SEÇER: “DEMOKRASİNİN YENİDEN GÜÇLENMESİ, YUKARIDAN DEĞİL, TABANDAN TAVANA DOĞRU OLMALIDIR”
ASLAN: “AB BİR ÇIKAR KOALİSYONU DEĞİL, BİR DEMOKRASİ PROJESİDİR”
KÖYMEN: “YEREL YÖNETİMLERİN KARAR SÜREÇLERİNE KATILIMI BİR İHTİYAÇTIR”
DRENJANIN: “DEMOKRASİYE SAYGI GÖSTERİLMESİ ÇAĞRISINDA BULUNUYORUZ”
İSTANBUL-
Avrupa Birliği Bölgeler Komitesi (ABBK - CoR) 33’üncü Türkiye Çalışma Grubu (TÇG) Toplantısı İstanbul’da gerçekleştirildi. Sekreteryasını Türkiye Belediyeler Birliğinin (TBB) yürüttüğü toplantıda Türkiye ve Avrupa Birliği (AB) ilişkileri ele alındı.
TBB koordinasyonunda ve Maltepe Belediyesinin ev sahipliğinde, Avrupa Birliği Bölgeler Komitesi (ABBK) ile yürütülen iş birliği kapsamında düzenlenen CoR 33'üncü TÇG toplantısı “Katılım Sürecinin Temel Taşı Olan Demokratik Yerel Yönetişim” temasıyla gerçekleştirildi. Toplantıya Türkiye ve AB üyesi şehirlerin belediye başkanları, bölge temsilcileri, yerel yönetim uzmanları ve çalışma grubu üyeleri katılım sağladı.
Açılış konuşmalarını TÇG Başkanı Jelena Drenjanin, Maltepe Belediye Başkanı Esin Köymen ve İstanbul Büyükşehir Belediye (İBB) Başkan Vekili Nuri Aslan’ın gerçekleştirdiği programda TBB Başkan Vekili ve Mersin Büyükşehir Belediye Başkanı Vahap Seçer tematik konuşmacı olarak yer aldı.
Programda ayrıca TBB Genel Sekreteri Suat Yıldız ile TBB Genel Sekreter Yardımcısı Dr. Şengül Altan Arslan da hazır bulundu.
Seçer: “Birliğimiz yerel yönetimlerin ortak sesi”
Programın tematik konuşmacısı olan TBB Başkan Vekili ve Mersin Büyükşehir Belediye Başkanı Seçer, sözlerine Manisa’da tedavi gördüğü hastanede hayatını kaybeden Şehzadeler Belediye Başkanı Gülşah Durbay’ın kaybından duyduğu üzüntüyü dile getirerek başladı. Seçer, başta TBB ve İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu olmak üzere, Adana Büyükşehir Belediye Başkanı Zeydan Karalar ve Antalya Büyükşehir Belediye Başkanı Muhittin Böcek ile tutuklu diğer belediye başkanlarının bir an önce özgürlüklerine kavuşmasını temenni etti.
Türkiye’deki tüm belediyeleri temsil eden TBB’nin dünyada benzeri az görülen bir yapıya sahip olduğuna dikkati çeken Seçer, “Birliğimiz, Türkiye’de yerel yönetimlerin ortak sesi, koordinasyon ve öğrenme merkezi haline gelmiştir.” dedi.
Seçer: “Demokrasinin yeniden güçlenmesi tabandan tavana doğru olmalı”
Seçer, küresel ölçekte yaşanan savaşlar, jeopolitik değişimler, iklim krizi ve demokratik gerilemelere de değindi. Sorunların çözümü için demokrasiyi işaret eden Seçer, dünya çapında demokrasilerin meşruiyet krizi ile karşı karşıya olduğunu vurguladı.
Vatandaş ile siyaset arasında mesafenin arttığını, kurumlara olan güvenin zayıfladığını, bu boşluğu da doldurabilecek en güçlü aktörün yerel yönetimler olduğunu söyleyen Seçer, “Demokrasinin yeniden güçlenmesi, yukarıdan değil, tabandan tavana doğru olmalıdır. Bu da yerel düzeyde çok katmanlı, çok paydaşlı bir yönetişim anlayışıyla mümkündür.” diye konuştu.
