Türkiye Belediyeler Birliği (TBB) tarafından, belediyelerin ihtiyaçlarına özgü proje geliştirme ve finansman alanında ulusal ve uluslararası kaynakların etkin kullanımı konularında farkındalık yaratmak ve kurumlar arası iş birliğini güçlendirmek amacıyla düzenlenen “Proje ve Finansman Kongresi” 22-23 Ocak tarihlerinde TBB ana hizmet binasında gerçekleştirildi.
TÜBİTAK (Ufuk Avrupa) programı ile yurt içi ve yurt dışı finansman araçları hakkında bilgilendirme sunumlarına yer verilen Kongre’nin açılış konuşmaları Türkiye Belediyeler Birliği Genel Sekreter Yardımcısı Dr. Şengül Altan Arslan ile Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu Başkan Yardımcısı Jurgis Vilčinskas tarafından yapıldı.
Arslan: “TBB finansman kaynaklarına erişimini kolaylaştıran bir platform görevi üstlenmektedir”
Kongrenin temel hedefinin; belediyelerin mevcut mali ve kurumsal kapasiteleri doğrultusunda erişilebilir finansman araçlarını bütüncül biçimde değerlendirilmesi olduğunu belirten Arslan, TBB’nin belediyelerin çatı kuruluşu olarak, proje geliştirme, finansmana erişim ve kurumsal kapasite artırımı alanlarında koordinatör ve kolaylaştırıcı bir rol üstlendiğini kaydetti.
Birliğin, belediyelerin ihtiyaç analizinden proje tasarımına, uygun finansman mekanizmalarıyla eşleştirilmesinden uygulama ve izleme süreçlerine kadar proje döngüsünün tüm aşamalarına destek verdiğini ifade eden Arslan, belediyelerin finansman sorunlarına da değinerek; “Belediyeler artan hizmet yükü ve yatırım ihtiyacına karşın finansman kaynaklarına erişimde yaşanan sınırlılıklarla karşı karşıyadır. Bunun da en önemli bir kanıtı aslında bu salonun dolu olmasıdır. Demek ki finansman ihtiyaçları artık yönetilemez duruma gelmiş.” dedi.
Altyapı yatırımları, iklim değişikliğine uyum, afet risklerinin azaltılması, çevresel yükümlülükler ve sosyal hizmetler gibi alanların; uzun vadeli planlama, güçlü proje kurgusu ve çok paydaşlı finansman modellerini zorunlu kıldığına işaret eden Arslan, “Bu noktada finansman araçlarının niteliği kadar, bu araçları yönetecek kurumsal kapasitenin varlığı ve doğru yere bakılması belirleyici olmaktadır. TBB bu çerçevede, belediyelerimizin ulusal destek programları ile uluslararası finansman kaynaklarına erişimini kolaylaştıran bir platform görevi üstlenmektedir.” şeklinde konuştu.
Arslan: “Temel yaklaşım, kısa vadeli çıktılar üretmenin ötesine geçerek belediyelerde kalıcı kurumsal kapasite oluşturmaktır”
Birliğin kamu kurumları, kalkınma ajansları ve uluslararası finans kuruluşlarıyla yürütülen iş birlikleri aracılığıyla belediyelere yönelik finansman imkanlarının görünür kılınmasını sağlarken, aynı zamanda bu imkanların etkin ve doğru biçimde kullanılabilmesi için teknik rehberlik sunduğuna dikkati çeken Arslan, bu projelerde temel yaklaşımın, kısa vadeli çıktılar üretmenin ötesine geçerek belediyelerde kalıcı kurumsal kapasite oluşturmak ve geliştirilen uygulamaların diğer belediyelere aktarılabilir olmasını sağlamak olduğunun altını çizdi.
