Page 5 - İller ve Belediyeler Dergisi
P. 5

Kent        Planlanmasının                 Tasal        Araçlarının



                                 Yeteısizliği           Üzerine


                                                                             Doç. Dr.  Cevat  GEKAY

   I.  GİRtŞ  :                                       ilişkili  bulunduğundan  karma  bir  nitelik  göster­
       Kentleşmenin,   özellikle  ülkenin  gelişmiş   mektedir.  Burada  daha  çok  kent  plânlamasına
   bölgelerindeki  büyük  merkezlere  yönelik  bir    özgü  yasal  yetki  ve  araçlar  üzerinde  duracağız.
   kentleşmenin,  doğurduğu  toprak  ve  konut  ge-   Fakat,  bu  tür  yetkilerle  karşılıklı  ilişkisi  bulu­
   reksimelerini  karşılamak  amacını  güden  politi­  nan  karma  ve  genel nitelikteki  yetki  ve  araçları
   kaların  düğüm  noktası,  kent  topraklarının,  top­  da  gözönünde  bulunduracağız.
   lum yararına  en  uygun biçimde  kullanılması  so­
   rununda  toplanmaktadır.   îster  klâsik,  isterse  n.  K E N T  PLÂNLAMASININ    YASAL    ARAÇ­
   çağdaş  anlamda  olsun  kent  plânlaması  en  so­      LARI
   nunda  toprak  kullanılışını  toplum  yararına  en  A.  Bölgeleme  (Zoning):
   uygun  olarak  düzenleme  zorundadır.  Çok  yön­       Kamunun    düzeni,  esenliği,  sağlığı,  beldenin
   lü,  devingen,  sürekli bir  kent  plânlaması  anlayı­  estetiği  gibi toplum yararını  oluşturan  nedenler­
   şı  içinde,  kentin  bilinen  işlevlerini  tam  olarak  le  kentte  her  kullanıma  belli bir  yer  ayrılması,
   yerine  getirebilmesi  için  bunlara  yer,  yani  top­  her  yapı  ve  tesisin  plânda  kendine  ayrılan  bu
   rak  ayrılmasını  öngörür.  Kentsel  toprakların   yerde  kurulması  bölgelemeye  üişkin  yasal  yet­
   buna  en  elverişli  biçimde  kullanılması,  bu  konu­  küerin  ana  ilkesidir.  Konut,  endüstri,  ulaşım,
   da  çeşitli  kararlar  almayı,  bu  kararları  gerekli  ticaret,  kamu  hizmetleri,  yeşü  ve  açık  alan  gibi
   yatırımlarla  uygulamaya  zorunlu  küıyor.  işte,  çeşitli  kullanımlar  arasındaki  işlevsel  bağıntılar
   kent plânlamasının  başarısı,  bu  kararların  etkin  unutulmamalıdır.  Özellikle,  oturma  bölgelerinin,
   biçimde  uygulanmasına  bağlı  kalmaktadır.  Top­  çevresini  rahatsız  edici  tesis  ve  etkinliklerden
   rakların  kullanımına  ilişkin  olarak  kamu  yöne­  korunması  ayrı  bir  önem  taşımaktadır.  Yapının
   timine  yasalarla  çeşitli  yetkiler  verilmiştir.  Bu  yüksekliği,  arsa  üzerinde  kapsadığı  alan,  kom­
   yazıda,  kent  plânlaması  uygulamasında  çok  bel  şu  parsellere,  yola  olan  uzaklıkları,  kısacası  ya­
   bağlanan  bu  yetküerin,  yasal  araçların  yetersiz­  pı  düzeni  bölgelemeye  ilişkin  kamu  denetiminin
   liğini  topluca  gözden  geçirmek  istiyoruz.      kapsamına  giriyor.  Kent  ölçeğinde  mekâna  iliş­
       Büindiği  gibi,  kent  plânlaması  uygulama­   kin  plânlama  kararları,  bu  bölgelemelerde  deği­
   sında  yararlanılan  araçlardan  bazısı,  kamu  yö­  şiklikler  yapılarak  yozlaştııılmaktadır.  imar
   netiminin  genel  yetkileri  arasında  yer  almakta­  plânları,  genellikle,  çeşitli  kullanımlar  arasında,
   dır.  Örneğin,  kamulaştırma,  vergileme,  polis   topraktan  yararlanmayı  en  çok  sınırlayan  kul­
   yetkileri  bunlar  arasındadır.  Bazısı  da  kent  lanımdan,  en  az  sınırlayan  kullanıma,  böylece,
   plânlamasına  özgü  yetkilerdir.  Bölgeleme  (zo­  toprağın  değerini  plânlama  kararlarıyla  yük­
   ning) ,  yapı  yasağı,  yapıya  zorlama,  parselleme  seltmeğe  doğru,  zorlamakta,  bu  yönde  sık  sık
   konusundaki  yetkiler  bunlar  arasındadır.  Bazı  değiştirilmektedir.  Örneğin,  yeşü  alandan  otur­
   yetkiler  de,  konut  politikası,  tanımaz  mal  politi­  ma  bölgesine,  tek  katlı  evden  çok  katlı  apart­
   kası, kadastro  işlemleri  gibi,  hem  genel,  hem  de  mana,  ayrık  düzenden  bitişik  düzene  doğru  bir
   özel  yönleriyle  kent  plânlamasıyla  yakından    zorlama eğilimi yaygındır.  Kuşkusuz,  bunun kö-


                                                                                                  147
   1   2   3   4   5   6   7   8   9   10