Türkiye Belediyeler Birliği (TBB) ile İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) iş birliğinde 30 büyükşehir belediyesinin zabıta teşkilatları İstanbul’da bir araya geldi. Zabıta Çalıştayı’nda zabıta hizmetlerinin mevcut durumu, uygulamada karşılaşılan sorunlar ve çözüm önerileri ele alındı.
Zabıta Teşkilatının kuruluşunun 200’üncü yılı kapsamında TBB, İstanbul Büyükşehir Belediyesinin (İBB) ev sahipliğinde Zabıta Çalıştayı düzenledi.
30 büyükşehir belediyesi zabıta daire başkanları ile İstanbul ilçe belediyelerinin yöneticileri ve ilgili uzmanlarının katılımıyla gerçekleştirilen çalıştayda; zabıta hizmetlerinin mevcut durumu, uygulamada karşılaşılan sorun ve ihtiyaçlar, mevzuata ilişkin değerlendirmeler, çalışma koşulları ve hizmetlerin geliştirilmesine yönelik çözüm önerileri değerlendirildi.
Çalıştayın açılış konuşmalarını TBB Genel Sekreter Yardımcısı Feridun Ulutaş, İBB Genel Sekreter Yardımcısı Erdal Celal Aksoy ile İBB Zabıta Dairesi Başkanı Metin Alper yaptı.
Ulutaş: “Yapmamız gereken farklı ihtiyaçları doğru biçimde tanımlamak”
TBB Genel Sekreter Yardımcısı Feridun Ulutaş konuşmasında, zabıta teşkilatının tarihsel gelişimine değinerek zabıtanın belediyenin sahadaki yüzü olduğunu belirtti. Türkiye'nin farklı şehirlerinde zabıta hizmetlerinin aynı koşullarda yürütülmediğinin altını çizen Ulutaş, yaz aylarında nüfusu katlanan bir kıyı kentinin ihtiyaçlarıyla, geniş bir kırsal alana hizmet götüren, her gün milyonlarca insanın hareket ettiği bir büyükşehirin ihtiyaçlarının aynı olmadığına dikkat çekti. Ulutaş, “Burada yapmamız gereken; tek tip bir çözüm aramak değil, ortak sorunlarımızı ortaya koyarken şehirlerimizin farklı ihtiyaçlarını doğru biçimde tanımlamaktır.” dedi.
Çalıştayın üç ana başlığının mevzuat ve görev-yetki alanı, çalışma koşulları ve özlük hakları olduğunu belirten Ulutaş, bu alanların birbirinden bağımsız olmadığını söyledi. Ulutaş, “Yetkinin belirsiz olduğu yerde personel sahada yalnız kalıyor. Çalışma şartlarının ağırlaştığı yerde hizmetin niteliği düşüyor. Emeğin ve sorumluluğun karşılığını bulmadığı yerde deneyimli ve nitelikli personeli kurumda tutmak zorlaşıyor.” diye konuştu.
TBB’nin zabıta alanında bugüne kadar özellikle eğitim ağırlıklı çalışmalar yürüttüğüne ayrı bir parantez açan Ulutaş, Belediye Akademisi kapsamında aday zabıta memurlarına yönelik hazırlayıcı eğitimler düzenlendiğini, iş sağlığı ve güvenliği farkındalığının eğitim programlarına dahil edildiğini aktardı.
“Sahadaki deneyimin bu çalıştayın en önemli kaynağı olduğuna inanıyoruz.” diyen Ulutaş, çalıştay sonuçlarını TBB olarak ayrıntılı biçimde derleyerek somut bir çalışma belgesine dönüştüreceklerini kaydetti. Ulutaş, mevzuat değişikliği gerektiren başlıklarda önerilerin dayanakları ve gerekçeleriyle birlikte hazırlanarak ilgili merkezi idare kurumlarına iletileceğini söyledi.
Aksoy: “Zabıta, belediyenin üniformasıdır”
İBB Genel Sekreter Yardımcısı Erdal Celal Aksoy, zabıta teşkilatının yerel yönetimlerdeki rolüne ve görev alanında yaşanan mevzuat sorunlarına vurgu yaptı.
Aksoy, zabıtanın kamusal düzen, kamu esenliği, kent içi adalet ve eşitliğin sahadaki teminatı olduğunu belirterek, “Zabıta, belediyenin üniformasıdır. Şehrin nabzını sokakta tutan, geçmişin teamülleriyle bugünün gerçeklerini harmanlayan teşkilatımız kentsel politikalarımızın en güvenilir pusulasıdır.” ifadelerini kullandı.