TBB’nin proje büyüklüğüne dikkati çeken Arslan, “Çoğunluğu Avrupa Birliği fonlarından desteklenen 22 projeden ve toplam 149 milyon Euro büyüklüğünden oluşan proje portföyümüzü; dirençlilik, çevre ve iklim, göç, ulaşım, kentsel hareketlilik, dijital dönüşüm, yönetişim, sivil katılım, çocuk, kadın, gençlik ve sistem gibi farklı tematik alanlarda belediyelerimizin öncelikli politika alanlarıyla uyumlu şekilde yapılandırılmış durumdayız.” dedi.
Arslan: “Belediyelerin sosyal ve ekonomik dirençliliğini güçlendirmeyi amaçlıyoruz”
Teknik destek ve kapasite geliştirme faaliyetlerinin yanı sıra söz konusu projeler aracılığıyla belediyelere doğrudan ayni ve nakdi kaynak aktarımı da sağlandığını söyleyen Arslan, Yerelde Sıfır Atık Hibe Programı, Depremden Etkilenen Bölgelerde Yerel Kamu Hizmetleri için Katılımcı, Kapsayıcı ve Yeşil İyileştirme Projesi (PACE), Depremden Etkilenen Bölgelerde Sürdürülebilir İstihdamı Geliştirme ve Sosyoekonomik Kalkınma Projesi (RESEED) ile Kadın Dostu Kentler Projesi gibi çalışmalara da değinerek TBB’nin belediyelerin yalnızca fiziksel değil, aynı zamanda sosyal ve ekonomik dirençliliğini güçlendirmeyi amaçladığını da sözlerine ekledi.
Vilčinskas: “Ulusal hedefler şehirlerde ya başarılır ya da başarısız olur”
Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu Başkan Yardımcısı Vilčinskas, Proje ve Finansman Kongresinin açılışında yaptığı konuşmada şehirlerin sürdürülebilir kalkınma ve dayanıklılık hedeflerinin merkezinde yer aldığını vurgulayarak “Ulusal hedefler ve vizyonlar şehirlerde ya başarılır - ya da başarısızlığa uğrar.” dedi.
Belediyelerin sunduğu hizmetlerin soyut değil, günlük yaşamın gerçek ekonomisini oluşturduğunu belirten Vilčinskas, temiz su, ulaşım, atık yönetimi, kamu binaları ve sosyal hizmetlerin yanı sıra dayanıklılığın giderek daha temel bir unsur haline geldiğini ifade etti. Avrupa Birliği’nin belediyeleri yalnızca uygulayıcı değil, stratejik paydaş olarak gördüğünü söyleyen Vilčinskas, bu noktada TBB’nin belediyeleri bir araya getiren ve ulusal ölçekte bilgi ile uzmanlık sağlayan kritik bir rol üstlendiğini dile getirdi.
Vilčinskas: “Belediyelerden adeta süper yıldız olmaları bekleniyor”
Vilčinskas, Avrupa genelinde şehirlerin artan yatırım ihtiyaçlarıyla karşı karşıya olduğunun altını çizerek kamu bütçeleri üzerindeki baskının da devam ettiğini belirtti. “Belediyelerden adeta süper yıldızlar olmaları beklenmektedir.” diyen Vilčinskas, belediyelerden altyapıyı modernize etmeleri, kirliliği azaltmaları, enerji tüketimini düşürmeleri, iklim risklerine hazırlanmaları ve her gün kaliteli hizmet sunmaya devam etmelerinin beklendiğini ifade ederken, bu geniş gündemin aynı zamanda önemli bir fırsat sunduğunu vurguladı.
Asıl sorunun finansman olduğunu belirten Vilčinskas, altyapı projelerinin raporlarla değil, finanse edilebilir projelerle hayata geçtiğini söyledi. “Projeler sermaye için yarışır.” diyen Vilčinskas, finansmanın yalnızca güvenilir, fizibilitesi olan ve ihaleye hazır projelere aktığını kaydederek belediyeler için yeni para biriminin proje hazırlama kapasitesi olduğunu vurguladı.
