Birleşmiş Milletler İnsan Yerleşimleri Programı (UN-Habitat) ve Şanghay Belediyesi iş birliğinde yürütülen Global Award for Sustainable Development in Cities (Shanghai Award) ödül programının 4. dönem başvuruları açılmıştır.
2022 yılında hayata geçirilen Shanghai Award, şehirlerin ve belediyelerin sürdürülebilir kentsel kalkınma alanındaki iyi uygulamalarını uluslararası düzeyde görünür kılmayı, Birleşmiş Milletler 2030 Gündemi’nin ve Yeni Kentsel Gündem’in yerel düzeyde uygulanmasını desteklemeyi amaçlamaktadır. Ödül programı, özellikle Sürdürülebilir Kalkınma Amacı 11: Sürdürülebilir Şehirler ve Topluluklar odağında, kentlerin daha kapsayıcı, güvenli, dirençli ve sürdürülebilir hâle getirilmesine yönelik çalışmaları teşvik etmektedir.
Bu yılki başvuru çağrısı, “Building a Sustainable Urban Future for All” temasıyla yürütülmektedir. Söz konusu tema Türkçeye “Herkes İçin Sürdürülebilir Bir Kentsel Gelecek İnşa Etmek” şeklinde çevrilebilir. Bu kapsamda, dünya genelinde sürdürülebilir kentsel kalkınma alanında ilerleme kaydeden şehir ve belediyelerin başvuru yapmaları beklenmektedir.
Başvuru Yapabilecek Kurumlar
Ödül programına dünya genelindeki şehirler ve belediyeler başvuru yapabilmektedir. Başvuru çağrısı kapsamında özellikle 2016 yılından bu yana sürdürülebilir kentsel kalkınma alanında somut ilerleme kaydeden, sosyal, ekonomik ve çevresel sürdürülebilirlik bakımından dikkat çekici uygulamalar geliştiren ve iyi uygulamaları başka şehirler için örnek teşkil edebilecek belediyelerin başvuruları teşvik edilmektedir.
Bu çerçevede, aşağıdaki niteliklere sahip belediyelerin başvuruları öne çıkmaktadır:
- Sürdürülebilir kentsel kalkınma alanında sosyal, ekonomik ve çevresel boyutları birlikte ele alan çalışmalar yürütmüş olmak,
- 2016 yılından bu yana sürdürülebilirlik, dirençlilik, kapsayıcılık, yenilikçilik ve yönetişim alanlarında somut ilerleme kaydetmiş olmak,
- Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları ve Yeni Kentsel Gündem’in yerel düzeyde uygulanmasına katkı sağlayan strateji, politika, proje veya uygulamalara sahip olmak,
- Kent ölçeğinde geliştirilen iyi uygulamaları başka şehirlerle paylaşmaya ve uluslararası düzeyde görünür kılmaya uygun deneyimlere sahip olmak.
Öncelikli Başvuru Alanları
Shanghai Award 2026 kapsamında, sürdürülebilir kentsel kalkınmaya yönelik farklı alanlarda yürütülen çalışmalar değerlendirilebilmektedir. Bununla birlikte, başvuru çağrısında aşağıdaki dört alanda önemli ilerleme kaydeden şehir ve belediyelerin başvuruları özellikle teşvik edilmektedir:
1. Farklı İhtiyaçlara Yönelik Yeterli Konut
(Adequate Housing for Diverse Needs)
Bu başlık altında, güvenli, erişilebilir, uygun maliyetli ve yeterli konut arzının geliştirilmesine yönelik çalışmalar değerlendirilmektedir. Düşük gelirli haneler, kadınlar, çocuklar, yaşlılar, engelliler, afetlerden veya krizlerden etkilenen gruplar gibi farklı kesimlerin konut ihtiyaçlarını dikkate alan uygulamalar bu kapsamda ele alınmaktadır.
Ayrıca, sağlıklı ve güvenli konut standartlarının geliştirilmesi, yaşam döngüsü boyunca değişen ihtiyaçlara uygun konut politikalarının oluşturulması, afet sonrası barınma çözümleri ve mevcut konut stokunun iyileştirilmesine yönelik uygulamalar da bu başlık altında değerlendirilebilecektir.