TBB’nin eylül ayında Avrupa Konseyi iş birliğiyle düzenlediği “Yeni Yerel Demokrasiye Doğru” çalıştayını hatırlatan Seçer, çalıştayda demokrasinin ancak yenilikçilikle ayakta kalabileceği yönünde güçlü bir ortak görüş ortaya çıktığını belirtti. Seçer, çalıştaydan elde edilen geri bildirimlerin belediyelere verilecek destekler ve uluslararası iş birlikleri için yol gösterici olduğunu söyledi.
Seçer: “ELoGE yalnızca bir ödül süreci değil”
Avrupa Konseyinin Avrupa Yönetişim Mükemmelliği Markası (ELoGE) sürecine de değinen Seçer, “Bunu, yalnızca bir ödül süreci değil, aynı zamanda belediyelerin kendi yönetimlerini vatandaş gözüyle değerlendirebilmeleri için güçlü bir mekanizma ve iyi yönetişimin yerelde kurumsallaşmasına katkı sunan güçlü bir fırsat olarak görüyoruz.” dedi. Demokratik sistemin sürdürülebilirliğinin, güvenin kişilere değil kurumlara duyulduğu bir yapıyla mümkün olduğunu dile getiren Seçer, bunun da şeffaflık, hesap verilebilirlik ve katılımcılık ilkeleriyle sağlanabileceğini ifade etti.
Seçer: “Demokratik yerel yönetişim, Türkiye–AB ilişkileri için stratejik”
Seçer, AB Müktesebatı’nın büyük bir bölümünün yerel yönetimler tarafından uygulandığını belirterek, Türkiye–AB ilişkilerinin yalnızca merkezi kurumlar arasında değil, şehirler ve belediyeler aracılığıyla da her gün yeniden inşa edildiğini söyledi. “Demokratik yerel yönetişimi güçlendirmeye yönelik her adım, aynı zamanda Türkiye-AB ilişkilerinin niteliğini ve derinliğini doğrudan etkileyen stratejik bir yatırımdır.” diyen Seçer, TBB olarak “Daha iyi bir gelecek yerelden gelecek” anlayışıyla Avrupa’nın ve dünyanın demokratik geleceğine yerelden katkı sunmaya devam edeceklerini vurguladı.
Aslan: “AB hukukun üstünlüğü üzerine kurulmuş bir siyasi projedir”
İBB Başkan Vekili Nuri Aslan, toplantı kapsamında Avrupa Birliği ile Türkiye arasındaki ilişkilerin yerel ve bölgesel demokrasi perspektifinde ele alınacağını belirtti. Konuşmasında TBB ve İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun selamlarını ileten Aslan, “Aylardır Silivri’de hukuksuzca tutulan İstanbul’un seçilmiş Belediye Başkanı ve Cumhurbaşkanı Adayımız Sayın İmamoğlu‘nun selamlarını iletmek istiyorum. Genç yaşta kaybettiğimiz Şehzadeler Belediye Başkanımız Gülşah Durbay‘a da Allah’tan bir kez daha rahmet diliyorum.” dedi.
Toplantının Avrupa Birliği’nin değerleri ile güncel jeopolitik gerçeklikler arasındaki dengeyi yeniden düşünmek için önemli bir fırsat olduğunu kaydeden Aslan, AB-Türkiye ilişkileri uzun süredir güvenlik, göç ve zorunlu iş birliklerinden oluşan dar bir alana sıkışmış durumda olduğuna dikkati çekti. Aslan, “Bu başlıklar elbette önemli ancak AB sadece bir çıkar koalisyonu değil. AB hukukun üstünlüğü, demokratik temsil ve çok düzeyli yönetişim üzerine kurulmuş bir siyasi projedir. Tam da bu nedenle demokratik bir Türkiye AB için yalnızca kısa vadeli ihtiyaçların değil, çeşitlilik içinde birlik ilkesinin ve uzun vadeli jeopolitik hedeflerin de doğal bir ortağıdır.” diye konuştu.
