Türkiye Belediyeler Birliği (TBB) ve Türkiye Sağlıklı Kentler Birliği iş birliğinde COP31 kapsamında düzenlenen panelde, iklim değişikliğinin insan, hayvan ve ekosistem sağlığı üzerindeki etkileri ile yerel yönetimlerin bu alandaki rolü ele alındı. Panelde, sağlıklı ve dirençli kentler için bütüncül politikaların, sektörler arası iş birliğinin ve yerel iklim eylemlerinin önemi vurgulandı.
Türkiye Belediyeler Birliği (TBB) ve Türkiye Sağlıklı Kentler Birliği iş birliğinde, COP31 Mavi Alan’da bulunan Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Sağlık Pavilyonu’nda “Sağlıklı Kentler, Dayanıklı Topluluklar: ‘Tek Sağlık’ Yaklaşımı Çerçevesinde Yerel İklim Eylemi” başlıklı panel düzenlendi.
İzmir Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreter Yardımcısı Prof. Dr. Pınar Okyay’ın moderatörlüğünde gerçekleştirilen panelde; TBB Genel Sekreter Yardımcısı Dr. Şengül Altan Arslan, İrlanda’dan Cork Şehir Meclisi Üyesi Tony Fitzgerald, Kocaeli Üniversitesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Çiğdem Çağlayan ve Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA) Baş Bilim İnsanı Dr. Carlos Gonçalo das Neves konuşmacı olarak yer aldı.
Dr. Şengül Altan Arslan: “Tek Sağlık yaklaşımı yerel düzeyde somut uygulamalara dönüşmeli”
TBB Genel Sekreter Yardımcısı Dr. Şengül Altan Arslan, Tek Sağlık yaklaşımının belediyelerde yaygınlaştırılabilmesi için ortak hedeflerin somut ve uygulanabilir adımlara dönüştürülmesi gerektiğini belirtti.
Sağlıklı ve dirençli kentler için doğal çevrenin korunması, sürdürülebilir gıda sistemleri, hareketlilik, sağlıklı konutlar ve risk değerlendirmesi gibi başlıkları kapsayan ortak bir eylem çerçevesine ihtiyaç olduğunu ifade eden Arslan, uluslararası deneyimlerin yerel uygulamalarla buluşturulmasının önemine dikkat çekti.
Türkiye’de bu yaklaşımın hayata geçirilmesi için merkezi yönetim, ilgili kurumlar ve yerel yönetimlerin katkısıyla ortak bir çerçeve geliştirilebileceğini kaydeden Arslan, bu çerçevenin risk değerlendirmesi, karar alma, bilgi paylaşımı ve iş birliği süreçlerinde yol gösterici olabileceğini belirtti.
Belediyelerin kurumsal kapasitelerinin ve kaynaklarının birbirinden farklı olduğuna işaret eden Arslan, ortak bir yaklaşımın bütün belediyelerin aynı modeli uygulaması anlamına gelmediğini vurguladı. Büyükşehir belediyelerinin uzman ekiplerle çalışabildiğini, küçük belediyelerin ise aynı imkânlara sahip olmayabileceğini belirten Arslan, yerel uygulamaların ihtiyaçlara göre şekillendirilmesi ve belediyeler arasında teknik destek mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Arslan, önümüzdeki dönemde hazırlanacak yerel iklim değişikliği eylem planlarının Tek Sağlık yaklaşımının uygulanması için önemli bir fırsat sunduğunu belirterek, sağlık yönetiminin de bu planlama süreçlerine dâhil edilmesi gerektiğine dikkat çekti. Böylece sağlık risklerinin yerel iklim uyum çalışmalarının ayrılmaz bir parçası hâline getirilebileceğini ifade etti.
Tony Fitzgerald: “İklim uyumuna yönelik her adım, koruyucu bir yatırımdır”
Panelde video mesajıyla katılımcılara seslenen Cork Şehir Meclisi Üyesi Tony Fitzgerald, insan sağlığı, okyanusların sağlığı ve kentsel ekosistemlerin birbirinden ayrı düşünülemeyeceğini belirtti. Cork’ta iklim değişikliğine uyum çalışmalarının yalnızca çevresel hedefler olarak değil, aynı zamanda geleceğe yönelik koruyucu yatırımlar olarak değerlendirildiğini ifade eden Fitzgerald, küresel anlaşmaların ortak hedefler belirlediğini ancak bu hedeflere ulaşılmasında yerel siyasi liderliğin önemli rol oynadığını vurguladı.
