Türkiye Belediyeler Birliği (TBB), Birleşmiş Milletler Yüksek Düzeyli Siyasi Forumu 2026 (HLPF) ve Forum kapsamında düzenlenen üst düzey etkinliklere katılmak üzere 13–17 Temmuz tarihleri arasında New York’ta bir dizi toplantı, panel ve uluslararası temas gerçekleştirdi.
TBB Genel Sekreter Yardımcısı Dr. Şengül Altan Arslan ile beraberindeki heyet, program boyunca Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarının (SKA) yerelleştirilmesi, çok düzeyli yönetişim, yerel veri sistemleri, finansman, kurumsal kapasite ve 2030 sonrası küresel kalkınma gündemine ilişkin Türkiye’nin yerel yönetim perspektifini uluslararası paydaşlarla paylaştı.
HLPF, ülkelerin 2030 Gündemi ve SKA’ların uygulanmasında kaydettiği ilerlemenin değerlendirildiği en önemli küresel platformlardan biri olma niteliğini taşıyor. 2026 yılı Forumunda, küresel taahhütlerin yerel düzeyde somut sonuçlara dönüştürülmesi; ulusal ve yerel yönetimler arasında eşgüdümün güçlendirilmesi; temel kamu hizmetlerine erişim, yerel finansman ve veri kapasitesinin geliştirilmesi gibi başlıklar ön plana çıktı.
TBB heyetinin New York programının odağında ise belediyelerin sürdürülebilir kalkınmaya sağladığı katkıların uluslararası alanda görünür kılınması ve TBB öncülüğünde hazırlanan “VSR Türkiye 2026 – Gönüllü Ulusaltı Değerlendirme Raporu”nun küresel yerel yönetim gündemine taşınması yer aldı.
VSR Türkiye 2026 uluslararası paydaşlarla paylaşıldı
TBB öncülüğünde ve belediyelerin katkılarıyla hazırlanan Gönüllü Ulusaltı Değerlendirme (VSR) Türkiye 2026, Türkiye’nin bu alandaki ilk resmi dokümanı olma özelliğini taşıyor. Çalışma, belediyelerin Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarına katkısını yalnızca iyi uygulama örnekleri üzerinden değerlendirmek yerine, SKA’ların belediyelerin kurumsal sistemlerine ne ölçüde yansıdığını ortaya koymayı amaçlıyor.
Bu kapsamda pilot belediyelerin stratejik planları, performans programları, faaliyet raporları, bütçeleri ve mevcut olduğu durumlarda Gönüllü Yerel Değerlendirme Raporları, sürdürülebilir enerji ve iklim eylem planları ile diğer politika belgeleri incelendi. Böylece SKA’ların belediyelerin planlama, bütçeleme, uygulama, izleme ve raporlama süreçleriyle ilişkisi belge temelli ve karşılaştırmalı bir yaklaşımla değerlendirildi.
Çalışma, belediyelerin sürdürülebilir şehirler, iklim eylemi, sosyal kapsayıcılık, atık yönetimi, katılımcı yönetişim ve temel kamu hizmetleri gibi alanlarda önemli uygulama kapasitesine sahip olduğunu gösterirken; ortak göstergeler, yerel veri sistemleri, SKA-bütçe bağlantıları ve sonuç odaklı raporlama alanlarında geliştirilmesi gereken kurumsal ihtiyaçları da ortaya koydu.
VSR Türkiye 2026, Gönüllü Ulusal Değerlendirmelerin (VNR) veya belediyeler tarafından hazırlanan Gönüllü Yerel Değerlendirmelerin (VLR) alternatifi olarak değil, bu süreçler arasında bağlantı kuran tamamlayıcı bir değerlendirme ve öğrenme aracı olarak uluslararası paydaşlara tanıtıldı.
VNR’lerin yerelleştirilmesinde ulusal belediye birliklerinin rolü ele alındı
TBB heyeti, 14 Temmuz tarihinde düzenlenen “SKA’ların Yerelleştirilmesine İlişkin Ortaklık Platformu 2026 Yıllık Toplantısı”na da katıldı. İtalya Çevre ve Enerji Güvenliği Bakanlığı ile UN-Habitat tarafından yürütülen Ortaklık Platformunun yıllık toplantısı; ulusal ve yerel yönetimleri, Birleşmiş Milletler kuruluşlarını, uluslararası kuruluşları ve kalkınma ortaklarını bir araya getirdi.
TBB Genel Sekreter Yardımcısı Dr. Şengül Altan Arslan, “VNR’lerin Yerelleştirilmesi: SKA’ların İş Birliğine Dayalı Uygulanması için Temellerin Oluşturulması” başlıklı oturumda konuşma yaptı.
Arslan konuşmasında, Gönüllü Yerel Değerlendirmelerin yalnızca birer rapor olmadığını; belediyelerin kaydettiği ilerlemeyi anlamasına, kurumsal kapasitesini geliştirmesine ve sürdürülebilir kalkınmaya katkısını güçlendirmesine yardımcı olan yönetişim araçları olduğunu belirtti.
