Page 9 - İller ve Belediyeler Dergisi
P. 9

İLLER ve BELEDİYELER    • ŞUBAT'92
        şılmasmda   yarar  vardır.  Örneğin,  bu  süre­  hareketlerinin  oluşturduğu  kumluk, çakıl-
        lerden  Anayasa'ya  aykırılığı  iptal  edilmiş  lık,  taşlık,  kayalık,  sazlık,  bataklık kesimin
        yasalara  dayanılarak  ulusal  zenginlikleri­   kara  yönünden  doğal  sınır  (kıyı  kenar)  çiz­
        mizin  yokedilmesine yolaçan  iyelik eldegiş-   gisi,  yani  kültür  arazisinin  başladığı  çizgi
        tirmelerinin,  yabancılarca  mülkedinilmesi-    arasında  kalan  alan  (kara  parçası),  olarak
        nin  toplum yararına  aykın  onanimaz  yara­    tanımlanmıştır.  Bu, hem  daha  önce  bilim,
        lar,  kapatılması  olanaksız  tüzel  gedikler   adamlannca    benimsenen,   hem  de  önceki
        açtığı da bir gerçektir.                        Yargıtay  "içtihadı  birleştirme"  kararları  ile
                                                        geliştirilmiş  olan,  1975'te  yürürlüğe  konu­
             Bir  başta  anlatımla,  kammızca,  Ana­    lan  ilgili  yönetmelikteki  (Ek  7  ve  8  yönet­
        yasa'ya aykınlığı  nedeniyle iptal  edilmiş bir   meliği  diye bilinir) tamma  uygun bir tamm-
        yasaya  dayanılarak  alman  yapı  izinlerinin   lamadır.
        "kazanılmış  hak"  olarak  nitelendirilmesi,
        kıyı  yağmacılıgımn  yasallaştırılması  sonu­        Anayasa   Mahkemesi'nin   söz  konusu
        cunu  doğurmakta,  kamu   düzeni  ve toplum     kararında  Devletin,  kullamm   ve  eğenimi
        yararım  ortadan  kaldırmaktadır.  Nasıl  kıyı­  (hüküm  ve tasarrufu)  altında  bulunan  kıyı-
        da edinilmiş  özel  iyeliği belgeleyen  tapunun  lann  özel  iyeliğe  konu  oluşturmayacağı
        iptali yoluna gidilmesi gerekiyorsa,  özellikle  açıkça anlatılmıştır.  Yüce mahkemeye  göre,
        toplumun   kıyıdan  serbestçe  yararlanması­    kıyılar,  "doğasına  uygun  olarak,  genellik,
        na  olanak  vermeyen  kullanımlara,  yapılaş­   eşitlik  ve serbestlik  ilkelerine göre  herkesin
        malara  ilişkin  izinlerin  de  iptali  sağlanma­  kullanımına  açık  bulunmalıdırlar".  Böylece
        lıdır.  Bu  durumda,  iyi niyetli  (!)  olduğunu  kararda,  kıyıların  hangi ilkelere göre  kulla­
        yargıç  önünde  kamtlıyanlarm   uğradıkları     nılabileceği  bu  konudaki  kuramsal  görüş­
        bir  zarar  varsa  bunun  kamuca  karşılan­     lere uygun biçimde  açıkça  anlatılmıştır.
        ması  doğaldır.  Kaldı ki yağmacılık  niteliğin­
        deki  girişimlerde  iyi niyetin  kanıtlanması        Anayasa   Mahkemesi,   sözkonusu   ka­
        güçtür.  Çoğu  kez bu tür  izinler,  çıkar  kar­  rarında,  kıyıların  ortak  kullammının  dü­
        şılığında,  görevlilerin  yetkilerini  kötüye   zenlenmesinin,  yararlanmaya   ilişkin  karar
        kullanmalanyla   sağlanmaktadır.                ve önlemlerin  alınmasının,  kamu yetkisinin
                                                         kullanılmasıyla  olanaklı  bulunduğu  açıkça
                                                        vurgulanmıştır.  Aynı bağlamda,  "özel iyeliğe
             KIYININ TÜZEL       (HUKUKSAL)              dayalı  bir yapılanmaya  gidilemez,  kıyılarda
             NİTELİĞİ                                    kazanılmış  hak  ilkesine dayamlamaz"  tüm­
                                                         cesi  de kararda  yer  almaktadır.
             Anayasa  Mahkemesi son karannda kı­
        yıların  tüzel  niteliği  konusuna  da  açıklık      Yurttaşlık  Yasası  '(Medeni  Yasa)'mn
        getirmiştir.  İşleyimleşmenin,  kentleşmenin     641. maddesinin  sahipsiz  şeylerle  genel ya­
        yoğunlaşması,  turizm  ve dinlenme gereksi­      rara sunulmuş  mallar için  özel kurallar ge­
         nimlerinin  karşılanması  gibi nedenlerle  de­  tirmiş  olduğu  belirtilen  kararda  kıyıların
         niz görünümlü  uygur kentlerde yaşama  is­      denizlerin  süreği  olduğu,  ondan  ayrılama­
        teklerinin  kıyıların  ve  kıyılardan  yararlan­  yacağı  vurgulanmaktadır.
        manın   önemini   ortaya  çıkardığını  belirt­       Yukarıdaki  açıklamalardan  şu  önemli
        miştir.  Yüca  mahkeme,   buralardan  daha       ilkeleri çıkarmak  olanaklıdır;
         çok  kişinin  yararlanabilmesi,  doğayı  koru­
        madaki,   doğal  zenginlik ve  ekonomik  gizil       - Kıyılar, denizlerin bir süreği,  aynimaz
         kaynak  durumundaki    deniz  ve  göllerden,    bir  parçası  olarak,  ÖZEL  İYELİĞE  KONU
         akarsulardan    yararlanmadaki   önceliğin      OLAMAZ.
         belirlenmesi  konusunun  "sosyal  ve  ekono­
                                                             -
                                                                            dayalı
                                                                    iyeliğe
                                                               Özel
         mik  hak"  olarak  kendisini gösterdiğini  be­  MAYA GİDELEMEZ.           olarak  YAPILAŞ­
         lirtmiştir.
                                                             -  Kıyılarda kazamimış hak  ilkesine da­
             Kararda, kıyının  deniz, göl, akarsu  gibi
         her türlü  su  kütlesini  çevreleyen  kaya par­  yamlamaz,
         çası  anlamına  geldiği,  doğal  olarak uzunla­     -  Kıyılar,  doğasına  uygun  olarak,  ge­
         masına  ve  derinlemesine  iki boyut  içerdiği  nellik,  eşitlik  ve  serbestlik  ilkeleri  gereği
         belirtilmektedir.                               HERKESİN    ORTAK    KULLANIMINA     AÇIK
                                                         BULUNMALIDIR.
             Anayasa  Mahkemesine    göre  "kıyı",  de­
         niz  ve  göllerde  suların,  taşkın  durumları      -  Herkesin   kıyıdan   yararlanmasını
         dışında,  en  çok  ilerlediği  anda  belirlediği  sağlamak  devletin  görevidir.  ORTAK  KUL­
         kıyı  çizgisi  ile,  bu  çizginin  süreğinde  kıyı  LANIMI  DÜZENLEMEK,  YARARLANMAYA

                                                                                                 71
   4   5   6   7   8   9   10   11   12   13   14