2. İnsan Yerleşimlerinin İyileştirilmesine Yönelik Kentsel Yenileme
(Promoting Urban Regeneration for Human Settlements Improvement)
Bu alan; kentsel dönüşüm, kentsel yenileme, yaşam kalitesinin artırılması, kamusal alanların iyileştirilmesi, tarihî ve kültürel mirasın korunması, yeşil alanların geliştirilmesi ve yerel ekonomik canlılığın desteklenmesi gibi başlıkları kapsamaktadır.
Mahalle ölçeğinde yaşam kalitesini artıran, sosyal kapsayıcılığı güçlendiren, kamusal hizmetlere erişimi geliştiren ve kent mekânının ekonomik, ekolojik ve sosyal değerini birlikte ele alan uygulamalar bu alanda değerlendirilebilecektir.
3. İklim Değişikliğine Yanıt Veren Dirençli Altyapı
(Building Resilient Infrastructure Responding to Climate Change)
Bu başlık altında, iklim değişikliğine uyum ve afet risklerinin azaltılması bakımından kentlerin altyapı kapasitesini güçlendiren çalışmalar öne çıkmaktadır. Su, enerji, ulaşım, atık yönetimi, yeşil altyapı, doğa temelli çözümler, afet erken uyarı sistemleri ve akıllı kent uygulamaları bu kapsamda değerlendirilebilecek alanlar arasındadır.
Ayrıca, sel, sıcak hava dalgaları, kuraklık ve diğer iklim risklerine karşı kentsel altyapının dayanıklılığını artıran; temel hizmetlere adil erişimi gözeten; dezavantajlı grupları dikkate alan uygulamalar da bu başlık kapsamında önem taşımaktadır.
4. Kentsel Yönetişimi Güçlendiren Çok Paydaşlı Katılım
(Encouraging Multi-Stakeholder Participation to Strengthen Urban Governance)
Bu alan, karar alma süreçlerinde katılımın güçlendirilmesi, çok düzeyli yönetişim mekanizmalarının geliştirilmesi, vatandaş katılımının kurumsallaştırılması, kadınlar, gençler ve kırılgan grupların süreçlere dâhil edilmesi, veri temelli karar alma sistemlerinin yaygınlaştırılması ve kamu-özel-sivil toplum iş birliklerinin geliştirilmesi gibi konuları kapsamaktadır.
Yerel düzeyde katılımcı planlama, şeffaflık, hesap verebilirlik, dijital yönetişim, mahalle ölçeğinde katılım mekanizmaları ve yerel paydaşlarla ortak çözüm üretme kapasitesini güçlendiren uygulamalar bu başlık altında değerlendirilebilecektir.
Değerlendirme Kriterleri
Başvurular, uluslararası jüri tarafından belirli kriterler çerçevesinde değerlendirilecektir. Başvuru hazırlayacak belediyelerin, çalışmalarını yalnızca faaliyet tanıtımı şeklinde değil; somut etki, sürdürülebilirlik, yenilikçilik ve başka kentlere uyarlanabilirlik bakımından da ortaya koymaları beklenmektedir.
Başlıca değerlendirme kriterleri şunlardır:
Etki
(Impact)
Belediyenin 2016 yılından bu yana 2030 Gündemi, Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları ve Yeni Kentsel Gündem doğrultusunda ortaya koyduğu somut ilerleme, sonuç ve etkiler değerlendirilecektir. Başvurularda mümkün olduğunca nicel veriler, göstergeler, raporlar, görseller, değerlendirme çıktıları ve somut örnekler kullanılması önem taşımaktadır.
Sürdürülebilirlik
(Sustainability)
Belediyenin orta ve uzun vadeli strateji, plan, politika ve kurumsal kapasitesinin, sürdürülebilir kalkınma çalışmalarını nasıl desteklediği değerlendirilecektir. Bu kapsamda, uygulamaların sürekliliği, finansman yapısı, kurumsallaşma düzeyi ve “kimseyi geride bırakmama” yaklaşımına katkısı önemlidir.
