Page 6 - İller ve Belediyeler Dergisi
P. 6

yetinde  bulunmalıdır.  Bu,  mümkün  olduğu  ka­   birisine  uymamakta   sadece  reel  vergilerden
          dar  bağımsız  bir  kaynak  olmahdır.  1963  yılın­  olan  bina  ve  araziden  alman  vergilerden  bele­
          da  İçişleri  Bakanlığınca  hazırlattırılmış  bulu­  diyelere  pay  verilmesi,  Harcamalara  iştirak
          nan  Belediye  Gelirleri  Kanun  tasarısının  ele  payı  ile  elektrik  ve  hava  gazı  tüketiminden  re­
          alınmasında,   özellikle  bu  tasarıda  yer  almış  sim  aimması  yönünden  Fransız  sistemi  ile  nis-
          bulunan  Oturma   ve  meslek  vergileri  gibi  bazı  bî  bir  benzerlik  göstermektedir.  Fakat  bizde
          reel  ve  müstakü  gelir  türlerini  günün  koşulla­  ne  Fransanın  Oturma  ve  Meslek  vergileri  gibi
          rına  göre  gözden  geçirerek  yeni  tasarıya  alma­  reel  vergiler  nede  1966  yıh  reformunda  Mahal­
          da  yarar  olduğu  inancındayım.                   lî  Muamele  Vergisinin  kaldırılması  üe  onun  ye­
                                                             rini  almış  olan  vastalı  vergiler  mevcuttur.
              Sağlam,  kararlı  ve  verimli  gelir  kajmağı-
          na  dayanmadığı   sürece  sadece  halen  mevcut         Belediyelerin  gelir  durumlarını  çözümler­
          gelirlerin  miktar  ve  oranlarını  artırma  Ue bele­  ken  bunların  genel  Karar  Organlarının  insiya-
          diyelerin  gelir  sorunları  çözümlenemez.  Hatta  tifleri  de  göz  önünde  tutulmahdır.  Belediyele­
          Devlet  gelirlerinde  Katma  Değer  Vergisine  gi-  re  ait  Mahallî  nitelikteki  kamu  hizmetlerinin
          dUmek   suretiyle  yapılmak   istenUen  reform     masraflarım    karşüayacak     gelir  kaynakları
          sırasında  belediyelerin  de  birlikte  mutatâa  edil­  saptamrken  bağımsız  kaynaklar  tercih  edüme-
          mesi  gerekir  Sistem  değişikliği  yapılarak  ko­  U,  Devlet  gelirlerinden  pay  ayrılması  zorunluğu
          nunun  temelden  ele  ahnması  zorunluğu  vardır.  karşısmda   dahî  bunım  en  az  ve  en  çok  smırı
                                                             Yasada   belirtilmekle  beraber  gerçek  miktarın
              Genel  olarak  batı  ülkeleri  Komünal  Vergi  saptanması   yetkisi  belediye  meclislerine  bıra-
          sistemlerini  şu  üç  sistemden  birine  dayandır­  kılmahdır.  Böyle  bir  tutum  Mahallî  idarelerin
          maktadırlar.                                       muhtariyeti  ilkesine  de  uygun  düşer.  Ayrıca
              1  —  Tek  vergi   sistemi:  Bu,  Ingilterede  Toplumun   son  derece  sür'atla  değişen  şartlan
          uygulanmakta,   kullanmaya  elverişli  taşınmaz­   karşısında   belediyelere  da  Mahallî  koşullan
          ların  kira  değeri  üzerinden  ahnmaktadır.  (Ge-  değerlendirme  ve  denk  bütçe  yapma  olanağım
          reral  Rate).                                      sağlar.  Temel  espiri  belediye  Maliyesini  müm­
                                                             kün  olduğu  kadar  bağımsız  gelir  kaynağı  Ue
              2  —  ikincisi  diğer  bazı  vergilere  de  yer  güçlendirme  olmahdır.  Bu  nitelikte  olmayan
          vermekle  beraber  temel  olarak  bina,  arazi  ve  bir  düzenleme  geçici  bir  süre  için  ferahlama
          işletme  vergüeri  gibi  Reel  vergilere  dayanan  getirebüir.  Fakat  temel  sorunun   çözümünü
          Alman  sistemidir.                                 sağlamaması   yönünden   ideal  bir  davranış  de­
              3  —  Üçüncüsü   de  reel  vergiler  yanında   ğildir.
          muamele   vergisine  istinat  eden  Fransız  siste­     Yeniden  düzenleme  sırasında  idarî  Yargı­
          midir.  Fransada  Komün   meclisleri  reel  vergi­  da  daima  uyuşmazlık  konusu  olan  5237  sayıh
          lerden  olan  bina  ve  arazi  vergileri  üzerinden  Belediye  Gelirleri  Kanununun  Akaryakıt  istih­
          ek  Yüzde  birler  almak  yetkisine  sahiptirler.  lâk  resmi  üe  ügili  30  uncu  maddesini  de  yeni­
          Aynca   Oturma  ve  Meslek  vergüeri  de  reel  ver­  den  ele  almakta  yarar  vardır.  Bizim  belediye
          giler  gurubuna  dahildirler.  Bununla  beraber    idarelerimiz  arasında  gelir  dengesizliği  göze
          Fransız  Komün   bütçelerinin  en  önemli  kayna­  batacak  boyuttadır.  Sayın  Fikri  Gökçeer  tara­
          ğını  uzun  yıllar  Mahalli  Muamele Vergisi  (Taxe  fından  hazırlanıp  Türk  Belediyecilik  Derneği
          Locale)  teşkü  etmiştir.  Bu  vergiden  sağlanan  tarafından  yayımlanmış  bulunan  "Belediyeleri­
          hasılat  bütün  komün  vergi  gelirleri  toplamımn  miz  1976"  isimli  eserdeki  bilgiler  bu  dengesiz­
          %   50  sidir.  Ancak  1966  yılı  Reformunda  bu   liği  açıkça  göstermektedir.
          vergi  kaldırılmış,  bunun  yerini  Petrol  ürünle­
          rinden  alınan  vergi,  Katma  değer  vergisinden       Bu  dengesizlikte  gelişmişlik  ve  gerilik  ve
          ayrılacak  pay  ve  ücret  üzerinden  ahnan  %  5   gerilik  başhca  etken  olmakla  beraber  bir  de­
          götürü  vergiler  almıştır.                         recede  kanunun  ve  İçtihadm  da  olumsuz  rolü
                                                              vardır.  Aşağıdaki  tabloda  gösterilen  belediye­
               Belediye  gelirleri  yönünden  memleketimiz­   lerin  durumu  gelişmişlik  ve  gerilik  unsurlan
          deki  uygulama  tam  olarak  bu  sistemlerden  hiç  yönünden  basit  bir  örnektir.

          148
   1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11