Page 9 - İller ve Belediyeler Dergisi
P. 9

Toplumun     sağladığı   yarar  için  bölünmez­             3.  Salt  Kişisel  Mallar
     lik  özelliği  geçerli  olduğundan   bu  malı   ürete­
     bilecek   özel  teşebbüs,  kâr    maksizimizasyonu               Bunlar  bireysel   tüketim   konusu   olan  mal­
      nedeniyle faydayı   yansıtan   kişisel  talep  oranın­     lardır.  Bu  mallarm     tüketiminde    kişüerin   tü­
     da   üretim   faaliyetini  ayarlayacaktır.    Bu   du-      ketimi   rekabet  halindedir.   Aynca   fiyat  meka­
     namda    da   toplumsal   yarar  dikkate    alınmadı­       nizması   yoluyla   ödeme     arzusu   yüksek    olan
     ğından,   üretim   yetersizliği  olabilecektir.    Bu       kimseler   rakiplerini   dışarıda   tutarak  o  mala
     nedenlede    kamunun     üretici    birimlerinin   bu       sahip   olup   tüketebilirler.  Kişisel   mallar   ge­
      alanda  üretim   faaliyetinde   bulunması    gereke­       nellikle   bölünebilen    ve   fiyatlandırılabilecek
     cektir.  Yarı  sosyal  mallar   da  ikiye  ayrılır.         mallardır   ve  bu  özellikleriyle  piyasa  mekaniz­
                                                                 ması   yoluyla   üretilmeleri   mümkün      olmakta­
           2.1.  Ulusal  Düzeydeki    Yarı-Sosyal                dır.  Bu  tür  mallan    ise  genellikle  kamu   eko­
                 Mallar   ;                                      nomisi   dışındaki   üretici  birimlerin    üretmesi
                                                                 beklenir.
           Bazı  malların   üretimi  ve/veya    tüketimin­
      de  ortaya   çıkan  dışsallıklar  ülkenin    tümüne
      yayılabilir  (Koruyucu    sağlık  hizmetleri   gibi).           I I  —  YÖNETİMLERARASI           HİZMET
      Bu  nedenle bunların     merkezi   yönetim   tarafın­                  BÖLÜŞÜNÜN        UYGULAMASI
      dan  üretimi   gerekir.                                         Yukarıdaki     açıklamalar   hizmetlerin    mer­

                                                                 kezi  ve  yerel  yönetimler  arasındaki   bölüşümü-
           2.2.  Bölgesel   Düzeydeki   Yan   Sosyal             nü  her  zaman    ve  her  yerde  geçerli  olabilecek
               Mallar   :                               ~
                                                                 kesin   kriterlere  göre,  düzenlemenin     mümkün
           Yarı  sosyal  malların     bazılarının   üretim       olmadığını    göstermektedir.    Ancak    buna    rağ­
      ve/veya   tüketimlerinin     neden   oldukları   dış­      men   pek  çok  ülkede   öteden  beri  bazen  sadece
      sallıklar  bölgesel  sınırlar  içinde  kalır  örneğin      yerel  yönetimler    tarafından,  bazende    merkezi
      su,  elektrik,  kanalizasyon,    park,  itfaiye   hiz­     yönetimler    tarafından   görülen    ortak   hizmet­
      metleri   gibi.  Bu  tür  hizmetlerin,   bölünebilir       ler  vardır.
      ve  fiyatlanabilir  özelliği  nedeniyle   üretimleri
      firmalara   bırakılabilir.  Ancak   bunların   üreti­           1.  Merkezi    Yönetim    İle  Ortaklaşa
      mi  ve  tüketimi   sırasında  ortaya   çıkan  dışsal­               Görülen    Bazı  Hizmetler    :
      lıklar  toplumsal    yaşantıyı   önemli   ölçüde   et­
      kilediğinden   genellikle   kamu   tarafından    üre­           Bazı  hizmetler     hem    merkezi   hem   yerel
      tilir  öte  yandan   faydası  bölge   düzeyinde   ya­      yönetimler    tarafından   görülür.   Bunlarm    baş-
      yıldığından   da  yerel  yönetimler   bu  hizmetleri       lıcaları  şunlardır.
      daha etkin   yapabilir.
           Ancak    bu  durum,      malların   bedava    su­          1.1.  Baymdırhk      ve  İmar   Hizmetleri   :
      nulması    anlamına    gelmez   hizmetten    yararla­
                                                                                                                   bü­
                                                                                                              gibi
                                                                                  Köprii,
      nan   bunun    karşılığında  bir  bedel   ödeyebilir.      yük  Karayolu,   tesisi   Baraj  ve  Liman hizmetler
                                                                       alt
                                                                                           niteliğindeki
                                                                           yapı
      Ancak    bu  bedelin  maliyet   ve  kâr  esasına  da­
      yalı  bir  piyasa  fiyatı  olması  gerekmez.   Sosyo       merkezi   yönetim   tarafından   görülmekte;    kent-
                                                                 içi
                                                                                                 alan
                                                                                    park,
      ekonomik     ve  sosyo  politik  faktörlerin  etkisiy­     rımı yol, meydan,  küçük  yeşil  yapı  yapım  ve  ona­
                                                                                            alt
                                                                             daha
                                                                       gibi
                                                                                                       hizmetleri
                                                                                                                    ise
      le  genellikle  bedel  marjinal    maliyeti   altında
      verilebilir.                                               belediyelerin   görevleri   arasında   bulunmakta­
                                                                 dır.
           Hizmetin    dışsallığı  bir  yerel  yönetim  bi­
       riminin  dışına  yayıldığı  zaman   (örneğin   çevre           L2.   Sağlık   Hizmetleri   :
       kirliliğinin  önlenmesiyle  komşu    yerel  yönetim
       birimi  de  yarar  sağlayacaktır)   bundan    yarar­           Sağlık   Hizmetleri    bazı  ülkelerde   ve   bu
       lanan  diğer  yerel  yönetim   birimi  de  hizmetin       arada   da  Türkiyede'de    giderek  merkezi   yöne­
       maliyetine  katılmalıdır.                                 timin  görevleri   araşma   girmetktedir.
                                                                                                                   199
   4   5   6   7   8   9   10   11   12   13   14