a) Avrupa Birliği Genişlemesi
Ulusal hukuk sistemi ile AB hukuku arasındaki bağların kurulması AB adayı ülkelerin tamamlaması gereken bir husustur. Yerel yönetimlerinde aynı zamanda farklı reform süreçlerinden geçmesi ve AB yasalarını uyum gösterebilecek organizasyonlar haline gelmesi gerekmektedir. Ülkemizde de bu reformlar AB uyum süreci çerçevesinde 2004-2006 yılları arasında gerçekleştirilmiştir.
CEMR AB müzakere sürecinde olan ülkelerde yerel yönetimlerin sürece nasıl katkı sağlayacağına yönelik destek dokümanları sağlamaktadır. Genişleme politikalarında ise AB üyesi yerel yönetimlerin ne tür programlar ve projeler geliştireceğine yönelik tavsiye raporları oluşturmaktadır. Ayrıca yapısı gereği üye ülkeler, yeni üye olan ülkeler ve aday ülkeler arasında ortaklıklar geliştirir.
AB sürecindeki ülkelerin yerel yönetimlerini en iyi şekilde desteklemek için CEMR tarafından diğer paydaşlarla ortak projeler yürütülecek bir platform geliştirildi. Bu platformda Güney Doğu Avrupa Yerel Yönetim Birlikleri Ağı (NALAS) ve Avrupa Bölgeler Komitesi gibi kurumlar da yer almaktadır.
b) Kardeş Kent
Kardeş kent ilişkileri II. Dünya Savaşının ardından Avrupa bütünleşmesi ve kentlerin bir daha savaşlar ile yıkılmaması için hızlıca gelişen bir yerel barış inisiyatifi olarak başlatılmıştır. Farklı ülkelerden, şehirlerden ve kültürlerden kişilerin bir araya gelmesi her zaman CEMR’ın faaliyetlerinin temelinde olmuştur. CEMR bu ilişkileri geliştirmeyi ve devam ettirmeyi yaşanabilir bir Avrupa inancına sahip çıkarak devam ettirmektedir.
Günümüze kadar kardeş-şehir ilişkileri farklı şekillerde projelerde ve faaliyetlerde yer almaktadır. Bu ilişkiler aynı zamanda iki veya daha fazla belediyenin bir araya gelerek belirli temalar üzerinde çalışmalarına imkan sağlamaktadır. Bu temalar ilişkiler güçlendikçe daha belirgin olan atık su, ekonomik gelişim veya sosyal hizmetler gibi farklı alanlarda çalışma imkanı sağlamaktadır.
Avrupa’nın da sürekli olarak kendini yenilediği çevrede CEMR’ın kardeş-kent çalışmaları bu değişime adapte olacak yerel yönetimler geliştirilmesine yöneliktir. Ortaklıkların özellikle net çıktılara ve belirgin çalışmalara odaklanması desteklenmektedir.
CEMR bu alanda da odak çalışma grubu oluşturmuştur. Bu grup CEMR üyesi belediye birliklerinin kardeş-kent koordinatörlerinden bir araya gelmektedir. Kardeş-kent ilişkilerini tanıtmak, takip etmek ve yeni modeller geliştirmek üzere çalışmalar gerçekleştirilmektedir. Bu uzman ağı aynı zamanda Avrupa Komisyonuna, fon hazırlık süreçlerinde ne tür programların fonlanması gerektiği ile ilgili bilgi notları sunmaktadır.
Çalışmaların tüm partnerlerin rahatça takip edebileceği bir alt yapıya kavusturulması için CEMR tarafından twinning.org adlı web-sitesi geliştirilmiştir. 20’den fazla dilde hizmet veren web-sitesi yerel yönetimlere basit formlar doldurarak kendi kardeş-kentlerini arama imkanı tanımaktadır. Ayrıca bu sitede kardeş-kent ilişkilerinin sürdürülebilir olmasını sağlayacak bilgilere de yer verilmiştir. 3 Haziran 2016 itibariyle 392 belediyemiz 127 ülkeden toplamda 1547 kardeş kent ilişkisi kurmuştur.
c) Yerel Yaşamda Kadın-Erkek Fırsat Eşitliği
Yeni kanunlar ve politik söylemler cinsiyet eşitliği hakkında elinden gelenleri yapmaya çalışsa da hala aşılması gereken birçok duvar bulunmaktadır. Bugün Avrupa’da kadınlar karar alıcı pozisyonlarda olması gerekenden daha az temsile sahiplerdir. Ortalamada ise aynı iş ve yetenek için erkeklerden %16 daha az kazanmaktadırlar.