Türkiye tarafında son yıllarda yaşanan ciddi demokratik gerileme olduğunu ve bunun Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne üyeliğine karşı olanların elini güçlendirdiğini ifade eden Aslan şöyle konuştu: “Cumhuriyetimizin kurucusu, büyük liderimiz Gazi Mustafa Kemal Atatürk ülkemizin rotasını şöyle özetliyordu: ‘Hedefimiz muhasır medeniyet seviyesine ulaşmak ve onu geçmektir.’ Bugün de o rotada olanlar çoğunluktadır ve irademiz aynıdır. Türkiye geçici bir aksama yaşıyor. Demokrasi ve adalet konusunda aşmamız gereken eşikler var ve bunu mutlaka aşacağız ancak hiçbir aksama bizim rotamızı değiştirecek değil.”
Köymen: “Bölgeler Komitesi yerel demokrasi için önemli bir kazanımdır”
Toplantıya ev sahipliği yapan Maltepe Belediye Başkanı Esin Köymen, Avrupa Birliği Bölgeler Komitesi Türkiye Çalışma Grubu’nun da bir üyesi olan Şehzadeler Belediye Başkanı Gülşah Durbay’ın erken kaybının hüznüyle toplantıya başlandığını belirterek, “Manisa’nın ilk kadın belediye başkanı olan, kısa ömrünü mücadeleyle geçirmiş genç bir arkadaşımızı kaybettik. Hepimizin başı sağ olsun.” dedi.
Yerel ve bölgesel aktörlerin AB karar alma süreçlerine katılımını güçlendirmek amacıyla kurulan Bölgeler Komitesinin, yerel yönetimlerin temsiliyeti ve demokratik süreçler açısından önemli bir kazanım olduğunu vurgulayan Köymen, Türkiye’nin AB üyelik hedefi doğrultusunda bu iş birliğinin geliştirilmesinin büyük önem taşıdığını ifade etti.
Yerel yönetimlerin karar süreçlerine katılımının Türkiye açısından da bir ihtiyaç olduğuna dikkat çeken Köymen, ülkede yerel yönetimler alanında birden fazla yasanın yürürlükte olduğunu ve merkez-yerel dengesi açısından yetki devri sorunlarının yaşandığını söyledi. 14 ve 28 Mayıs genel seçimlerinin ardından gerçekleşen yerel seçimlerde ortaya çıkan tablonun demokrasi açısından önemli bir fırsat sunduğunu belirten Köymen, bu sürecin merkezi iktidar tarafından tehdit olarak algılandığını ifade etti. Köymen, “Geçtiğimiz yıl 31’inci dönem toplantısında konuşmacı olan Sayın Ekrem İmamoğlu ve toplantıya ev sahipliği yapan Şişli Belediye Başkanı Sayın Resul Emrah Şahan bugün tutukludur.” diyerek, TBB Başkan Vekilliği görevini üstlenen Adana Büyükşehir Belediye Başkanı Zeydan Karalar’ın da tutukluluğunun sürdüğünü hatırlattı. CHP ve DEM Parti’nin kazandığı belediyelere kayyum atanmasına da değinen Köymen, “Ülkemizin demokrasi açısından yaşadığı bu büyük krizin bir an önce sona ermesi ve tutuklu belediye başkanlarımızın derhal serbest bırakılması çağrımızı bir kez daha yineliyoruz” dedi.
Drenjanin: “Herkesin bakış açısını dinlemek için bugünkü toplantıya güveniyorum”
ABBK Türkiye Çalışma Grubu Başkanı Jelena Drenjanin, Türkiye–AB ilişkilerinin yerel yönetimler boyutunda yoğun bir dönemden geçildiğini söyledi. Drenjanin, bir önceki toplantıda kayyım meselesi ile muhalefet belediye başkanları üzerindeki baskıların gündeme geldiğini hatırlatarak, toplantının iki ev sahibi olan Sayın Ekrem İmamoğlu ve Resul Emrah Şahan’ın şu anda cezaevinde bulunduğunu, Şişli Belediyesinin ise kayyım tarafından yönetildiğini kaydetti.
