Page 10 - İller ve Belediyeler Dergisi
P. 10

tüması  yerine,  uzun  süreyle  kiraya  verilmesini  arasındaki  farkın  gittikçe  artan  oranlarla  %15
          öngören  değişiklikler  yapılmalıdır.              ile  %50  arasında  vergilendirilmesini  öngörmek­
                                                              tedir.  Emlâk  Alım  Vergisi  ise  malı  satın  ajan­
          G.  Arsa  Piyasasını  Düzenleme:                   larca  %35  oranında  ödenen  bir  vergidir.  Bu
               Spekülâsyonu  önlemek  amacıyla  arsa  fiyat­  vergilerin  değerlendirilmesi  için  yeterince  süre
          larım  dondurmak,  kamunun  yardımıyla  yapılan    geçmiş  değildir.  Özellikle  değerlenme  resmi  ve
          konutların  satış  fiyatlarını  sınırlamak,  işyeri  ve  katılma  payları  ile  ilgili  uygulamalar  bu  kay­
          konut  kiralarmı  denetlemek  gibi  tedbirlerle  ar­  naklardan,  arsa  sahibinin  hizmetlerin  maliyeti­
          saya  olan  talebden  doğan  fiyat  artışlarını  önle­  ne  yeterince  katılmasını  sağlayacak  biçimde  ya-
          mek,  öte  yandan  arsa  arzını  arttırmak  yollan  rarlanılmadığını  gösteriyor.  Gerçekten,  değer­
          aranmalıdır.  Arsa  Ofisi'nin  kamu  kuruluşlarmm  lenme  resmi  üe  katılma  paylarının  Belediye
          gereksinme  duyduğu   arsaları  sağlamak  yanın­   bütçelerinde  çok  küçük  bir  yüzdeyi  oluşturduk­
          da,  kamu  mülkiyetindeki  arsaların  satışı  yet­  ları  büinmektedir.  Yanlış  uygulamalar  ve  vergi
          kisini taşıması  sakıncalıdır.  On  yılda  toplanacak  kaçakçılığı,  yüzünden  sözü  edilen  vergilemeler,
          250  milyon  lira  sermayeli  bir  Arsa  Ofisi  ancak  gittikçe  kentleşen,  endüstrileşen  ülkemizde,  ta­
          büyük  kentlerin  merkez  kesimindeki  birkaç  ar­  şınmaz  malların  süratle  artan  değerlerini  top­
          sayı  satınalabilecek  gücüyle,  beklenen  rolü    luma  geri  çevirmeye  yetecek  tedbirler  değildir.
          oynayamayacak    cılız  bir  kuruluş  olarak  doğ­  En  iyisi,  imar hakkını  ulusallaştırmak,  taşınmaz
          muştur.  Öte  yandan, kamu  mülkiyetindeki  arsa­  mallardaki  değer  artışlarının  doğrudan  kamuya
          ları  elden çıkarma  aracı  olması,  bu  kurumun  be­  geçmesini  sağlamak,  ya  da  satışdan  doğan  değer
          lirgin  bir  özelliğidir.  Bu  büyük  sakıncalar  taşı­  artışının  tümünü  vergilendirmektir.
          maktadır.  Çünkü,  Ofisin  dağıttığı  arsaların  üze­   Yukarıda  belirtilen  tedbirler  birlikte  düşü­
          rinde yapı tamamlandıktan  sonra  üçüncü  kişüe-   nülmedikçe,  kent  topraklarının  kamu  yararma
          re  satış  olanağı  sağlanmıştır.                  kullanılması  ilkesi.  Anayasada  yazılı  olmaktan
                                                             ileri  bir  uygulama  bulamaz.  O  halde  yapılacak
          D.  "Vergileme:                                    ilk  girişim,  kent  topraklarından  toplum  yararı­
             Etkin  bir  taşınmaz  mal  politikasının  ve  kent  na  yararlanmayı  sağlayacak  bir  kent  toprakları
          plânlamasının  tamamlayıcısı  olarak,  kent  top­  reformuna  yönelmektir.  Aksi durumda  kentleri­
          rakları  ve  taşınmaz  mallar üzerindeki  vergileme  mizin  gelişigüzel  gelişmesini  denetim  altına  al­
          aracından  yararlanılabilir.  1965  yılında  yapılan  mak  kent  plâncıları  ve  yöneticileri  için  bir  ha­
          bir  değişiklikten  sonra  yapı  ve  arazi  vergisinde  yaldir.