Cinsiyet ayrımcılığı sorunlarını ve yerel yaşamda karşılaşılan problemleri ortadan kaldırmak amacıyla CEMR, 2016 yılında “Avrupa Yerel Yaşamda Kadın-Erkek Fırsat Eşitliği Şartı” dokümanını hazırlamıştır. Bu doküman hem politik bir söylem hem de uygulama için bir araç fonksiyonu görmektedir. Yerel ve bölgesel yönetimlerin cinsiyetler arasında fırsat eşitliğine dair taahhüt de bulunmalarına imkân sağlamaktadır. Bu doküman sadece bir bildirge değil aynı zamanda somut metotları içeren bir rehber niteliği taşımaktadır. Politik katılım, istihdam, kamu hizmetleri ve kentsel planlama gibi birçok alanda 29 ülkeden 1400’ün üzerinde yerel yönetim faaliyetlerini cinsiyete duyarlı gerçekleştireceğini taahhüt etmiştir.
d) Kaynak Verimliliği ve Çevre
Dünyamızda doğal kaynak kullanılmanın arttığını görmekteyiz. Fosil yakıt, su, toprak, hava metal ve mineral gibi iklimimize ve sağlığımıza negatif zararlar verebilecek derecede kaynakların kullanımı uluslar arası platformlarda tartışılan sorunlar arasında yer almaktadır.
Yerel ve bölgesel yönetimler doğal kaynakların etkin kullanımında yetkileri olan kuruluşlardır. Su kirliliği, hava kirliliği, atık hizmetleri ve atık bertaraftı gibi konular yerel yönetimlerin günlük faaliyetleri kapsamaktadır. AB çevre programları ve politikaları gün geçtikçe ciddileşmektedir. Dünya ortalaması alındığında AB üyesi ülkeler bu konuda en sert politikaları uygulayan ülkeler olmaktadırlar. Bu politikaların uygulanmasında yerel yönetimleri de doğrudan etkilenmektedirler. CEMR Avrupa politikalarının yerel yönetimlerin talep ve ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde düzenlenmesi için gereken lobi faaliyetlerini de çok önemsemektedir. Tüm bu çalışmalar CEMR bünyesinde kuruşmuş “kaynak verimliliği ve çevre tematik platformu” altında yürütülmektedir.
e) Hava Kalitesi
Avrupa son zamanlarda gerçekleştirilen reformlar ve kanuni kısıtlamalar yine de Avrupa’nın hava kalitesini halk ve ekosistem için tehlikeli seviyesinin altına düşürememiştir. Bu etkiler açıkça yerelde gözükmekte ve toplum tarafından hissedilmektedir.
Avrupa Komisyonu hava kalitesine ilişkin düzenlemelerini yeniden gözden geçirmeyi hedeflemektedir. Avrupa Birliği kanunlarında yerel yönetimlerin hareket kabiliyetlerinin eksikliği amaçlanan hedeflere ulaşmayı geciktirmektedir.
Bu düşünceden yola çıkarak, CEMR yerel yönetimlerin sesi olarak AB komisyonuna ve tüm ilgili kuruluşlarla dirsek temasını sürdürerek lobi faaliyetleri yürütmektedir.
f) Atık
Yerel yönetimler yereldeki atıkların yönetimi ve bertaraf edilmesi ile yükümlüdürler. Bu yükümlülükler geri dönüşüm, toplama, transfer ve yakma gibi işlemleri içermektedir. Atık süreci yerelin şartlarına göre farklılıklar gösterebilir. Fakat ayrıştırma öncelikle haneden başladığı için vatandaşın tam katılımı olan atık yönetimleri başarılı modeller olmaktadırlar. AB atık kanunları çok karmaşıl ve direk olarak yerel yönetimleri hedef alan kanunlardır. Atık ile ilgili işlemlerin öncelikleri belirler ve ulaşılması gereken hedefleri dahi içerir. CEMR bu çerçevede yerel yönetimlerin atıkların yönetimi ile ilgili görüşlerini kanunlar oluşturulurken Avrupa Kurumlarına ulaştırmayı hedeflemekte ve bu alanda çalışmalar yürütmektedir. Bu çalışmalar “Atık Odak Grubu” çerçevesinde yürütülmektedir.