Yenilikçilik
(Innovation)
Başvurularda, belediyenin politika, planlama, tasarım, yönetişim, finansman, teknoloji, dijitalleşme veya hizmet sunumu alanlarında geliştirdiği yenilikçi yaklaşımların açıklanması beklenmektedir. Yenilikçilik değerlendirilirken, uygulamaların mevcut yaygın pratiklerden hangi yönleriyle ayrıştığı ve ne tür sonuçlar ürettiği dikkate alınacaktır.
Uyarlanabilirlik
(Adaptability)
Belediyenin geliştirdiği uygulama, yaklaşım veya araçların benzer sorunlarla karşılaşan diğer şehirler tarafından benimsenebilir, yaygınlaştırılabilir veya ölçeklendirilebilir olup olmadığı değerlendirilecektir. Bu kapsamda, deneyim paylaşımı, şehirler arası iş birliği, ulusal veya uluslararası platformlarda tanınırlık ve iyi uygulama niteliği önem taşımaktadır.
Başvuru Şekli ve Gerekli Belgeler
Başvurular, Shanghai Award resmi internet sitesi üzerinden çevrim içi olarak yapılacaktır:
Başvuru platformu: https://www.shanghaiaward.org
Başvuru dili İngilizcedir. Başvuru yapacak belediyelerin başvuru formunu, resmi başvuru mektubunu ve varsa destekleyici belgelerini İngilizce olarak hazırlamaları gerekmektedir.
Başvuru iki şekilde yapılabilmektedir:
1. Doğrudan Başvuru
(Self-application)
Belediyeler, kendi adlarına doğrudan başvuru yapabilmektedir. Bu durumda başvuru sahibi belediyenin, resmi antetli kâğıt üzerinde hazırlanmış, belediye başkanı veya eşdeğer yetkili tarafından imzalanmış/kaşelenmiş bir başvuru mektubu sunması gerekmektedir.
Bu amaçla duyuru ekinde yer alan Başvuru Mektubu Şablonu (Application Letter Template) kullanılabilecektir.
2. Aday Gösterme Yoluyla Başvuru
(Application with Nomination)
Başvuru çağrısında ayrıca aday gösterme yoluyla başvuru imkânı da düzenlenmiştir. Bu yöntemde, ilgili belediyenin uygun bir kurum tarafından aday gösterilmesi ve belediyenin bu adaylığı kabul ettiğini gösteren teyit yazısının sunulması gerekmektedir. Ancak TBB internet sitesi duyurusu kapsamında belediyelerin pratik kullanımına yönelik olarak doğrudan başvuru sürecinin esas alınması uygun olacaktır.
Başvuru yapmak isteyen belediyelerin, başvuru rehberi ve kurallar belgesinde yer alan usul ve şartları dikkatle incelemeleri önem arz etmektedir.
Destekleyici Materyaller
Başvuru formunda belediyelerden, sürdürülebilir kentsel kalkınma alanındaki strateji, politika, proje ve uygulamalarına ilişkin bilgi sunmaları beklenmektedir. Başvuruların güçlendirilmesi amacıyla aşağıdaki nitelikte destekleyici materyallerin hazırlanması faydalı olacaktır:
Stratejik planlar, eylem planları veya politika belgeleri,
Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları veya Yeni Kentsel Gündem ile ilişkili raporlar,
Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları Gönüllü Yerel Değerlendirme (VLR) raporları,
Faaliyet raporları, izleme ve değerlendirme raporları,
Proje sonuç raporları,
Görseller, videolar, medya haberleri veya tanıtım materyalleri,
Belediye meclisi kararları, yönetmelikler, yönergeler veya standartlar,
Uygulamaların etkisini gösteren sayısal veriler ve göstergeler.
Başvuru formunda, özellikle başvuru konusu iyi uygulamaların 2016 yılı ve sonrasındaki gelişimini ortaya koyan bilgi, veri ve belgelerin sunulması beklenmektedir. Ayrıca başvuru sahibi belediyelerin, en az bir ve en fazla üç öne çıkan faaliyeti başvuru kapsamında detaylandırması öngörülmektedir.