VLR’lerin yaygınlaştırılmasının yalnızca daha fazla rapor hazırlanması anlamına gelmediğini vurgulayan Arslan, farklı kurumsal kapasitelere sahip belediyelerin kullanabileceği ortak ancak esnek yöntemlere ihtiyaç bulunduğunu ifade etti. Ulusal yerel yönetim birliklerinin metodoloji ve göstergelerin geliştirilmesi, akran öğreniminin desteklenmesi, belediyelerin raporlama kapasitesinin güçlendirilmesi ve yerel deneyimlerin ulusal SKA süreçlerine aktarılmasında hem teknik hem de stratejik bir rol üstlendiğinin altını çizdi.
TBB’nin VSR çalışmasından elde edilen deneyimlerin de paylaşıldığı konuşmada; yerel faaliyetlerdeki farklılıkların her zaman uygulama kapasitesindeki farklılıklardan kaynaklanmadığı, belediyelerin çalışmalarını belgeleme, ölçme ve kurumsal raporlama sistemlerine yansıtma biçimlerinin de sonuçları etkilediği belirtildi.
Arslan, VLR’lerin belediyelerin stratejik planlama, bütçeleme, uygulama, izleme ve raporlama döngülerinin bir parçası hâline gelmesi durumunda uluslararası bir raporlama çalışmasının ötesine geçerek güçlü bir karar alma ve yerel yönetişim aracına dönüşeceğini vurguladı.
Dünyanın farklı bölgelerinden yerel yönetim liderleri BM çatısı altında buluştu
TBB heyeti, aynı gün Birleşmiş Milletler Genel Merkezi’nde düzenlenen 2030 Gündemi Yerel ve Bölgesel Yönetimler Forumuna (LRGF) katıldı.
Dünyanın farklı bölgelerinden belediye başkanları, bölgesel yönetim temsilcileri, ulusal hükümet yetkilileri ve Birleşmiş Milletler kuruluşlarını bir araya getiren Forum’da; yerel eylemin ölçeklendirilmesi, SKA’lara yönelik finansman mekanizmaları, temel kamu hizmetleri, çok düzeyli yönetişim ve yerel yönetimlerin küresel karar alma süreçlerindeki rolü değerlendirildi.
Forum kapsamında ayrıca Gönüllü Yerel Değerlendirmeler, Gönüllü Ulusaltı Değerlendirmeler ve Gönüllü Ulusal Değerlendirmeler arasındaki bağlantıların hesap verebilirliği ve kanıta dayalı politika geliştirmeyi nasıl güçlendirebileceği ele alındı.
Oturumlarda su ve sanitasyon, temiz enerji, altyapı, sürdürülebilir şehirler ve ortaklıklar başta olmak üzere 2026 yılında incelemeye tabi tutulan SKA’lara yönelik yerel uygulamalar değerlendirildi. Yerel ve bölgesel yönetimlerin küresel gündemlerin yalnızca uygulayıcıları değil, aynı zamanda bu gündemleri şekillendiren siyasi ve kurumsal aktörler olduğu vurgulandı.
Yerel yönetim raporlamasının 10 yıllık deneyimi değerlendirildi
TBB heyeti, 15 Temmuz tarihinde UCLG ve Yerel ve Bölgesel Yönetimler Küresel Görev Gücü tarafından düzenlenen Yerel ve Bölgesel Yönetimler Günü’ne de katıldı.
Etkinlikte, yerel ve bölgesel yönetimlerin ulusal raporlama ve küresel sürdürülebilir kalkınma süreçlerine katılımının son on yılı değerlendirildi. Bu kapsamda SKA 6, 7, 9, 11 ve 17’de kaydedilen ilerleme, süregelen boşluklar ve politika önerileri ele alındı.
Programda ayrıca kamu hizmetlerinin yalnızca sektörel faaliyetler olarak değil; insan haklarının, eşitliğin, dayanıklılığın ve demokratik güvenin temel altyapısı olarak değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı. Su ve sanitasyon, konut, ulaşım, enerji, bakım hizmetleri, sağlık, kültür ve dijital bağlantıya erişimin insanların gündelik yaşamındaki somut etkileri tartışıldı.
2030’a doğru kalan dönemde yerel uygulamanın hızlandırılması ve yerel yönetimlerin 2030 sonrası küresel kalkınma çerçevesine doğrudan katkı sunması için gerekli ortaklıklar ve kurumsal düzenlemeler değerlendirildi.
VNR Laboratuvarında TBB’nin raporlama deneyimi aktarıldı
TBB heyeti, Birleşmiş Milletler Genel Merkezi’nde düzenlenen “Dönüştürücü, Eşitlikçi, Yenilikçi ve Koordineli Eylem Aracılığıyla SKA’ları ve Gündem 2063’ü Yerelleştirmek: Gönüllü Yerel Değerlendirmelerin Rolü” başlıklı VNR Laboratuvarına katıldı.