g) Göç ve Mülteciler Görev Gücü
Görev gücü göç, uyum ve mülteciler üzerine çalışmalar yürüten CEMR üyesi kuruluşların uzmanlarının bir araya gelmesi ile kurulmuştur. Özellikle mülteci ve göç krizlerinin günlük olarak takip ederek gelişen politikalar hakkında bilgi hazinesi oluşturmaktadırlar. Bu politikalara bölgesel ve yerel açılar kazandırmaya çalışmaktadır. Bu grupta uzmanlar görüş belgeleri, bilgi notları ve konferanslar geliştirmektedirler. Uzmanlar politik kararlar alamazlar. Politik gruplara raporlama yöntemi ile gelişmeleri bildirirler.
h) Kriz ve Yerelleşme
2008 yılında gerçekleşen finansal kriz sonrasında Avrupa’da birçok ulusal yönetim kaynakları etkin kullanmak ve krizin etkilerini azalmak için yöntemler geliştirmeye başladılar. Daraltılmış bütçe uygulamalarına karşılık artan maliyetler ve kentlilerin talepleri, yerel yönetimlerin finanslarına büyük ölçüde negatif etkide bulunmuştur. Kamu bütçelerini pekiştirilmeleri ve birleştirilmeleri, yeniden merkeziyetçi bir akımın gelmesi ve yerel yönetimlerin elindeki birçok yetkinin tekrar merkezi yönetime verilmesine sebep olmuştur. CEMR, 2008 mali krizi sonrasında yerel yönetimleri ve ulusal finans politikalarını yakından takip etmiştir. Bu süreçte Avrupa Yerel Özerklik Şartı çerçevesinde yerel yönetimlerin mali yetilerinin zayıflatılmaması konusunda çalışmalar yürütmüştür. 2009-2013 yılları arasında Avrupa’daki belediyelerin mali durumlarını gösteren birçok çalışmaya imza atılmıştır. CEMR bu çalışmalar ile birlikte, Avrupa Konseyi gibi farklı kurumlarla bir arada hareket ederek yerel yönetimlerin mali çıkarlarını korumayı amaçlamıştır. Bu çalışmaları yürütmek içinse “kriz ve yerelleşme gözlem grubu” oluşturulmuştur.
i) Kuşaklararası Diyalog
Demografik değişim, politikalar ve hizmetler de dahil olmak üzere bir çok yeni ihtiyaçla birlikte gelmektedir. Yerel yönetimler eğitim, öğretim, sağlık, toplu taşıma ve konut alanları gibi kamu hizmetlerinin sağlayıcıları olarak Avrupa'da hem genç ve hem de yaşlı vatandaşların ihtiyaçlarına çözümler üretmekle mükellefdir.
Avrupa Birliğinde aktif yaşlanma ve kuşaklararası dayanışmada yol gösterici bir dizi ilkeler benimsemiştir. Bu ilkeler üye devletlerde merkezi yönetim ve farklı düzeylerdeki paydaşlar arasında işbirliği için bir temel olarak hizmet vermektedir.
Bu bağlamda, CEMR belediyelerin ve bölgelerin platformu olarak görüşlerini koordine etmek ve karar alma sürecini etkilemeye yönelik faaliyetlere yer verir.
j) Çok kültürlülük ve Entegrasyon
Avrupa göçmen kültürünün uzun bir geçmişi bulunmaktadır. Göçmenler bugün içinde yaşadıkları kültürel ve sosyal değerlere büyük ölçüde katkıda bulunmuştur. Bu amaçla yerel politikalar, yerel yaşama göçmenleri entegre etmek ve ev sahibi toplumun sahip olduğu hizmetleri çeşitli kültürlere uyarlamak amacıyla yerel politikalar gereklidir.
