Page 5 - İller ve Belediyeler Dergisi
P. 5

getirmiş,  böylece,  yetki  genişliği  kavramı  da  gulamada  başarı,  hukukî  yetki  faktöründen
      yeni  bir  önem  kazanmaya  başlamıştır.           çok,  belki  de  beşeri  ilişkilerin  derecesine  göre
                                                         elde edilebümektedir.
          Kalkmma   planmda   "Vali,  artık  dayanaca­
      ğı  bir siyaset  ve  direktif  belgesi  bulmakta,      Öte  yandan,  bölgesel  kuruluşun  ilgili  mer­
      planlı  devrede  tatmin  edici  sistematik  bir    kez  örgütüyle  kolaylıkla  "özdeşmesi"  mümkün­
      fonksiyonun  sahibi  olmaktadır"^.                 dür;  bıma  karşüık,  Valüiklerin  bölgesel  sistem
                                                         konu ve  gereklerine  yaklaşma  ve  uymakta  güç­
          Plamn idarecilere  (valilere)  yeni bir hizmet
      çerçevesi  açtığı,  planda  da  belirtilmiş  ve,  "ida­  lüklerle  karşılaşması,  hattâ  yetersiz  hâle  gel­
      reciler,  geleneksel  hizmetleri  yürüten birimlerin   miş  olması  da gerçektir.^
     başı  olmaktan  öteye,  ekonomik  ve  sosyal  hiz­      Valüerin  güvenlik,  düzenleme  ve  denetim
     metlerle  yükümlü  kuruluşlar  arasında  işbirliği  ötesinde,  özeUikle  planla  ilgüi  değişik  görevler,
     sağlayan  devlet  temsilcüeri  olarak  görev  yapa­  haberleşme  ve  koordinasyon  sorumlulukları  de­
      caklardır"  denilmiştir^.                          ruhte  etmeleri,  daha  ağır  koşullar  altında gö­
                                                         rev  yapmaya  zorlamıştır.  Ekonomik   gelişme,
          Merkezî  idarenin  görev  ve  faaliyet  alanla-
     rmdaki   artış  ve  ortaya  çıkan  uzmanhklar  do-  yatırım  uygulaması,  bUgi toplama  gibi  yeni  hiz­
     layısıyle  yeni  kuruluş  ve  bölümlere  gidilmesi  met  yükümlülükleri  için  vaUlere  gereken  kuru­
     sonucu,  merkezî  idarenin  taşra  kuruluş  ve  bö­  luş  birinü  ve  eleman  olanakları  sağlanması  so-
     lümlerinin  de  yeniden  bir  düzenlemeye  tâbi  tu­  nmu  da  bir  çözüm  beklemektedir.
     tulması  gerekmiştir. Bu yapılamadığı  içindir ki,      Bölgesel  sistemin  gelişmesi  ve  gelişen  hiz­
     merkezî  idarenin  kazandığı  değişik  çehre  ülere  metlerin  ülere  yayüması  kurulan bölge  birimle­
     yansıyamamış,   böylece,  merkezî  idarenin  taşra  riyle  artmca,  valilerin  görev  ve  sorumuluklan
     teşküâtı  gerçek  hüviyetini  ve  bütünlüğünü  kay­  da  çoğalmaktadır.  Daha  çok  teknik  nitelik  ta­
     betmeye  yüz tutmuştur.  Özelükle  bölgesel  ör-    şıyan  bölge  birimlerinin  vali  karşısında  daha
     gütleşmeye  gidilmesi  sonucu,  bu  tür sorunlar    bağımsız  ve  dolayisiyle  daha  güçlü  hâle  gelme­
     ortaya  çıkmıştır.  Anayasal  bakımdan,  bölgesel   leri,  valüikle  bölge  birimi  arasında  çatışma  ve
     kuruluşlara,  yetki  genişliği  esasma  göre,  mü­  sürtüşmelere  sebep  olmaktadır.  Bölge  birimle­
     saade  edümiştir.  Hukukî  esasını  Anayasa'dan     rinin  irtibatmı,  yazışmasını  valüik  dışında  yü­
     alan  bölge  idarelerinin  kurulmasımn  bir  takım  rütmesi  ve  ancak  güvenlik,  genel  idarî  tedbir
     teknik  nedenleri  de  vardır.  Merkezde  ihdas  edi­  veya  kriz  hallerinde  valiliği  haberdar  etmesi
     len  yeni  hizmetleri  il  veya  il  gurupları  demek  olağan bir uygulama biçimi  olmaya  başlamakta­
     olan  bölgelere  de  yaymak  bir zorunluluk  olmuş­  dır.
     tur.  Hukukî  ve  teknik  nedenler  yanmda,  bölge­
     sel  sisteme  gidilmesinde  il  idaresi  ve  vali  de­  Anayasa'mn   115  inci  maddesi,  bölgelerin
     netimi  dışına  çıkma  düşüncesinin  de  yeri  oldu­  kuruluşunu  düzenlerken,  hizmetin  mülkî  idare
     ğu  ileri  sürülebilir.                            teşkilâtına  sahip  olup  olmamasını  gözönünde
                                                        bulundurmamaktadır.     Yetki  genişliği  ilkesine
          Bölge  başkanlarının  bir  yandan  merkezde­  göre  ve  birkaç  ili  kapsayan bölgelerin  kurulma­
     ki  ilgih bakanlığa,  öte yandan  bölge  merkezinin  sı,  idarî  kolaylık  ve  uygunluk  düşünceleriyle  ol­
     bulunduğu   valUiğe  bağlı  olması,  iki  yönlü  so­  maktadır.
     rumluluk  durumunu   ortaya   çıkarmıştu".  Vali­       Koordinasyonla  ilgüi  olarak, îl  Koordinas­
     lerin  ildeki geniş  denetim  ve  gözetim  yetkileri-  yon  KuruUarma  bölge  katılmadığı  için,  valüik
     mn  bölge  kuruluşlarmı  da  kapsaması  gerekip    - bölge  birimi  aynmı  daha  da kolay  bir hâle  ge-
     gerekmeyeceği  düşüncesi  ciddî  sorunlar yarata­
     bilecek  niteliktedir.  Aynı  meslekî  formasyona
     sahip bölge  başkanı  ile  ilgili bulunduğu  kuruluş  (1)  Tosun, Mustafa  Türkiye'de  Valilik  Sistemi,  (An­
     arasında  dikey  ilişkinin  kolaylıkla  gelişebUmesi-   kara:  Türkiye s. ve 45. Orta  Doğu  Amme  İdaresi  Ens­
                                                             titüsü,
                                                                   1970),
     ne  karşı,  Valinin  bölge  kuruluş  şubelerini  yatay  (2)  1967  Yıh  Programı,  (Ankara:  Devlet  Planlama
     yönde  işbirliği  ve  koordinasyon  kurallarma  uy­     Teşkilatı,  Yaym  No: DPT:  545,  1967),  ss.  424-425.
     gun  bir biçimde yönetebilmesi  zor  olmakta;  uy­  (S)  Tosun,  a.g.e.,  ss.  38-40.


                                                                                                   291
   1   2   3   4   5   6   7   8   9   10