SIFIR ATIKTAN İKLİM EYLEMİNE YEREL YÖNETİMLERİN ROLÜ

Türkiye Belediyeler Birliği (TBB), Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında sıfır atık uygulamalarını, döngüsel ekonomiye geçişi ve iklim eyleminde yerel yönetimlerin rolünü belediye temsilcilerinin deneyimleri üzerinden ele aldı. 

TBB, COP31 kapsamında düzenlediği panellerin sonuncusunu “Sıfır Atıktan İklim Eylemine: Döngüsel Ekonomiyi İlerleten Yerel Yönetimler” başlığıyla gerçekleştirdi. Panelde, sıfır atık uygulamalarının yerel politikalara yansıtılması, iklim değişikliğiyle mücadele ve döngüsel ekonomiye geçişte belediyelerin rolü değerlendirildi.

TBB Genel Sekreter Yardımcısı Feridun Ulutaş'ın moderatörlüğünde gerçekleştirilen panele Terme Belediye Başkanı Şenol Kul, Nusaybin Belediye Başkanı Av. Gülbin Şahin Dağhan ve Manisa Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreteri Burak Deste konuşmacı olarak katıldı.

Ulutaş: “İklim eylemi yerelde hayata geçiyor”

Panelin açılışında konuşan TBB Genel Sekreter Yardımcısı Feridun Ulutaş, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile yürütülen Yerelde Sıfır Atık Girişimleri Programı kapsamında belediyelerin atık önleme, sıfır atık ve iklim değişikliği alanındaki projelerine 6 milyon 300 bin avroluk hibe desteği sağlandığını aktardı. Ulutaş, belediyelerin iklim eylem planları ve yeşil finansmana erişim kapasitelerinin de desteklendiğini ifade etti. İklim eyleminin yerelde hayata geçtiğini ve belediyelerin bu sürecin asıl uygulayıcısı olduğunu vurgulayan Ulutaş ‘üç temel mesaj’ diyerek sözlerini şu şekilde sürdürdü: 

“Sıfır atık yalnızca bir çevre politikası değil aynı zamanda bir belediye yönetimi politikasıdır. Ölçemediğimizi yönetemeyiz ve finans ettiremeyiz. Birbirimizden öğrenmeliyiz.” 

Atıkların kaynağında önlenmesinin emisyonları ve belediye maliyetlerini azaltacağını belirten Ulutaş, başarılı uygulamaların vatandaşlarla birlikte geliştirilmesi ve belediyeler arasında yaygınlaştırılması gerektiğini kaydetti.

Kul: “En iyi atık üretilmeyen atıktır”

Terme Belediye Başkanı Şenol Kul, iklim değişikliğinin artık geleceğin değil, bugünün bir sorunu olduğunu belirterek etkilerinin en yakından yerel ölçekte hissedildiğini ifade etti. Terme'nin yoğun yağışlardan ve taşkınlardan etkilendiğini, bunun tarım ve sanayi üzerinde de sonuçlar doğurduğunu aktaran Kul, “Biz bu nedenle küresel bir sorun olan iklim değişikliğinin çözümünün yerelden başladığına inanıyoruz.” dedi. Doğrusal ekonomi anlayışının kaynakların sınırsız olduğu düşüncesiyle üretme, tüketme ve atma üzerine kurulduğunu belirten Kul, döngüsel ekonomide atıkların yeni ürünlerin hammaddesi olarak değerlendirildiğini vurguladı. “En iyi atık üretilmeyen atıktır” diyen Kul, doğrusal ekonomiden döngüsel ekonomiye geçişin artık bir zorunluluk ve sorumluluk olduğunu kaydetti.

Terme'de pirinç ve fındık üretiminden ortaya çıkan atıkların ekonomik değere dönüştürüldüğünü anlatan Kul, çeltik kabuğunun hayvan altlığı olarak kullanıldığını, çeltik sapından sepet ve hediyelik eşyalar üretildiğini belirtti. Fındık kabuğunun ise yakıt, pide fırınlarında kullanılan malzeme ve mobilya sektöründe değerlendirildiğini aktardı. Kadın kooperatifleri aracılığıyla fındık ve çeltik atıklarından kompozit üretimi yapıldığını, atıklardan elde edilen kompostla mantar yetiştirildiğini ifade eden Kul, kadınların ve gençlerin bu sürece dahil edilmesinin önemine dikkati çekti. Kul, “Biz bu dünyayı atalarımızdan miras almadık, gelecek nesillerden ödünç aldık.” sözleriyle konuşmasını tamamladı.

