Türkiye Belediyeler Birliği (TBB) Başkan Vekili ve Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanı Ayşe Ünlüce, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında Mavi Alan’da düzenlenen “Gastronomiden Küresel Eyleme: ICFG Resmî Lansmanı”na konuşmacı olarak katıldı. Ünlüce, sürdürülebilir gıda sistemlerinin oluşturulmasında yerel yönetimlerin rolüne, gıda atıklarının değerlendirilmesine ve Eskişehir Büyükşehir Belediyesinin bu alandaki çalışmalarına ilişkin bilgi verdi.
Dışişleri Bakan Yardımcısı ve Avrupa Birliği Başkanı Büyükelçi Mehmet Kemal Bozay, Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanı Fatma Şahin, Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) Türkiye Temsilci Yardımcısı Dr. Ayşegül Selışık ile Birleşmiş Milletler Habitat Cenevre İrtibat Ofisi ve Veri İnovasyon Bölümü Başkanı Aline Machado da Matta’nın da katıldığı lansmanda, sürdürülebilir gıda sistemleri, döngüsel gastronomi ve gıda israfıyla mücadele konuları değerlendirildi.
Ünlüce, Eskişehir’in sürdürülebilirlik çalışmalarını anlattı
Konuşmasında döngüsel gastronomi girişiminin gıda atıklarının değerlendirilmesi ve bertaraf süreçlerinin iyileştirilmesi yoluyla sera gazı emisyonlarının azaltılmasına katkı sağlayacağını belirten TBB Başkan Vekili Ünlüce, belediyelerin bu alanda önemli sorumluluklar üstlendiğini ifade etti.
Eskişehir Büyükşehir Belediyesinin uygulamalarından örnekler veren Ünlüce, katı atık bertaraf tesisinde atıklardan enerji üretildiğini, tesis bünyesinde oluşturulan seralarda ise gıda ve peyzaj bitkileri yetiştirildiğini aktardı. Atıkların yeniden değerlendirilerek üretime kazandırılmasının kaynakların verimli kullanılması ve sürdürülebilir kent hedefleri açısından önemine dikkati çekti.
Eskişehir’de kısa süre önce hayata geçirilen Çiftçi Destekleme ve Eğitim Merkezi (ÇİDEM) hakkında da bilgi veren Ünlüce, merkezin özellikle kırsal kesimdeki üreticilerin eğitimini desteklemeyi amaçladığını belirtti. Sağlıklı gıdaya erişimde üretim, saklama ve tüketim biçimlerinin önem taşıdığını, bunlar arasında üretim yöntemlerinin ayrı bir yere sahip olduğunu vurgulayan Ünlüce, merkezde sağlıklı gıda üretimine yönelik eğitimler verildiğini kaydetti.
Ünlüce ayrıca, Porsuk Çayı üzerinde oluşturulan İklim Adası’nın hayata geçirildiğini belirterek, Eskişehir’in iklim ve sürdürülebilirlik alanındaki çalışmalarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Bozay: “Gastronomi küresel bir miras”
Dışişleri Bakan Yardımcısı ve AB Başkanı Büyükelçi Mehmet Kemal Bozay, gastronominin küresel bir miras olduğunu belirterek Türkiye’nin Mezopotamya ve Akdeniz kültürlerinin kesişim noktasında yer aldığına dikkati çekti.
Gaziantep’in Anadolu, Mezopotamya ve Akdeniz mutfak geleneklerini bir araya getiren zengin tarihine değinen Bozay, bölgenin tarım ve hayvancılık açısından önemini anlattı. Bozay, bölgedeki beslenme kültüründe tahıllar ve baklagillerin yanı sıra bulgur, meyveler, kuruyemişler, zeytin ve susam gibi ürünlerin önemli bir yere sahip olduğunu kaydetti.
