Page 7 - İller ve Belediyeler Dergisi
P. 7

YÖNETİMLERARASI                                         MAL            YE       HİZMET


          BÖLÜŞÜMÜNÜN                                    İLKELERİ KONUSUNDA



                                           GENEL               ESASLAR.




                                                                                          Dr.  Güngör    ERDUMLU
                                                                                          Belma    ÜSTÜNIŞIK


               Yönetimlerarası   MaJ  ve Hizmet   Bölüşümü;              Bu   anlamda   mal ve    hizmetleri  3  alt  baş­
          knKiLi  kesiminde   üretim  ve  kaj'nak  tahsisinde       lık  altında  incelemek    mümkündür.
          etkinliğini  amaçlayan    mekanizmalardan,      sos-           1^  Sosyal   (kamusal)   mallar.
          val  etkinlik  sorununu   ve  sosyal  mal  kavramı­
          nı  gündeme   getirmektedir.                                   2.  Yarı-Sosyal mallar.
                                                                         3.  Salt  kişisel  mallar.
               İktisadi  refah  teorisinin  üretim  yönü ka3'-
          nakların   optimum     etkinlikle  kullanımına   tü­           1.  Sosyal  Mallar
          ketim  yönü   de  adil  bir  gelir  bölüşümüne  bağ­
          lıdır.  Gelir  dağılımı  veri  kabul  edilince  ikti­          Sosyal   malların  temel   özelliği  bir  bireyin
          sadi  refah m  maksimizasyonu     için  kaynakların       tüketiminin    diğer  bire3'lerle  rekabet   halinde
          optimum    etkinlikle    kullanımını   gerçekleştir­      olmaması    ve  fiyat  mekanizması   yoluyla   rakip­
          mek   gerekir.  Kamu     ekonomisinin    ekonomik         lerin  dışarıda    tutulamamasıdır.     Yani  sosj^al
          açıdan  ortaya  çıkış  sebebi  ve görevi,  piyasada       mallar   piyasada    üretilemezler,   bölünemezler,
         optimum     kaynak   dağılımında    tam  rekabetten        tüketimde    rakip  olmama    ve tüketimden     mah­
          sapmalar   nedeniyle   ortaya  çıkan  sorunları  te­      rum   bırakılmama     özelliklerine  sahiptir.
         lafi  etmektir.  Kamu    ekonomisi    etkinliği  sağ­
         layıcı  tedbirleri  gerçekleştirir.   Kamu    ekono­            Pij'asa;  bölünememesi     nedeniyle   özel  ta­
         misinin   ortaya   çıkışının  bir  diğer  nedeni  de       lebe  konu  olmayan    dolayısıyla  piyasada   fiyatı
         mal   ve  hizmetlerin   özellikleridir.                    belirlenemeyen    bu  malı   üretemediğinden     ka­
                                                                    musal   mallar   -  sadece  kamu   üretici  birimle­
                                                                    riyle  üretilebilir.  Sosyal  malların  faydalan  bö­
              Bu   nedenle   yönetimler, arası    ilişkilerden
         önce   rhal  ve  hizmet    özelliklerinden   giderek       lünüp,  sadece   fiyatını   ödeyenlere    ödedikleri
         kamu    ekonomisinin    üretmesi   gereken   mal ve        bedel  ile orantılı  tahsis  edilemediğinden     zo­
         hizmetleri   belirlemek,   sonrada   kamu    hizmet­       runlu   ödeme   (vergi  ve   benzeri   yükümlülük­
         lerinin  vc  ekonomiyi      optimuma      götürmesi        ler)  ile  finanse  edilmektedir.
         açısından   merkezi   ve  yerel  yönetim    arasında            1.1.  Ulusal  düzeyde   sosyal  mallar   :
         paylaşımı   üzerinde    durulacaktır.
                                                                         Faydaları  genellikle  ülke  sathının  tümüne
                                                                    yayılan  ve  ulusal  düzeyde   bölünmez    olan dış
              I  —  MAL   VE   HİZMETLERİN                          güvenlik  milli  savunma,   iç  güvenlik  adalet gi­
                    ÖZELLİKLERİ                                     bi  hizmetlerin  merkezi   yönetim    dışındaki ku­

                                                                   rumlarca     üretilmeleri    mümkün     olmamakta­
              Ekonomik     optimumu     sağlama    açısından        dır.
         ihtiyaçları   karşılayacak   mal   ve   hizmetlerin
         kimler   (kamu   ve  özel  olarak)  tarafından  üre­           Bu   ekonomik    faktörün    yanısıra  gelenek­
         tileceğini;  mal ve    hizmetlerin     özelliklerine       ler  ve  devletin  egemenliğine   ilişkin  diğer  ya­
         bağlı  olarak  belirlemek    mümkündür.                   sal  faktörlerde   bu  hizmetlerin   merkezi    yöne-


                                                                                                                    197
   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11   12