Page 13 - Afet Yönetimi

MAKALE

Herhangi bir doğa olayının afet nında Afet Yönetimine ilişkin 2023 gelebilmesinin mümkün olmadığı,
olarak tanımlanması için, ölüm ve hedefleri sıralanmıştır (On Birinci çevre ve toplumda büyük kayıplara
yaralanma ile belli bir maddi değe- Kalkınma Planı 2019). yol açan ve toplumun faaliyetleri-
rin üzerinde kaybın olması gerekir. Bu çalışma ile ülkemizde mevcut ni ciddi manada kesintiye uğratan
Afetler yavaş veya ani gelişen olay- afet yönetiminin durumu incelen- durumlardır. Birleşmiş Milletler
lardır. Hasara neden olan deprem, miş, bu bağlamda eksik olduğu Afet Yardım Komisyonu Bürosunca
çığ, heyelan, kaya düşmesi, volkan düşünülen risk yönetimi konusunu 1974 yılında hazırlanan “Türkiye’de
patlaması, tayfun, sel gibi olaylar içerecek şekilde bütünleşik afet yö- Acil Yardım Teşkilatları” başlıklı ra-
aniden oluştuğundan afet şeklinde netiminin ülkemiz için nasıl olması porda Türkiye’de meydana gelen
tanımlanmaktadır. doğa kaynaklı afetler: depremler,
gerektiği konusu ele alınmıştır. Bu
Küresel ısınma ile birlikte kuraklık, çerçevede afet yönetiminde 2023 toprak kaymaları, kaya düşmeleri,
çevre kirlenmesi, orman tahribatı, hedefleri irdelenmiştir. su baskınları, çığ düşmeleri şeklinde
sıralanmıştır (Ertürkmen 2006).
erozyon, atmosferik olaylar zaman- Doğa Kaynaklı Afetler
la geliştiği için tehlike olarak görül-
mekte, ancak deniz suyu yükselmesi Toplumun tamamı veya bir kısmını Deprem
gibi ortaya çıkardığı sonuçlar afete fiziksel, ekonomik ve sosyal açıdan Yer kabuğunda fay düzlemi boyun-
dönüşmektedir. Olayın büyüklüğü, etkileyen ve kayıplar oluşturan, ca kırılmaya bağlı ani yer değiştirme
nüfus yoğunluğu ve yerleşim alanı- normal hayatı kesintiye uğratan do- sonucu oluşan dalgaların geçtikleri
na olan uzaklık, az gelişmişlik afetin ğal (deprem, volkan patlaması, he- ortamı ve yer yüzeyini sarsma ola-
boyutunu belirlemektedir. Bununla yelan çığ, sel baskını vb.) kaynaklı yına deprem adı verilir (Erkoç ve
birlikte nüfus artış hızı, afet riskinin olaylara doğa kaynaklı afetler denir diğ 2000). Sismotektonik açıdan
yüksek olduğu alanlarda hızlı ve (Keçici 1994). Afetlerde can ve mal aktif bir bölgede yer alan Türki-
kontrolsüz yapılaşma, sanayileş- kaybı söz konusudur. Can ve mal ye’de günümüze kadar çok sayıda
me, ormanların tahribi, bilgisizlik, kayıplarının meydana gelmesi, afe- hasar yapıcı deprem meydana gel-
ve eğitim eksikliği ve toplumun du- tin sosyal bir olgu olarak karşımıza miştir. Aletsel dönemin başlangıcı
yarsızlığı afetin şiddetini artırmak- çıkmasına neden olur. Kayıp ya da olarak kabul edilen 1900 yılından
tadır. Bu çerçevede afetlerin etkisi, hasar söz konusu olmadığı takdirde günümüze geçen süreç açısından
çoğunlukla insan kaynaklı faaliyet- olay, afet değil doğa olayı olarak ad- değerlendirildiğinde her yıl 2 adet
lerin doğru veya yanlış yönde ge- landırılmaktadır (Ertürkmen 2006). can kaybı ya da hasar yapıcı dep-
lişmesine göre şekillenmektedir (Er- Afetler aynı zamanda toplumun sa- rem olan veya her 6 yılda bir adet
günay 1996). dece kendi imkânları ile üstesinden 7,0 ve daha üzeri büyüklükte bir
1999 yılında meydana gelen Göl-
cük ve Düzce Depremleri, ülke-
mizde çağdaş ve bütünleşik bir afet
yönetim planının oluşturulması-
nın gerekliliğini ortaya koymuştur
(Ertürkmen 2006). Buna yöne-
lik yapılan yasal düzenlemeler ve
oluşturulan kurumlar özellikle kriz
yönetiminde başarı sağlanmasında
bir bilincin oluşmasına vesile ol-
muştur. 23 Ekim 2011 Van Depre-
mi ise bu alanda bir miladın adı ha-
line gelmiştir. 2009 yılında Afet ve
Acil Durum Yönetimi Başkanlığının
(AFAD) kurulması ve 15/12/2012
tarihinde yürürlüğe giren 6306 sa- Şekil 1: 1900-2018 Yılları Arasında Büyüklüğü 4,0 ve Daha Büyük Olan
yılı Kentsel Dönüşüm Kanunu bu Depremlerin Genel Dağılımı (AFAD 2019)
bilincin ürünüdür. 2019 yılı Tem-
muz ayında TBMM tarafından ka-
bul edilen On Birinci Kalkınma Pla-

İller&Belediyeler 11