TBB Genel Sekreter Yardımcısı Dr. Şengül Altan Arslan, oturumda yaptığı konuşmada Türkiye’nin SKA raporlama deneyimi ile TBB’nin bu süreçlerde üstlendiği rolü aktardı.
Arslan, ulusal raporlamanın yalnızca ilerlemeyi tarif etmekle sınırlı kalmaması; yerelleştirmenin uygulamada nasıl işlediğini, hangi alanlarda sorunların devam ettiğini ve ulusal ve yerel yönetimlerin birbirlerinden nasıl öğrenebileceğini göstermesi gerektiğini ifade etti.
TBB’nin VSR çalışmasının VNR ve VLR’lerin yerine geçmediğini, aksine bu süreçler arasında bağ kurduğunu belirten Altan Arslan, çalışmanın farklı belediyelerin deneyimlerini bir araya getirerek ortak ihtiyaçların ve farklı kurumsal kapasitelerin belirlenmesine katkı sunduğunu söyledi.
Konuşmada VSR’nin bir sonuç belgesi olmanın ötesinde bir başlangıç ve öğrenme süreci olduğu vurgulandı. Belediyeleri tek bir modele yerleştirmek yerine karşılaştırmaya ve belediyelere ihtiyaçlarına göre destek sunulmasına imkân sağlayan bir çerçeve oluşturulmasının amaçlandığı belirtildi.
Arslan, “Raporlama ancak uygulamayı güçlendirdiğinde anlamlıdır” mesajını paylaşarak, VNR, VLR ve VSR süreçlerinin birbirleriyle bağlantılı hale gelmesi durumunda raporlamanın yalnızca dokümantasyon olmaktan çıkacağını; koordinasyon, öğrenme ve daha güçlü karar alma için etkili bir araca dönüşeceğini ifade etti.
Avrupa Birliği Delegasyonunda 2030 sonrası gündem ele alındı
TBB heyetinin New York programı, 16 Temmuz 2026 tarihinde Avrupa Birliği Delegasyonu ev sahipliğinde CEMR ve PLATFORMA tarafından düzenlenen “Avrupa Bölgeleri SKA’ları Yerelleştiriyor: Uygulamanın Merkezinde Şehirler” ve “2030 Sonrası Gündemin Merkezinde Bölgeler” başlıklı etkinliklere katılımıyla devam etti.
Her iki etkinlikte de konuşma yapan TBB Genel Sekreter Yardımcısı Dr. Şengül Altan Arslan, küresel taahhütlerin yerel düzeyde ölçülebilir sonuçlara dönüştürülmesi için yerel ve bölgesel yönetimlerin kurumsal ortaklar olarak kabul edilmesi gerektiğini vurguladı.
TBB’nin VSR deneyiminin belediyelerin önemli bir uygulama kapasitesine sahip olduğunu gösterdiğini belirten Arslan, bu kapasitenin sürdürülebilir hâle getirilmesi için karşılaştırılabilir göstergeler, güçlü yerel veri sistemleri, bütçe entegrasyonu ve sonuç odaklı 2030 sonrası gündemin yalnızca yeni hedef ve taahhütler üzerinden tartışılmaması gerektiğini belirten Arslan, asıl önceliğin mevcut taahhütlerin daha etkin uygulanması ve bunların yerel düzeyde somut sonuçlara dönüştürülmesi olduğunu söyledi. Yerel ve bölgesel yönetimlerin küresel hedefleri yerel ihtiyaç ve gerçekliklerle buluşturarak bilgi ve deneyim ürettiğini, katılımcı yönetişimi güçlendirdiğini ve sürdürülebilir kalkınmanın sahadaki uygulamasına yön verdiğini ifade etti.
Konuşmalarda ayrıca, 2030 sonrası dönemde ülkelerin farklı yönetişim yapılarına sahip olmaya devam edeceği, bu nedenle hedefin tek tip modeller oluşturmak değil, birbirinden öğrenebilen, farklı koşullara uyum sağlayabilen ve ortak hedeflere katkı sunabilen yönetişim sistemlerini güçlendirmek olduğu vurgulandı.
Türkiye’nin BM Daimî Temsilciliğine ziyaret
New York programı kapsamında TBB Genel Sekreter Yardımcısı Dr. Şengül Altan Arslan ile beraberindeki heyet, Birleşmiş Milletler Nezdinde Türkiye Daimî Temsilcisi Büyükelçi Ahmet Yıldız’ı makamında ziyaret etti.
Görüşmede, TBB’nin HLPF 2026 programı kapsamındaki çalışmaları, belediyelerin Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarının yerelleştirilmesine sağladığı katkılar ve VSR Türkiye 2026 ele alındı. Ayrıca yerel yönetimlerin Birleşmiş Milletler mekanizmalarındaki temsilinin güçlendirilmesine yönelik değerlendirmeler yapıldı. Birliğimiz tarafından hazırlanan SKA VSR Türkiye 2026 ve Avrupa Yönetişim Mükemmelliği Markası (ELoGE) İyi Uygulamalar Kitapçığı Sayın Büyükelçi’ye takdim edildi.