Page 10 - İller ve Belediyeler Dergisi
P. 10

ŞUBAT'92 . İLLER ve BELEDİYELER
            İLİŞKİN  KARAR   ÖNLEMLERİ    ALMAK, KA­        şaklarından  (sahil  şeridlerinden)  yararlan­
            MUYA    İLİŞKİN  BİR  YETKİNİN  KULLANIL­       mada   öncelikle  kamu  yaran  gözetileceği,
            MASIYLA OLANAKLIDIR.                            kıyılarla  kıyı kuşaklarının  kullamş  amaçla-
                                                            nna  göre  derinliğinin  ve kişilerin bu yerler­
                 ANAYASA     VE   KIYILAR                    den yararlanma  olanak  ve  koşullarının  ya­
                                                             sayla  düzenleneceği  öngörülmüştür.
                                                     i
                 Anayasa  Mahkemesi,   kıyı yasasıyla l­
            gili  son  karannda,  kıyılara  ilişkin  anayasal    Anayasa  Mahkemesi,    son  iptal  kara­
            düzenlemeyi   açıklamıştır.  Yurttaşlar  Yasa-   nnda,  kıyılann  doğal  olareık  deniz,  göl  ve
             sı'nın  641.  maddesinde  sahipsiz  şeylerle    akarsulann  süreği  durumunda  olduklann-
            yaran   kamuya    sunulmuş   olan  malların      dan,  bunlardan  yararlanmanın,  ancak KI­
             devletin  eğenim  ve kullanımında  bulundu­     YININ  HERKESE   AÇIK   OLMASI   İLE  OLA­
            ğunu   belirterek,  1961  Anayasası'nda  bu      NAK   KAZANABİLECEĞİ'ni     açıkça  belirt­
             kurahn  doğal  servetler  ve kaynaklarla  ilgili  mekle  konuyla  ilgili  temel bir kural  ortaya
             olarak  yer  aldığı,  1982  Anayasası  ile  aynı  koymuştur.
             tüzel  dizge  benimsenmiş  olmakla  birlikte,       Anayasa   Mahkemesine   göre,  kıyı  ku­
             kıyılara  ilişkin ayn, bağımsız bir düzenleme   şaklan  için  aym şey  söylenemez.  Anayasa,
             getirildiği,  bu  iptal  karannda  açıklanmak­  kıyılan  çevreleyen,  kıyıların  kara  yönünde
             tadır.  Gerçekten, Anayasa'nm  ilgili  maddesi  süreği  durumunda  bulunan   kıyı  kuşakla-
             "Kıyılardan  yararlanma"  başlığını  taşımak­   nndan  yararlanmada   kamu   yaranmn   ön­
             tadır.  Ayrıca,  46. maddenin  üçüncü  fıkrası  celikle gözetilmesini  öngörmüştür.  Kıyılarla
             "kıyılan  koruma  amaçlı  kamulaştırma"dan      kıyı  kuşaklarının  kullamş  amaçlanna  göre
             sözetmektedir.  Devlet, eğemin  ve  kullammı    derinliğinin  saptanmasını,  kişilerin  bu  yer­
             altında  bulunan  doğal  varhklarla  kajmak-    lerden  yararlanma  olanak  ve  koşullanmn
             ları  arama,  işletme  hakkına  sahiptir.  Dev­  bir  yasayla  düzenlenmesi  Anayasa'mn  adı-
             letin bunu  belli bir süre  için gerçek  ve  özel  geçen  maddesiyle  öngörülmüş  bulunuyor.
             kişilere  devredebilmesl  öngörülmüşse  de      Anayasa  Mahkemesi   karannda   açıkça  be­
             (Madde   168)  kıyılarla  ilgili  43.  maddede  lirtildiğine göre, "Anayasa,  kıyı  kuşaklarıyla
             böyle bir devir yetkisi tanınmamıştır. Aynca    ilgili  bu  ilke  ve  amaçlan  belirlerken,  kuş­
             56.  madde,  herkesin  sağhklı  ve  dengeli bir   kusuz,  KAMU  YARARINI GÖZETECEK, KA­
             çevrede  yaşama  hakkına  sahip  olduğunu       MUNUN YARARLANMASINA OLANAK SAĞ­
             belirtiyor.  Kıyılann  korunmasıyla  sözkonu-   LAYACAK,    ÇAĞIN   ANLAYIŞINA     UYGUN
             su  hakkın  gerçekleşmesi  arasmdaki  yakın     MAKUL   VE   GEÇERLİ   BİR  ÖLÇÜYÜ    ÖN­
             İlişki Anayasa  Mahkemesi'nin bu  son  kara­    GÖRMEKTEDİR."
             nnda  ayrıca belirtilmektedir.

