Page 4 - İller ve Belediyeler Dergisi
P. 4

çiminde  bir  yorum  yapmak,  çok  dar  görüşlü,        D İ G E R  Ü L K E L E R D E K İ  D U R U M
         hukuksal  düşünceden  uzak  bir  yorum  olur.
                                                                 Alman  Hukuku'nda   derneklerin,  gerçek  ki­
             Dernekler  Yasası'nm  3ı2  ve  33  üncü  mad­   şüer  gibi,  demekler  v.b.  kamu hukuk  tüzel  kişi­
         delerinde derneklerin  federasyon  ve  konfederas­  leri  tarafından  kumlabilecekleri  kabul  edilmek­
         yon  biçiminde  örgütlenmelerine  olanak  verilmiş­  tedir  (Özsunay,  sözü  geçen  makale). Bu  hüküm
         tir.  Oysa dernekler  de,  federasyonlarda  birer  tü­  Avusturya  Hukuku'nda  da  kabul  edilmiştir.
         zel  kişidirler.  Tüzel  kişi  olarak  dernek  niteliğin­  îsviçre  Hukuku'nda  da,  tüzel  kişilerin  ser­
         de  yeni  bir  örgüt  meydana  getirebilmektedirler.  maye  ortaklıklarında  pay  sahibi,  koperatiflerde
                                                             veya  derneklerde  üye  olabilecekleri  kabul  edi­
                                                             lir  (Egger,  Kişinin  Hukuku.  U.  Kısun:  Tüzel
             YARGITAY     KAKARI
                                                             Kişüer.  V.  Çemis  çevirisi.  1948,  Ankara,  s.  29/
             Yakardaki    görüşleri,  Yargıtay  2.  Hukuk    30).
         Dairesinin  20.5.1974  gün  ve  3152  esas  ve  3166
         karar  sayılı  kararı  da  güçlendirmektedir.  Yar-     A N A Y A S A L  Z O R U N L U L U K
         gıtay'm  bu  kararmda  şu  cümleler  yer  almakta­
                                                                                    2.9.
                                                                 1961
                                                                      Anayasasmm
         dır:  "Tüzel  kişüer,  kural  olarak  cins, yaş,  hısım­  sin  önceden  izin  almaksızın  maddesinde  "herke­
                                                                                                       hak­
                                                                                                kurma
                                                                                        dernek
         lık  gibi  insanlara  özgü  olanların  dışında  bütün  kına  sahip olduğu"  kabul  edilmiştir.  Kişilerin  te­
         hak  ve  yükümlülüklerle  donatıldığından  gerçek   mel  haklarmdan  biri  olan  dernek kurma  hakkm-
         kişilerle  aralarmda  medeni  haklardan  yararlan­  dan,  tüzel  kişilerin  de  yararlanacakları  doğaldır.
         ma  ve  kullanma  bakımından  bir  ayırım  yapüa-   Temel  haklar,  sadece  gerçek  kişilere  özgü  de­
         maz.  Nasıl  isteği  olmadan  kişinin  bir  derneğe  ğildir.  Tüzel  kişilerde  niteliklerine  uygun  düştü­
         üye  olamıyacağı  yolunda  özgürlüğü  varsa,  der­  ğü  oranda  bu  haklardan  yararlanabilirler.  Yar­
         neklerin  de  üye  alıp  almama  özgürlükleri  var­  gıtay  2. Hukuk  Dairesi 28.9.1972 gün  ve  E.  5153
         dır.  Demeklerin  bu  özgürlükleri  Anayasa'mn      ve  K.  5324  sayılı  kararında  Türk  Anayasası
         12  nci  maddesindeki eşitlik  ilkesinin  tabii  bir  so­  bakımından  da,  tüzel  kişilerin,  niteliklerine  ve
         nucudur. Aynı  zamanda Medeni   Kanunun  46  ncı    kuruluş  amaçlarına  uygun  düştüğü  oranda,  te­
         maddesinin  bir  gereğidir."                        mel  haklardan  yararlanabüeceklerini  belirtmiş­
                                                             tir.

              DOKTRtNER     GÖRÜŞLER
                                                                 S O N U Ç
              Tüzel  kişilerin  derneklere üye  olabüecekleri    Yukardaki   incelemelerimiz  gösteriyor  ki,
         görüşü  bilim  adamları  ve  batılı hukukçular  tara­  yasalardaki  hükümler,  doktriner  görüşler  ve  bu
         fından  da  kabul  edilmektedir.  Hukuk  Fakültesi  konuda  beliren  yargı  organlarının  düşünce  ve
         öğretim  üyelerinden  Doç.  Dr.  Ergun  Özsunay     kararları  tüzel  kişilerin  dernek  kurabileceklerini
         Milliyet  Gazetesi'nde  yaymlanan  bir  makalesin­  ve  kurulmuş  derneklere üye  olabileceklerini  ka­
          de:  "Yeni  Dernekler  Kanunu  ile  demek  kurma   nıtlamaktadır.  Yabancı  ülkelerdeki  uygulamalar
          hakkımn  sadece gerçek  kişilere  özgü  olup,  tüzel  ve  Türkiye'deki  şimdiye  kadar  yapılan  işlemler,
          kişilere  kapalı  haklar  içinde  yer  aldığmı  kabul  tüzel  kişüerin  demek  kurmalarma  ve  demekle­
          etmek,  Türkiye'de  dernek  kurma  özgürlüğünün    re  üye  olmalarına  olanak  veriyordu.  Bu  uygula­
          akıl  almaz  bir  biçimde  smırlanması  anlamına   mayı  ters  döndürecek  akla  ve  mantığa  uyerun
          gelir. Dernekler  Kanunu, gerçek  kişiler  yanında,  hiç bir neden yoktur. Böyle bir  tutum,  özgürlük­
          tüzel  kişilerinde  dernek  kurabilmelerine  ve  der­  leri  ve  insanların  ve  tüzel  kişilerin  biraraya  ge­
          neklere  üye  olabilmelerine  engel  değildir.  Örne­  lerek  ülke  çıkarlarına  uygun  çalışmalar  yapma­
          ğin  tüzel  kişilik  olan  Vakıflarda,  tüzel  kişilerin  larını  engeller.  Ülkemizde  biraraya  gelerek  ça-
          kumcu   olabileceği  kabul  edilirken,  bu  hakkın  lışmaja  kolaylaştırıcı  yasalara  ve  bu  doğrultuda
          demek kurma   bakımından  söz  konusu  olamaya­    çaba  harcıyacak  elemanlara,  etkili  yöneticilere
          cağını  öne  sürmek  sisteme  de  aykırıdır.       gereksinme  vardır.




          50
   1   2   3   4   5   6   7   8   9