Vilčinskas: “TBB’nin hayati bir rolü vardır”
Tek tek projeler yerine, ortak standartlarla hazırlanan geniş bir proje portföyünün finansmanı cezbettiğini belirten Vilčinskas, TBB’nin ölçek yaratma açısından hayati bir rol oynadığını ifade etti. Kamu bütçelerinin tek başına bu yükü taşıyamayacağını söyleyen Vilčinskas, yeni bir yaklaşıma ihtiyaç olduğunu dile getirdi.
Kamu-Özel İş Birlikleri (KÖİ) modeline vurgu yapan Vilčinskas, KÖİ’lerin özelleştirme değil, riskin doğru aktörler arasında paylaşıldığı bir uygulama olduğunu belirtti. Türkiye’nin ulusal düzeyde karmaşık ve sermaye yoğun altyapı projelerinin KÖİ modeliyle başarıyla hayata geçirdiğini dile getiren Vilčinskas, sözlerine şöyle devam etti:
“Bugün soru, Türkiye'nin KÖİ'leri gerçekleştirip gerçekleştiremeyeceği değildir; bunu başarabildiği ortadadır. Asıl soru, bu bilgi birikimini belediye gerçeklerine uygun ve kamu çıkarlarını koruyacak şekilde belediye düzeyine aktarmanın zamanı gelip gelmediğidir. Bu da, risklerin bir kenara bırakılmadığı, ancak bunları en iyi yönetebilecek aktöre dağıtıldığı, uygun risk paylaşımı anlamına gelir.”
AB ile TBB’nin ortaklığının önem taşıdığına dikkati çeken Vilčinskas, “TBB'yi Türkiye'deki proje geliştirme ve uygulama sürecinde önemli bir paydaş olarak görüyoruz. Sadece bir araya getirici güç olarak değil, aynı zamanda standartların ve en iyi uygulamaların ulusal düzeyde yaygınlaştırıcısı olarak da görüyoruz.” dedi.
Vilčinskas: “COP31, belediyeler için de bir fırsat”
Türkiye’nin Kasım 2026’da Antalya’da düzenlenecek COP31 İklim Zirvesi’ne ev sahipliği yapacağını hatırlatan Vilčinskas, bunun belediyeler için de önemli bir fırsat olduğunu söyledi. İklim liderliğinin şehirlerdeki somut uygulamalarla gösterilebileceğini belirten Vilčinskas, enerji verimliliği, sürdürülebilir ulaşım, su ve atık yönetimi projelerinin bu açıdan kritik olduğunu vurguladı.
Yurt içi ve yurt dışı finansman araçları ele alındı
Kongre süresince TÜBİTAK (Ufuk Avrupa) programı ile yurt içi ve yurt dışı finansman araçları hakkında bilgilendirme sunumları yapıldı.
Kongre’nin ilk gününde; Katılım Öncesi Mali Yardım Aracı (IPA), Ufuk Avrupa Programı Genel Sunumu (TBC), TÜBİTAK - Horizon Çağrıları / İklim Değişikliğine Uyum Misyonu ve Küme 6 Çağrıları, TÜBİTAK - Horizon Çağrıları / Okyanuslar ve Suların Restorasyonu Misyonu, Toprak Misyonu ve Küme 6 Çağrıları, TÜBİTAK - Horizon Çağrıları / İklim Nötr ve Akıllı Şehirler Misyonu, Küme 5 & Ufuk Avrupa NEB Aracı Çağrıları, TÜBİTAK - Horizon Çağrıları / Kanser Misyonu Çağrıları, TÜBİTAK - Horizon Çağrıları / Küme 2: Kültür, Yaratıcılık ve Kapsayıcı Toplumlar & Küme 3: Sivil Güvenlik Çağrıları başlıklı sunumlara yer verildi.
Kongre’nin ikinci gününde ise Kalkınma Ajansları Mali Destekleri, Japonya Uluslararası İşbirliği Ajansı İş birliği Olanakları, Tarım ve Orman Bakanlığı Finansman Destekleri, İller Bankası Finansman Araçları EBRD Finansman Araçları başlıklı oturumlar gerçekleştirildi.