          göreli  bir  arttırma  söz konusu  olmuşsa  da  uzun    (Prof.  Dr.  Kemal  Fikret  Arık'a  Armağan
          süre  arsa  ve  yapılar  için  yeniden  değer  yazımı  [SBF  ve  TODAlE  ortak  yayını,  1973]  ten  alın­
          yapılmadığından  yapı  ve  arsa  sahipleri  kamu   mıştır.)
          hizmetlerinin  maliyetine  yeterince  katkıda  bu­
          lunmamışlardır.  1970'de  çıkarılan  ve  sonradan      Y A R A R L A N I L A N  BAŞLICA  K A Y N A K L A R :
          değiştirilen Emlâk  Vergisi  Yasası  ile vergi oran­
                                                                           Şehircilik,
                                                                   YAVUZ;
          ları,  toplanan  verginin  merkezle  yerinden  yöne­  Fehmi  YAVUZ;  "Şehirleşme Ankara,  1962.  X.  ve
                                                                                      ve
                                                             Fehmi
                                                                                             Sorunları"^
                                                                                         Arsa
          tim  birimleri  arasındaki  bölüşümü  yeni  ilkelere   XI.  İskân  ve  ŞehlrcUik  Hahtası,  Ankara,  1971.
          bağlanmıştır.  Burîyîa  önemle  durulacak  nokta,  Ruşen  KELEŞ;  100  Soruda  Türkiye'de  Şehirleşme,  Ko­
          yapı  yasakları  nedeniyle  kullanmu  kısıtlanan       nut  ve  Gecekondu,  istanbul,  1972.
          arsalardan  düşük   oranlarda  vergi  alınırken,   Ruşen KELEŞ;  "Hamur  Kuralı  ve  Anayasa  Mahkemesi"
          spekülâsyon  amacıyla  boş  tutulan  arsalardan        nier ve  Belediyeler Dergisi,  Yıl  20,  Sayı:  220  (1964)
          joiksek  oranlarda  vergi  alınmamasıdır.          Cevat  G E R A Y  • Şehir  Plânlamasının  Başlıca  Tatbik  Va­
                                                                 sıtaları,  Ankara,  1960.
              îmar  görmüş  semtlerdeki boş  arsaların  üze­  Cevat  G E R A Y ;  "Ankara  Belediyesinin  örnek  Bir  Dav­
          rine  imar  plânına  uygun  biçimde  yapı  yapılma­    ranışı"  İller  ve  Belediyeler  Dergisi,  s.  184  (1961).
          sını  zorlamak  amacıyla  böyle  arsaların  sahiple­  Mimarlar  Odası  Ankara  Şubesi,  "Kent  Topraklan  So­
          rinden  daha  yüksek  oranda  vergi  alınması  uy­     runu'',  Komisyon  Çalışması,  Ankara,  1970.
                                                                                                 Sorunları
                                                                                                          ve
          gun  olurdu. Değer  artışı  vergisi,  taşınmaz  mal­  Mes'ut  E V R E N ;  Türkiye'de  Arsa-Yapı  yayını  istan­
                                                                                        Fakültesi
                                                                         I.T.Ü.
                                                                               Mimarlık
                                                                 ÎUşkileri,
          ların  alım  tarihindeki  değeri  ile  satış  değeri   bul,  1970.
          152
   5   6   7   8   9   10   11   12   13   14   15