Yerel yöneticilerin iklim bilimi, belediye politikaları ve toplumun ihtiyaçlarının kesiştiği önemli bir konumda bulunduğuna dikkat çeken Fitzgerald, iklim eyleminin yerel düzeyde somut uygulamalara dönüştürülmesi gerektiğini kaydetti.
İklim değişikliğinin gıda fiyatlarında ani artışlara yol açarak toplumun tüm kesimlerini etkilediğini belirten Fitzgerald, Cork Gıda Politikası Konseyi ve BES 2030 girişimi kapsamında kentsel gıda sistemlerini güçlendirmeye yönelik çalışmalar yürüttüklerini aktardı. Toplum öncülüğündeki bostan ve ortak üretim alanlarının yaygınlaştırılması ile gıda tedarik zincirlerinin yerelleştirilmesinin bu çalışmaların önemli başlıkları arasında yer aldığını ifade etti.
Fitzgerald ayrıca sosyal konutlarda enerji verimliliğinin artırılması ve yerel gıda sistemlerinin güçlendirilmesinin iklim direncini ve halk sağlığını birlikte desteklediğine işaret ederek belediyelere doğrudan iklim-sağlık finansmanı sağlanması ve çok düzeyli yönetişimin güçlendirilmesi çağrısında bulundu.
Prof. Dr. Çiğdem Çağlayan: “İnsan, hayvan ve ekosistem sağlığı birbirinden ayrı düşünülemez”
Kocaeli Üniversitesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Çiğdem Çağlayan, sunumunda Tek Sağlık yaklaşımının tarihsel gelişimini ve iklim kriziyle ilişkisini değerlendirdi.
Sağlık sorunlarının bütüncül bir perspektifle ele alınmasının geçmişten bu yana önem taşıdığını belirten Çağlayan, özellikle COVID-19 pandemisinin hayvanlardan insanlara bulaşabilen zoonotik hastalıkların insan sağlığı ve küresel sağlık açısından oluşturduğu tehditleri ortaya koyduğunu ifade etti.
Tek Sağlık yaklaşımının insan ve hayvan sağlığının yanı sıra ekosistem sağlığını da kapsadığını vurgulayan Çağlayan, bu üç alan arasındaki karşılıklı etkileşimin yaklaşımın temelini oluşturduğunu belirtti.
Günümüzde yalnızca iklim değişikliğinden değil, bir iklim krizinden söz edildiğine dikkat çeken Çağlayan, krizin ekolojik ve meteorolojik değişimlerin ötesinde, insan, hayvan ve ekosistem sağlığını birlikte etkileyen çok boyutlu bir süreç olduğunu kaydetti.
Belediyelerin Tek Sağlık yaklaşımının yerel düzeyde hayata geçirilmesinde önemli sorumluluklar üstlendiğini belirten Çağlayan; halk sağlığı hizmetleri, çevre yönetimi, kentsel planlama ve sosyal hizmetlerin belediyelerin bu alandaki temel çalışma alanlarını oluşturduğunu ifade etti. Çağlayan, bu dört temel alanda atılacak adımlarla Tek Sağlık dönüşümünün gerçekleştirilebileceğine dikkat çekti.
Dr. Carlos Gonçalo das Neves: “İklim, çevre, sağlık ve gıda sistemleri birlikte ele alınmalı”
EFSA Baş Bilim İnsanı Dr. Carlos Gonçalo das Neves ise iklim değişikliğinin kentlerde sağlık hizmetlerinden gıda güvenliğine kadar pek çok alanı etkilediğini belirterek disiplinler arası ve bütünleşik çözümlere ihtiyaç duyulduğunu vurguladı.
Kentsel tarım alanları ve yeşil koridorların kentlere önemli çevresel ve sağlık yararları sağlayabileceğini ifade eden das Neves, bu uygulamaların sivrisinek ve kene gibi hastalık taşıyıcı vektörlerden kaynaklanan yeni sağlık risklerini de beraberinde getirebileceğine dikkat çekti.
Bu nedenle kentsel planlama ve iklim uyum politikalarının yalnızca çevresel kazanımlar üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini belirten das Neves, insan sağlığı, ekosistemler ve gıda güvenliği arasındaki bağlantıların birlikte ele alınmasının önemini vurguladı.
Panelde, yerel yönetimlerin iklim değişikliğiyle mücadelede yalnızca çevresel politikaların uygulayıcısı değil, aynı zamanda halk sağlığını koruyan, gıda sistemlerini güçlendiren ve kentlerin direncini artıran önemli aktörler olduğu mesajı öne çıktı.