Ödül ve Uluslararası Görünürlük
Shanghai Award’ın 4. dönemi kapsamında en fazla beş şehrin ödüllendirilmesi öngörülmektedir. Ödül kazanan şehirlerin sürdürülebilir kentsel kalkınma alanındaki başarılı uygulamalarının, Yeni Kentsel Gündem kapsamındaki iyi uygulama veri tabanına ve Shanghai Manual 2026 yayınına dâhil edilmesi planlanmaktadır.
Kazanan şehirlerin ayrıca uluslararası etkinliklere davet edilmesi, diğer şehirlerle iyi uygulama paylaşımında bulunması, şehir ağlarıyla temas kurması ve sürdürülebilir kentsel kalkınma alanındaki çalışmalarını küresel düzeyde tanıtması beklenmektedir.
Ödül töreninin, 31 Ekim 2026 Dünya Şehirler Günü etkinlikleri kapsamında Çin’in Fuzhou kentinde gerçekleştirilmesi öngörülmektedir.
Son Başvuru Tarihi
Başvurular için son tarih:
12 Haziran 2026
Başvuru yapmayı planlayan belediyelerin, çevrim içi başvuru platformunda hesap oluşturma, başvuru formunu doldurma, resmi başvuru mektubunu hazırlama ve destekleyici belgeleri yükleme işlemlerini son başvuru tarihinden önce tamamlamaları gerekmektedir. Eksik veya geç yapılan başvuruların değerlendirmeye alınmayacağı belirtilmektedir.
İletişim
Başvuru sürecine ilişkin sorular için Çin Belediye Başkanları Birliği Dış İlişkiler Departmanı ile irtibata geçilebilir:
E-posta: international@citieschina.org.cn
Telefon: +86-10-51901939
Ayrıca Shanghai Award başvuru sürecine ilişkin teknik konular için ödül programının resmi internet sitesi üzerinden yayımlanan rehber ve kaynakların incelenmesi tavsiye edilmektedir.
Duyuru Ekleri
Başvuru yapmak isteyen belediyelerin kullanabileceği İngilizce belgeler aşağıda yer almaktadır:
- Başvuru Çağrısı, Kurallar ve Rehber Belgesi
(Call for Applications Rules and Guidelines)
Ödül programının kapsamı, teması, başvuru şartları, değerlendirme kriterleri, seçim süreci ve başvuruya ilişkin genel kuralları içermektedir. - Başvuru Yapma Rehberi
(Guide on How to Submit an Application for Shanghai Award)
Shanghai Award resmi internet sitesi üzerinden hesap oluşturma, sisteme giriş yapma, yeni başvuru başlatma ve başvuruyu tamamlama adımlarını açıklamaktadır. - Başvuru Formu
(Application Form)
Belediyelerin temel bilgilerini, sürdürülebilir kalkınma stratejilerini, öne çıkan faaliyetlerini, etki, sürdürülebilirlik, yenilikçilik ve uyarlanabilirlik alanlarındaki açıklamalarını sunmaları için kullanılacak başvuru formudur. - Başvuru Mektubu Şablonu
(Application Letter Template)
Doğrudan başvuru yapacak belediyelerin, belediye başkanı veya eşdeğer yetkili imzası/kaşesiyle sunması gereken resmi başvuru mektubu için kullanılabilecek şablondur.
Çin Belediye Başkanları Birliği (The China Association of Mayors-CAM) Hakkında
CAM, Çin’de şehir yöneticileri ve belediye başkanları arasında deneyim paylaşımını, kapasite geliştirmeyi ve şehirler arası iş birliğini destekleyen ulusal nitelikte bir kuruluştur. Merkezi Pekin’de bulunan CAM; kentsel yönetişim, sürdürülebilir şehirleşme, yerel kalkınma, belediye yönetimi ve uluslararası iş birliği alanlarında faaliyet yürütmekte; şehirlerin iyi uygulamalarını paylaşmaları ve uluslararası platformlarda görünürlük kazanmaları için çeşitli çalışmalar gerçekleştirmektedir. Shanghai Award başvuru süreci kapsamında CAM, ödül programına ilişkin duyurunun şehir ve belediyelere ulaştırılması, başvuru sürecine yönelik bilgilendirme yapılması ve başvuru sahiplerinin ilgili kanallara yönlendirilmesi bakımından temas kurulan kurumlardan biridir.