Dağhan: “Atıkları dönüştürmeden önce kullanım ömrünü uzatmalıyız”

Nusaybin Belediye Başkanı Av. Gülbin Şahin Dağhan, Nusaybin Belediyesinin sıfır atık ve iklim değişikliği alanında uzun süredir çalışmalar yürüttüğünü ve bu çalışmaların Bakanlık tarafından iyi uygulama örnekleri arasında seçildiğini belirtti. İlçede yeni bir sıfır atık toplama merkezinin faaliyete geçmek üzere olduğunu, atık ayrıştırma merkeziyle desteklenmesine yönelik projelerinin de bulunduğunu aktaran Dağhan, “Atıkları dönüştürmeden önce kullanım ömrünün uzatılması yönünde ciddi çalışmalar yürütmemiz gerekiyor.” dedi. İklim değişikliği ve atık politikalarının siyasi partilerin, belediyelerin ve hükümetlerin insafına bırakılmayacak kadar önemli olduğunu vurgulayan Dağhan, bu çalışmaların devlet politikası haline getirilmesi ve sürdürülebilirliğinin sağlanması gerektiğini ifade etti.

Sıfır atık bilincinin okullardan başlayarak geliştirilmesi gerektiğini belirten Dağhan, Nusaybin'de ana sınıflarından itibaren öğrencilere yönelik eğitimler verildiğini ve okullar arasında pil toplama yarışmaları düzenlendiğini aktardı. Ayrıca ilçenin 73 kırsal mahallesinde kadınlarla birlikte yürütülen çalışma kapsamında yerel tohumların toplandığını ve “ana tohumu” adıyla yeniden değerlendirilmek üzere kadınlara dağıtıldığını belirtti. Tohumları saklayanların kadınlar olduğunu ifade eden Dağhan, “Gençlerin olmadığı ve kadınların öncülük etmediği hiçbir ekolojik döngünün gerçek anlamıyla iklime etki edeceğini düşünen bir yerde değiliz.” dedi.

Deste: “Bir araya gelirsek, fikirleri birleştirirsek çok daha güzel şeyler yapacağız”

Manisa Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreteri Burak Deste, iklim değişikliğiyle mücadelede sıfır atık ve çevresel etkilerin dikkate alındığını belirtti. Manisa'nın tarım ve sanayide Türkiye ortalamasının üzerinde değerlere sahip olduğunu ifade eden Deste, belediyenin atıkların bertaraf edilmesinin yanı sıra ekonomiye yeniden kazandırılması için çalışmalar yürüttüğünü aktardı. Atıkların taşınmasında demir yolu kullanımının artırılmasının hedeflendiğini, mermer atıklarının yol yapımında değerlendirilmesine yönelik projeler geliştirildiğini kaydeden Deste, bertaraf tesisinde atıklardan yılda yaklaşık 148 milyon kilovatsaat elektrik enerjisi elde edildiğini söyledi.

Belediyelerin sıfır atık ve iklim değişikliği çalışmalarında finansman ihtiyacına dikkat çeken Deste, belediyelerin öz gelirlerinin yeterli olmadığını ve merkezi yönetimden aktarılan kaynakların artırılması gerektiğini belirtti. İklim değişikliğiyle ilgili risklerin tespit edildiğini ancak projelerin hayata geçirilmesinde finansmanın belirleyici olduğunu ifade eden Deste, Manisa'da öncelikli konuların başında kuraklık ve orman yangınlarının geldiğini söyledi. TBB’nin merkezi hükümetle yakın temas kurmasının ve yerelde ilgili kurumların aynı masa etrafında buluşmasının önemini vurgulayan Deste, “Birbirinden bağımsız hareket eden, aynı hedefe koşan çok fazla sayıda kurum var. Bir araya gelirsek, fikirleri birleştirirsek çok daha güzel şeyler yapacağız.” dedi.