Türkiye Belediyeler Birliği (TBB), Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansının (COP31) üçüncü gününde üç ayrı panel düzenledi. Kentlerin iklim değişikliğiyle mücadelesinde uygulama, finansman ve dirençli altyapı çözümlerinin ele alındığı panellerde, İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) ve bağlı kuruluşlarının deneyimleri katılımcılarla buluştu.
TBB’nin Yeşil Alan’da bulunan pavilyonunda “Kentsel İklim Eylemlerinde Uygulama Köprüsü: İstanbul Tecrübesi ile Planlamadan Dönüşüme” başlıklı panel düzenlendi. İstanbul Büyükşehir Belediyesinin (İBB) çevre, yeşil alan, enerji ve atık yönetimi alanlarındaki çalışmaları ve iklim eylemlerine yönelik uygulamaları ele alındı.
Kentsel iklim eylemlerinde İstanbul örneği
İBB Genel Sekreter Yardımcısı Doç. Dr. Pelin Alpkökin’in moderatörlüğünü üstlendiği panelde, İBB Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanı Prof. Dr. Ayşen Erdinçler, İBB Park ve Bahçeler Dairesi Başkanı Prof. Dr. Tuğba Ölmez Hancı, İstanbul Çevre Yönetimi Sanayi ve Ticaret (İSTAÇ) A.Ş. Genel Müdürü Fatih Uğur ve İstanbul Enerji A.Ş. Genel Müdürü Yüksel Yalçın konuşmacı olarak yer aldı.
Panelin açılışında konuşan Doç. Dr. Pelin Alpkökin, iklim eylemlerinin ekonomik ve sosyal boyutlarıyla değerlendirilmesi gerektiğine işaret etti.
İBB Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanı Prof. Dr. Ayşen Erdinçler, İstanbul’un 2050 yılında karbon nötr ve iklim değişikliğine dayanıklı bir kent olması hedefiyle İklim Değişikliği Eylem Planı, Sürdürülebilir Enerji ve İklim Eylem Planı ile Yeşil Şehir Eylem Planı’nın hazırlandığını belirtti. İstanbul’un sera gazı emisyonlarının düzenli olarak takip edildiğini kaydeden Erdinçler, su, atık, enerji ve ulaşım alanlarındaki uygulamaların yanı sıra atık geri kazanımı, yenilenebilir enerji, toplu taşıma ve yeşil alan çalışmalarının iklim hedeflerine katkısını aktardı.
İBB Park ve Bahçeler Dairesi Başkanı Prof. Dr. Tuğba Ölmez Hancı, aşırı yağış, sel ve kuraklık gibi iklim risklerine karşı kentsel dirençlilik ve belediye birimleri arasındaki eş güdümün önemini belirtti. İstanbul’daki yaşam vadileri, dere yataklarının yeşil alanlara dönüştürülmesi ve cadde ağaçlandırmalarında az su tüketen endemik bitkilerin tercih edilmesi gibi çalışmaları aktaran Hancı, yeşil alanların ısıyı azaltma ve suyun toprakla buluşmasını sağlama işlevine değindi. Ayrıca Hancı, kentsel dirençliliğin temiz çevre, erişilebilir ulaşım ve nitelikli kamusal alanları da kapsadığını vurguladı.
İSTAÇ A.Ş. Genel Müdürü Fatih Uğur, atık yönetiminin iklim değişikliğiyle mücadeledeki önemine ve organik atıkların kaynağında ayrıştırılmasının metan emisyonlarını azaltmadaki rolüne dikkati çekti. Atık oluşumunun önlenmesi, azaltılması ve geri kazanılabilir malzemelerin ekonomiye kazandırılması gerektiğini belirten Uğur, İstanbul’da 2025 yılında yaklaşık 7,1 milyon ton evsel atığın yönetildiğini aktardı. Uğur, biyometanizasyon, atıktan enerji üretimi ve kompost tesislerindeki çalışmalarla geri kazanım oranının yeni projelerle yüzde 50’ye çıkarılmasının hedeflendiğini kaydetti.
İstanbul Enerji A.Ş. Genel Müdürü Yüksel Yalçın, İBB’nin iklim değişikliğiyle mücadele kapsamında yenilenebilir enerji, elektrikli araç şarj sistemleri ve enerji verimliliği alanlarında çalışmalar yürüttüğünü anlattı. Güneş, rüzgar ve biyokütle enerjisinden yararlanıldığını aktaran Yalçın, 2020’de devreye alınan biyokütle enerji santralinin 44 megavat kurulu güce sahip olduğunu ifade etti. Yalçın, enerji yatırımlarında finansmana erişimin yanı sıra yerel yönetimlerin bütçe ve teknik kapasitesinin güçlendirilmesi, iklim yatırımlarına kaynak ayrılması, teknik personelin istihdamı ve eğitimi ile dijital iklim merkezlerinin kurulmasının önemine de değindi.