                 Anayasa  Mahkemesi, kıyıların  da  bağlı        YASADAKİ      TANIMLAR      V E  KIYI
             olduğu  doğal  varlık  ve  kaynaklara  ilişkin      KAVRAMI
             16.2.1965  günlü,  E. 63/126,  K.65/7  sayıh
             ve 25.2.1986  günlü,  E.85/1, K. 86/4  sayıh        Yeni  Kıyı Yasası'mn  4. maddesiyle  ilgili
             kararlarında,  doğal varlıklan  ile kaynakları   iptal  başvurusunu   inceleyen   Anayasa
             özel  iyelik düzeninin  dışında  tutmakta,  on­  Mahkemesi, birinci fıkramn  ilk bölümünde
             lara  "Devletin devlet  olma  niteliği  ile eli al­  yeralan  "kıyı  çizgisi",  "kıyı  kenar  çizgisi" ve
             tında  tuttuğu  nesneler"  düzeni  içinde  yer  "kıyı" tanımları  Anayasa'ya,  bilimsel  görüş­
             vermekte  olduğu  vurgulanmaktadır.  Buna       lere. Anayasa  Mahkemesi  ile öteki yargı  or-
             göre,  her  iki tüzel  düzen  birbirinden farklı,   ganlanmn  kararlarıyla  oluşturulan  kıyı
             başta başka koşullara ve kurallara bağlıdır.    kavramlanna   uygun  bulmuştur.
             Aralarında  birbirine kanştırmalanm  önle­
             yecek  bellilik  ve  kesinlikte  sınırlar  vardır.  Uygulama   imar  plam  yapılacak  alan­
             Anayasa  bunlann  devletin eğenim  ve  kulla-   larda  kıyı  kuşagımn  kıyı  kenar  çizgisinden
             mmmda     olduğunu   açıklamakta   onların      başlayarak  kara  yönünde  yatay  olarak  en
             iyeliğe  konu  olamayacağını  da kurala bağ­    az  20  metre  genişliğindeki  alam  kıyı  kuşa-
             lamıştır.  Gerçekte,  iyelik  düzenine  bağlı   ağı  olarak  tammlayan  birinci  fıkranın  "a"
             bulunmayan    bir  nesnede  iyeliğin  devrinin  bendini  enine  boyuna  irdeleyen  Anayasa
             de  öncelikle  söz konusu  olamayacağı  sözü    Mahkemesi, bunun   öngördüğü   alanın  çevre
                                                                                                    k
             edilen kararlarda  belirtilmiştir.              koşullarını  ve kamu  yararım  gözetecek, i­
                                                             şilere  sağlıklı  ve dengeli bir çevrede  yaşama
                 Anayasa'mn   konuyla  ilgili  43.  madde­   olanağı  verecek  derinlikte  olmadığı  gerek­
             sinde  kıyılann  devletin eğemin ve kullanımı   çesiyle, bunu  Anayasa'mn  43.  ve  56.  mad­
             altında  olduğu,  kıyılan  çevreleyen  kıyı ku­  delerine  aykın bularak  iptal  etmiştir.

             72
   5   6   7   8   9   10   11   12   13   14   15