Bugünün Avrupa’sında, göç ve entegrasyon, yoksulluk ve sosyal dışlanma gibi konular belediyeler ve bölgeler de dahil olmak üzere, yönetimin her kademesinde ortak bir anlayış ve ortak eylem ile çözüm geliştirilebilecek hususlardır.
Bu bağlamda CEMR, çok kültürlülük ve uyum alanlarındaki yerel bilgi ve deneyimleri bir araya getirmeyi hedeflemekte ve bu alandaki Avrupa politikalarının tutarlı olması için lobi faaliyetleri yürütmektedir.
k) İşveren Olarak Yerel Yönetimler
Avrupa'da, yerel ve bölgesel yönetimler 17 milyondan fazla kişiyi istihdam etmektedir. Yerel yönetimler işverenler olarak, istihdama erişim, iş organizasyonu, çalışma koşulları gibi istihdam konularında farklı sorunlarla karşılaşmaktadırlar. Bu alanda sosyal diyalog, kamu hizmeti verimliliği, finansal kaynakların verimli kullanımı ve işçi güvenliği gibi konular arasında Avrupa Komisyonu tarafından desteklenen bir araç olarak görüşmektedir.
CEMR Avrupa’da işveren olarak yerel ve bölgesel yönetimlerin çıkarlarını savunan ve en iyi temsil eden yerel yönetim örgütü olarak kabul edilmektedir. Bu alanda çalışma koşulları, iş organizasyonu ve diğer ilgili tüm konularda Avrupa Kurumlarının vaz geçilmez istişare ortağı haline gelmiştir. CEMR bu alanda kurduğu uzman grubu, kamu çalışanlarını temsil eden Avrupa Kamu Hizmetleri Birlikleri Federasyonu ile ortak çalışmaktadır.
l) İstihdam
Avrupa’da sosyal diyalog sanayinin her iki yakasını(işçi ve işveren) temsil eden örgütler ile ortaklaşa yapılan tartışmalar, istişareler, görüşmeler ve ortak eylemler anlamına gelmektedir ve bölgesel, ulusal olmak üzere her düzeyde gerçekleşebilir. Bu nedenle Avrupa Komisyonu, Avrupa düzeyinde sosyal diyalogun geliştirilmesinden sorumludur. Yerel yönetimlerin bir temsilcisi olarak ise CEMR, Avrupa istihdamla ilgili önerileri etkilemek için çalışır ve AB üyesi ülkelerde sosyal diyalogun geliştirilmesini teşvik eder.
CEMR tarafından oluşturulan çalışma grubu ise yerel ve bölgesel düzeyde kamu sektörü için uygun çalışma koşulları sağlamak üzere çalışır. Somut olarak, Avrupa Kamu Hizmetleri Birlikleri Federasyonu ile görülmelerde işveren tarafını temsil etmektedir.
m) Hizmet Sağlayıcı Olarak Yerel Yönetimler
Yerel ve bölgesel yönetimler kendi vatandaşlarına kamu hizmetlerini geniş bir yelpazede sağlama misyonunu edinmiştir. Fakat hizmetleri düzenleyici kanunlar AB merkezinde karara bağlanmaktadır. Merkezden karara bağlanan mevzuat, kamu alımları, tavizler, destekler yada uluslararası ticaret anlaşmaları gibi konular yerel yönetimler üzerinde doğrudan etkiye sahiptir.
Ayrıca yerel ve bölgesel kamu hizmetlerinin sağlanması bilgi teknolojileri akımını da etkilenmektedir. Teknolojik gelişmeler, kamu hizmetlerinin daha verimli, daha ucuz ve kaliteli sağlanması için yardımcı araçlar olarak kullanılmaktadır.
Bu çerçevede, CEMR yerel beklentileri ve bölgesel ihtiyaçları göz önüne alarak Avrupa Komisyonu ile işbirliği yapmaktadır. Bu alanda oluşturulan uzman grubu ise yerel ve bölgesel kamu hizmetlerinin sağlanması ile ilgili yasal çerçevedeki gelişmeleri izler ve doğrudan mevzuatı etkiler.