Drenjanin, Türkiye genelinde toplam 28 belediye başkanının tutuklanarak görevden alındığını, bunlardan 11’inin yerine kayyım atandığını aktararak, Bölgeler Komitesinin bu konuda tutumunun net olduğunu vurguladı. “Tutuklanan belediye başkanlarının serbest bırakılması, kayyım uygulamasına son verilmesi ve hukukun üstünlüğü, insan hakları ve demokrasiye saygı gösterilmesi çağrısında bulunuyoruz.” diyen Drenjanin, Avrupa Komisyonu ve AB Konseyini de Türk hükümeti nezdinde etkilerini kullanmaya davet ettiklerini söyledi.
Nisan 2025’te oy birliğiyle alınan kararla İmamoğlu’nun tutuklanmasına tepki gösterildiğini hatırlatan Drenjanin, bu kapsamda tutuklu seçilmişlerle dayanışma amacıyla cezaevi ziyareti niyetlerini de dile getirdiklerini ifade etti. Türk makamlarının bu ziyarete izin vermemesinden üzüntü duyduklarını belirten Drenjanin, buna rağmen toplantının diyalog, açıklık ve tüm tarafların görüşlerini dinlemek açısından önemli bir fırsat sunduğunu sözlerine ekledi.
TÇG’nin işleyişine yönelik değerlendirmeler
TBB Başkan Vekili ve Mersin Büyükşehir Belediye Başkanı Vahap Seçer toplantı öncesi ABBK Türkiye Çalışma Grubu Başkanı Jelena Drenjanin ile bir araya geldi. Görüşmede, Türkiye–AB ilişkilerinin yerel yönetimler düzeyinde geliştirilmesi, Türkiye Çalışma Grubu’nun daha etkin ve katılımcı bir yapıya kavuşturulması ile toplantıların sürekliliğinin güçlendirilmesine yönelik değerlendirmeler yapıldı.
Toplantıda ayrıca, yerel yönetimlerin güçlendirilmesi adına karşılıklı olarak hangi sorumlulukların alınabileceği ve güncel küresel gelişmelerin yerel düzeydeki etkileri ile ABBK’nın bu alanlardaki rolü ele alındı. Seçer, TBB’nin ABBK ile iş birliğini artırmaya yönelik yaklaşımını paylaşırken, 2026 yılına dönük ortak çalışma başlıklarının bu temaslar doğrultusunda şekilleneceğini ifade etti.
Toplantı panellerle devam etti
Seçer’in konuşmasının ardından, “Türkiye’deki Son Gelişmeler ve AB–Türkiye İlişkileri” başlıklı oturuma geçildi. Oturumda, Avrupa Birliği ile Türkiye arasındaki ilişkilerin mevcut durumu, son dönemde yaşanan siyasi ve kurumsal gelişmeler çerçevesinde ele alındı.
Oturumda konuşmacı olarak yer alan Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu Maslahatgüzar Vekili Jurgis Vilčinskas, Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Mustafa Bozbey ve Melikgazi Belediye Başkanı Doç. Dr. Mustafa Palancıoğlu, görüş ve değerlendirmelerini katılımcılarla paylaştı. AB İlişkilerinden Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Murat Şen ise oturuma çevrim içi olarak katılarak tartışmalara katkı sundu. Katılımcılar, Türkiye–AB ilişkilerinin mevcut durumu ve geleceği, AB hibe ve projeleri ile yerel yönetimlerin rolü üzerine görüş alışverişinde bulunuldu.
İlk oturumun ardından program, “Katılım Sürecinin Temel Taşı Olan Demokratik Yerel Yönetişim” başlıklı ikinci oturumla devam etti. Bu oturumda, Avrupa Birliği’ne katılım sürecinde yerel yönetimlerin rolü, demokratik yerel yönetişimin güçlendirilmesi ve katılımcı yönetim anlayışı ele alındı.
Oturumda konuşmacı olarak Merkezefendi Belediye Başkanı Şeniz Doğan, Marmara Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Erbay Arıkboğa ve Emekli Büyükelçi, İBB Dış İlişkiler Başkan Danışmanı Mustafa Osman Turan yer aldı. Konuşmacılar, yerel demokrasinin kurumsallaşması, çok düzeyli yönetişim anlayışı ve Türkiye’nin AB katılım sürecinde yerel düzeyde atılması gereken adımlar üzerine değerlendirmelerde bulundu.