Kentlerin yeşil dönüşümü için finansman ve iş birliği
TBB’nin COP31 kapsamındaki pavilyonunda düzenlenen ikinci panel “Sürdürülebilir Bir Metropol ve Ulaşım İçin Finansal Stratejiler ve Uluslararası İş Birlikleri” oldu. Panelde, kentlerin iklim hedeflerine ulaşmasında finansmana erişim, stratejik planlama ve uluslararası iş birliklerinin rolü ele alındı.
İBB Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanı Prof. Dr. Ayşen Erdinçler’in moderatörlüğünü üstlendiği panelde, İBB Genel Sekreter Yardımcısı Doç. Dr. Pelin Alpkökin, İBB Mali Hizmetler Dairesi Başkanı Emre Yeşilördek, İBB Strateji Geliştirme Dairesi Başkanı Nihan Yücel ve İETT Genel Müdürü İrfan Demet konuşmacı olarak yer aldı.
Panelin açılışında konuşan Prof. Dr. Ayşen Erdinçler, kentlerin iklim değişikliğinin hem nedenleri arasında yer aldığını hem de etkilerine doğrudan maruz kaldığını belirtti. Kentlerin sera gazı emisyonlarındaki payına değinen Erdinçler, yerel yönetimlerin iklim politikalarında daha fazla temsil edilmesi ve uzun vadeli finansmana erişmesi gerektiğini ifade etti. Erdinçler, İstanbul’un 2050 karbon nötr ve iklim değişikliğine dayanıklı kent hedefi doğrultusunda stratejik planlama ve kaynakların etkin kullanımının önemini vurguladı.
Doç. Dr. Pelin Alpkökin, İstanbul’da raylı sistem yatırımlarının yaşam kalitesi, ekonomik hareketlilik ve iklim hedeflerine katkı sunduğunu söyledi. Metro ağının son yıllarda genişletildiğini aktaran Alpkökin, 2050 karbon nötr hedefi doğrultusunda yatırımların süreceğini, yeni nesil ekspres metro projeleriyle ulaşım sürelerinin ve özel araç kullanımının azaltılmasının hedeflendiğini ifade etti. Alpkökin, toplu taşımanın yaygınlaştırılmasının iklim hedeflerine ulaşmada önemli rol oynadığını vurguladı.
İETT Genel Müdürü İrfan Demet, toplu ulaşımın çevresel etkilerini azaltmak ve yolcu konforunu artırmak amacıyla araç filosunun yenilendiğini dile getirdi. Adalar’da tamamen elektrikli araçlarla hizmet verildiğini, dizel otobüslerin daha düşük emisyonlu motorlarla yenilendiğini aktaran Demet, elektrikli otobüs yatırımlarının artırılması, filonun genişletilmesi ve araç yaşının düşürülmesinin hedeflendiğini de sözlerine ekledi.
İBB Mali Hizmetler Dairesi Başkanı Emre Yeşilördek, iklim ve altyapı yatırımlarına uluslararası finansman sağlamak amacıyla sürdürülebilir finansman çerçevesi oluşturduklarını aktardı. Projelerin çevresel ve sosyal etkilerinin uluslararası standartlarda raporlanmasının finans piyasalarındaki güvenilirliği artırdığını anlatan Yeşilördek, İstanbul’un ilk yeşil tahvil ihracına 26 ülkeden yaklaşık 200 kuruluşun talep gösterdiğini ve talebin hedeflenen tutarın 2,3 katına ulaştığını kaydetti.
İBB Strateji Geliştirme Dairesi Başkanı Nihan Yücel, iklim hedeflerinin çevre politikalarının yanı sıra ulaşım, enerji ve sosyal politikalarla birlikte ele alınması gerektiğini ifade etti. İstanbul’un stratejik planının sürdürülebilir kalkınma amaçlarıyla uyumlu hazırlandığını aktaran Yücel, Yerel Gönüllü Değerlendirme Raporu ile belediyenin küresel hedeflere katkısının ölçüldüğünü söyledi.
Su yönetiminde iklim dirençliliği ve kentsel uyum
COP31 kapsamında düzenlenen günün son paneli, “Su, Kent ve İklim: Dirençli Bir Gelecek” başlığını taşıdı. Panelde, iklim değişikliğinin su kaynakları ve kentsel altyapı üzerindeki etkileri ile değişen iklim koşullarında hizmetlerin sürekliliği değerlendirildi.
İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi (İSKİ) Yönetim Kurulu Üyesi ve İTÜ Çevre Mühendisliği Öğretim Üyesi Prof. Dr. Seval Sözen’in moderatörlüğünü üstlendiği panelde, İSKİ Genel Müdürü Doç. Dr. Şafak Başa, İSKİ Genel Müdür Yardımcısı Bülent Solmaz, İSKİ Su Kayıpları ve Basınç Yönetimi Dairesi Başkanı İsmail Aydın ile İSKİ Araştırma ve Geliştirme Şube Müdürü Dr. Tunay Çarpar konuşmacı olarak yer aldı.
Panelin açılışında konuşan Prof. Dr. Seval Sözen, COP31’e ev sahipliği yapmanın Türkiye için önemli bir fırsat olduğunu belirterek iklim değişikliğinin etkilerinin toplumun tüm kesimlerince anlaşılması gerektiğini ifade etti. İklim değişikliğinin kentlerde su yönetimi, kuraklık, su kaynakları üzerindeki baskılar ve taşkınlar gibi etkiler yarattığını aktaran Sözen, İstanbul’da hizmetlerin sürekliliğinin sağlanmasında İSKİ’nin operasyonel kapasitesi, uzun vadeli planlaması ve teknolojik çözümlerinin önemine değindi.
İSKİ Genel Müdürü Doç. Dr. Şafak Başa, iklim değişikliğinin su ve kanalizasyon idarelerini özellikle kuraklık ve taşkınlar yoluyla doğrudan etkilediğini dile getirdi. İstanbul’un su kaynaklarını korumak ve kuraklıkla mücadele etmek amacıyla 2023-2053 İSKİ Master Planı doğrultusunda çalışmalar yürüttüklerini aktaran Başa, havzaların korunması, su kayıplarının azaltılması ve içme suyu altyapısının güçlendirilmesine yönelik yatırımların sürdüğünü ifade etti. Başa, su kayıplarıyla mücadelede sağlanan ilerlemeyle önemli miktarda tasarruf elde edildiğini kaydetti. Taşkınlarla mücadele kapsamında yağmur suyu ve atık su hatlarının ayrıştırılması, altyapının yenilenmesi ve dere ıslahı çalışmalarının sürdüğünü belirten Başa, yoğun yağışların yol açtığı sorunların önlenmesinde altyapının güçlendirilmesinin yanı sıra dere yataklarının korunması ve plansız yapılaşmanın önlenmesinin önemini vurguladı.
İSKİ Genel Müdür Yardımcısı Bülent Solmaz, İstanbul’un artan nüfusu ve su talebinin mevcut altyapı üzerinde baskı oluşturduğunu belirterek içme suyu ve atık su altyapısında yeni yatırımlara ihtiyaç duyulduğunu kaydetti. Öngörülmeyen nüfus ve sanayi alanı kararlarının altyapı hizmetlerini zorlaştırdığını ifade eden Solmaz, iklim hedefleri ve kentsel dayanıklılık için merkezi idare, yerel yönetimler ve ilgili kurumlar arasındaki planlama eş güdümünün güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
İSKİ Su Kayıpları ve Basınç Yönetimi Dairesi Başkanı İsmail Aydın, kurumsal yapılanma ve şebekenin ölçülebilir hale getirilmesiyle su kayıplarıyla mücadelede ilerleme sağlandığını anlattı. Kayıpların yoğun olduğu bölgelerde izole alt bölgelerin yaygınlaştırılmasıyla su kayıp oranının düşürüldüğünü aktaran Aydın, İSKİ Master Planı doğrultusunda kayıpların daha da azaltılmasının hedeflendiğini ve su tasarrufunun enerji tüketimi ile karbon salımını da düşürdüğünü söyledi.
İSKİ Araştırma ve Geliştirme Şube Müdürü Dr. Tunay Çarpar, iklim değişikliğiyle yağışların kısa sürede ve yoğun gerçekleşmesinin kentsel taşkın riskini artırdığını belirtti. Taşkın yönetiminde dijital teknolojiler, doğru modelleme ve iklim koşullarına uygun planlamanın önemine değinen Çarpar, taşkın riskini gözeten yapılaşmanın yaygınlaştırılması gerektiğini ifade etti. Çarpar, İstanbul Taşkın Tahmini ve Erken Uyarı Sistemi’nin ilerleyen aşamalarda kent genelindeki karar alma süreçlerini desteklemesinin hedeflendiğini de sözlerine ekledi.
TBB Pavilyonu’nda ayrıca İBB, İSKİ, İETT, İSTAÇ ve İstanbul Enerji’nin iklim eylemi ve sürdürülebilirlik alanındaki çalışmaları ziyaretçilerle buluştu.