30 Mart’ın Uluslararası Sıfır Atık Günü ilan edilmesine ilişkin 2022 tarihli karara ilişkin de konuşan Bozay, ortak hedefler doğrultusunda birlikte çalışılması ve yeni düzenlemelerin hayata geçirilmesi gerektiğini ifade etti.
Şahin: “Bu insanlık sofrasına çok ihtiyacımız var”
Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanı Fatma Şahin, gastronominin yalnızca yemek kültüründen ibaret olmadığını, insanlığı bir araya getiren ortak bir değer olduğunu ifade etti. Gaziantep’in UNESCO Gastronomi Şehri kimliğine ve mutfak kültürüne değinen Şahin, “Bizim bir hikayemiz var, bizim bir soframız var. Bu sofra insanlık sofrası. Çünkü gerçekten bu insanlık sofrasına çok ihtiyacımız var.” dedi.
Gastronomi şehirleri arasındaki dayanışmanın önemini vurgulayan Şahin; yerel tohumların korunması, üretim kültürünün yaşatılması ve gıda kayıplarının önlenmesinin sürdürülebilir gıda sistemleri açısından taşıdığı önemin altını çizdi.
Gıda israfının yalnızca ekonomik kayıp olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirten Şahin, kaybedilen her gıdanın aynı zamanda su, enerji, toprak ve ekonomik değer kaybı anlamına geldiğini ifade etti. Şahin, gıda israfıyla mücadelenin açlık ve yoksullukla mücadeleyle de doğrudan ilişkili olduğunu kaydetti.
Selışık: “Farkındalık, ölçülebilir kazanımlara dönüşmeli”
FAO Türkiye Temsilci Yardımcısı Ayşegül Selışık, gıda atıklarının değerlendirilmesinin ekonomiye katkı sağlayacağını belirterek gastronomi şehirlerinin üreticileri, tüketicileri ve yerel paydaşları bir araya getiren önemli oluşumlar olduğunu söyledi.
Döngüsel gastronomi girişiminin ölçülebilir sonuçlar elde etmeyi ve kaynakları daha verimli kullanmayı hedeflediğini ifade eden Selışık, girişimin yalnızca atıkların kaynağında azaltılması ve atık yönetiminin iyileştirilmesiyle sınırlı olmadığını; çevresel, sosyal ve ekonomik faydaların birlikte oluşturulmasını amaçladığını belirtti.
Selışık, bilinçli tüketim alışkanlıklarının yaygınlaştırılması ve gıda israfının önlenmesi için çalışmaların sürdürülmesi gerektiğini de vurguladı.
Gıdanın üretiminden atık yönetimine bütüncül yaklaşım
BM Habitat Cenevre İrtibat Ofisi ve Veri İnovasyon Bölümü Başkanı Aline Machado da Matta ise gıdanın toplulukları ve geçim kaynaklarını birbirine bağlayan temel bir unsur olduğunu belirtti. Machado da Matta, gıdanın çöpe atılmasıyla yalnızca besinlerin değil, üretimleri için harcanan su ve enerji gibi kaynakların da israf edildiğine dikkati çekti.
Dünya genelinde her yıl 2 milyar ton belediye kaynaklı katı atık oluştuğunu, 2,7 milyon kişinin temel atık toplama hizmetlerine erişemediğini belirten Machado da Matta, gıda israfının mevcut atık yönetimi sorunlarını daha da derinleştirdiğini ifade etti.
Yerel yönetimlerin gıda çalışmaları değerlendirildi
Lansman kapsamında düzenlenen “Başkanlar Diyaloğu” panelinde ise moderatör Peter Defranceschi ile Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanı Fatma Şahin, Hatay Büyükşehir Belediye Başkanı Mehmet Öntürk, Edirne Belediye Başkanı Filiz Gencan ve Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanı Ayşe Serra Bucak Küçük bir araya geldi.
Panelde belediye başkanları, kentlerinde sürdürülebilir gıda sistemleri, yerel üretim ve gastronomi alanlarında yürütülen çalışmaları ve deneyimlerini paylaştı.