Kentlerin hızla büyüdüğünü ve kentsel dinamiklerin çeşitlendiğini aktaran Aksoy, buna karşın zabıtanın görev alanının farklı kanun ve yönetmelikler nedeniyle parçalı bir yapıda kaldığını söyledi. Özellikle 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu ile 5393 sayılı Belediye Kanunu arasındaki yetki sınırlarının sahada belirsizliklere yol açtığını kaydeden Aksoy, büyükşehir ve ilçe belediyeleri arasındaki görev paylaşımının netleştirilmesi gerektiğini ifade etti.
Zabıta personelinin görevlerini yerine getirirken hukuki sorunlarla karşılaşabildiğini dile getiren Aksoy, “Görevini layığıyla yapmaya çalışan, kamu düzenini koruyan zabıta personelimizin hukuki korumalardan yoksun kaldığı için haksız ceza ve tazminat davalarıyla karşı karşıya kaldıklarını da görmekteyiz.” dedi. Aksoy, yaşanan sorunların genelgelerle geçiştirilemeyeceğini, ortak akılla çözülmesi gerektiğini vurguladı.
İBB olarak TBB ile birlikte sürecin çözümü için çalıştıklarını belirten Aksoy, çalıştaydan çıkacak tespit ve önerilerin yerel yönetim reformu açısından önem taşıdığını söyledi.
Alper: “Zabıta şehrin hafızasıdır”
İBB Zabıta Dairesi Başkanı Metin Alper de zabıta teşkilatının kent yönetimindeki rolüne ve çözüm bekleyen sorunlara değindi. “Zabıta şehrin hafızasıdır.” diyen Alper, bir caddenin ve meydanın değişimini en iyi zabıtanın bildiğini, teşkilatın kentin dününü ve bugününü sahada adım adım kaydettiğini söyledi.
Çalıştayın tabandan tavana uzanan bir istişare sürecinin üçüncü adımı olduğunu belirten Alper, daha önce İBB Zabıta Dairesi personeli ve İstanbul’un 39 ilçe belediyesinin zabıta müdürleriyle çalışmalar gerçekleştirildiğini, bu buluşmayla ortak aklın Türkiye ölçeğine taşındığını ifade etti.
Çalıştaydan çıkacak sonuçların somut bir yol haritasına dönüşmesi gerektiğini belirten Alper, “Buradan çıkacak sonuç raporu raflarda kalmayacak. TBB aracılığıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi ve bakanlıklar nezdinde takip edeceğimiz ortak bir yol haritamız olacaktır.” dedi.
Sorunlar üç ana başlıkta ele alındı
İBB Zabıta Dairesi Başkanı Metin Alper ile Zabıta Destek Hizmetleri Şube Müdürü Gökhan Fırtına, çalıştayın çalışma yöntemi ve oturumlarına ilişkin çerçeve sunumunu yaptı. Açılış ve çerçeve sunumlarının ardından çalıştay oturumlarına geçildi.
Oturumlar “Mevzuat ve Kurumsal Yapı”, “Çalışma Koşulları ve Hizmetlerin Geliştirilmesi” ile “Özlük Hakları ve Mesleki Gelişim” başlıklarıyla düzenlendi. Bu kapsamda “Mevzuat ve Kurumsal Yapı” başlığı altında; büyükşehir ve belediye mevzuatı, zabıta mevzuatı ve uygulamaları, müdürlüklerin görev, yetki ve sorumlulukları, işyeri açma ve çalışma ruhsatları mevzuatı, büyükşehir–ilçe belediyesi görev ve yetki paylaşımı, zabıta amirlikleri ile zabıta meslek kanunu ihtiyacı ve mesleki statü konuları ele alındı.
“Çalışma Koşulları ve Hizmetlerin Geliştirilmesi” başlığı altında; iş sağlığı ve güvenliği, saha uygulamaları, araç, kıyafet ve ekipman standartları, veri yönetimi ve raporlama, dijital ve mobil denetim uygulamaları, yapay zeka destekli zabıta uygulamaları, merkezi denetim sistemleri ile zabıta karakolları ve mobil zabıta hizmetlerinin verimliliği değerlendirildi.
“Özlük Hakları ve Mesleki Gelişim” başlığında ise personel motivasyonu ve kurumsal aidiyet, personel alımı ve planlaması, norm kadro, görevde yükselme ve ünvan değişikliği, fazla çalışma ve ücretlendirme, ek gösterge uygulamaları, sosyal haklar, tazminatlar ve emeklilik hakları konuları üzerinde duruldu.
Çalıştay kapsamında çözüm önerileri değerlendirilirken program, katılım belgelerinin verilmesiyle tamamlandı.
Çalıştay sonucunda ortaya konulan görüş, değerlendirme ve öneriler doğrultusunda, zabıta hizmetlerinin etkinliğinin ve kurumsal kapasitesinin artırılmasına yönelik ortak bir yaklaşım geliştirilmesi amacıyla sonuç raporu hazırlanacak.