele katıldı.
Turgay, Birleşmiş Milletler Genel Kurulunun 2025 yılını ‘Kooperatifçilik Daha İyi Bir Dünya Kurar’ sloganıyla Uluslararası Kooperatifler Yılı olarak ilan ettiğini hatırlatarak “kooperatif” kavramına değindi. Kooperatifin bir dernek, vakıf ya da kamu kurumu olmadığını ancak tüm bu yapılarla iş birliği içerisinde faaliyet yürüttüğünü belirten Turgay konuşmasını, "Kooperatifçilik, kendini birlik içinde yok ederek sürdürülmesi gereken bir anlayıştır" sözleriyle tamamladı.
Dr. Iolanda Bianchi, İspanya’da uygulanan kamu müşterek ortaklığı kavramı üzerinden katılımcılara bilgi verdi. Kamu müşterek ortaklığında dernekler, kooperatifler ve kamu kurumlarının yönetime dahil olduğunu ve böylece vatandaşların da karar alma mekanizmalarına katılarak kamu hizmetlerinin yönetiminde söz sahibi olduğunu dile getiren Bianchi, Barselona Kent Konseyi tarafından geliştirilen “Vatandaş Varlık Programı” ve Terrassa kentindeki su hizmetlerinin Belediye tarafından verilmesini de örnek olarak gösterdi. Bianchi, kamu müşterek ortaklığının yaygınlaştırılmasının kamu hizmetlerinin daha kapsayıcı, demokratik ve verimli bir şekilde yürütülmesine önemli katkılar sunduğuna da dikkati çekti.
Prof. Dr. Julian Manley ise İngiltere’nin Preston kentinde uygulanmaya başlanan ve hala gelişmekte olan “Preston Modeli”ne değindi. Manley, modelin en dikkat çekici yönünün yerel yönetimlerle üniversiteler arasındaki güç birliği olduğuna dikkati çekti. Manley, kent konseyleri, kooperatifler, hastaneler, konut idareleri ve diğer kamu kurumları ile ortak çalışmalara da dayanan model ile belediye bütçesinden yerele ayrılan payın yıllar içinde yükseldiğini ifade etti.
İlk gün programında Bakım, Barınma, Enerji ve Tarım başlıklarındaki atölye çalışmalarına yer verildi.
Eski Başbakan Yardımcısı ve Eski Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Murat Karayalçın’ın açılış konuşmasıyla başlayacak çalıştayın ikinci gününde; “Barınma Hakkı, Yerel Yönetimler ve Kooperatifçilik”, “Yerel Yönetimler ve Enerji Kooperatifleri”, “Bakım, Yerel Yönetimler ve Kooperatifçilik Tarımsal Kalkınmada Kooperatifler ve Yerel Yönetimler” başlıklı paneller gerçekleştirilecek.