Page 8 - İller ve Belediyeler Dergisi
P. 8

lar.", ÜCRET  ise  "Bir hizmet  veya vekâlet akdi      c)  Tesis  usulleri  bakımından:
          dolajnsiyle  hizmet  veya  yapılan  fikrî  mesai mu­   Harçlar  kanunla tesis  olunur. Nevi  ve  mik-
          kabilinde  hizmeti  veya  fikrî  mesaiyi  yapan şah­  darı  da  kanunla belirtilir. Ücret  tarifeleri,  yet­
          sa  verilen  bedel,  yahut  tazminattır"  olarak  ta­  kili  organlar  tarafından,  kanun  hükmüne  da­
          nımlanmaktadır.  Aym lügatte  BEDEL   (Semen)      yanmadan,  iktisadî  ve  ticarî  usullere  göre  dü­
          için  "Bir malın,  hizmetin  veya  hakkm karşılığı   zenlenir.
          olarak  verilen mal, yapılan  hizmet,  ödenen  para
                                                                 ÜCRET
          veya  terkedilen  haktır."  denilmektedir.         nıştay  kararı kavramına  ışık  tutan  bir çok Da­
                                                                           mevcuttur.
                                                                                        21.1.19'36 gün ve
                                                                                                         E .
              Ord.  Prof.  ibrahim  Fazıl  Pelin'e  göre     35/269 ve K. 36/29 sayılı  Danıştay  içtihadı  Bir­
          HARÇ   "İdarenin  ifa  ettiği  bazı  hizmetler  veya  leştirme  kararında  "....1580 sayüı  kanunun  70.
          bu  hizmetlerin  idareye  yüklediği  masraflar  do-  maddesinin  8.  fıkrasında,  tarifeye  bağlanacağı
          layısile  alman hususî  mahiyette  birtakım  vergi­  tasrih  edilmiş  ücretler  ancak  belediye  kanunu
          lerdir.".                                          mucibince  ifası  belediyelerin  ihtiyarına  bırakıl­
              Prof.  Akif  Erginay'a  göre:  "Bazı  hizmet­  mış  olan  işlere  kabili  tatbiktir.  Yoksa  kendile­
          lerde  vergidekinin  aksine  fertlerin  faydalanma  rine  KANUNEN   mecbur   oldukları  vazifelerin
          dereceleri  kısmen  tesbit  edüebilir.  İşte  HARÇ-  ifası  bir ÜCRET  almalarına  sebeb teşkil etmez"
          1ar,  bu çeşit  özel  hizmetlerin karşıhğı  olarak alı­  denilmektedir.
          nan  bedeldir."                                        Danıştay  D. D.  Genel  Kurulunun  29.2.1952
              Prof.  Fadıl  Hakkı  Sur,  harçların  özellikle­  gün  ve  E . 51/110, K. 52/68 sayıh  kararında  da
          rini  şu şekilde  belirtmektedir:                  "....1580  sayılı  kanunla  tahmU  edilen  vazifeler
              a)  Harçlarm  bir vasfı  mecburî  oluşlarıdır.  dışında  beldenin  ve  belde  sakinlerinin  mahallî
          Harçlar  Millet  MecUsinin  oanmasma  sunulur.     mahiyette  müşterek  ve  medenî  ihtiyaçlarını tan­
          Mecburî  bir  mükellefiyet  olması  dolayısile  fiat-  zim  ve  tesviye  maksadiyle  belediyelerin  çeşitli
          lardan  ayrılır.                                   hizmetler  ihdas  etmeğe  ve  bu  hizmetler  muka­
                                                             bilinde  ücret  almağa  yetkili  bulunduklarında
              b)  Harçta  fertler,  kendilerine  yapılan  bel­  şüphe  edilemez.  Mezkûr  Kanunun  70.  maddesi­
          li  bir hizmet  veya  sağlanan  menfaat  ve  ayrıca­  nin  8.  fıkrası  hükmü  bu yetkiyi  belirtmektedir.
          lık  karşılığı  olarak para  öder.                 Ancak  mezkûr  hüküm  bu  kabil  hizmetlerin bel­
              ismail  Hakkı  Ülkmen  harçlar  konusunda      de  sakinlerine  bir  mükellefiyet  şeklinde  yükle-
          kısaca  "Harçlar  da vergiler  gibi  âmme kudreti­  tilmesini  tazammun  etmez/'  şeklinde  gerekçe
          ne dayanarak fertlerden  tahsü  olunan bir  para   mevcuttur.
          olmak  itibarile nevi ve  nisbetlerinin  kanunla ta­   Sözü  edilen  kararlarla,  idarece  belde sakin­
          yini  icap  eder.  Bundan  dolayı  her  memlekette
          mahallî  idarelerce  hangi  harçların  tahsil  oluna­  lerine  mükellefiyet  tahmil  edilmeden,  yapılacak
                                                                                                      kanu­
                                                                             ücret
                                                                                   alınabileceği,
                                                                    karşılığı
                                                             hizmet
                                                                                                fakat
          cağı  ve  bunların  azamî  nisbetleri  kanunla tayin
          edilmekte  be  mahallî  meclisler  bu azamî  nisbet­  nen  mecbur  oldukları  vazifelerin  ifası  için  ücret
          leri  aşmamak  üzere  kendi sahaları  üzerinde tah­  alınamıyacağı  açıkça  behrtilmiş  olmaktadır.
          sil  olunacak harçların tarifelerini tanzim etmek­     Bölümün   başında  ÜCRET'in   mevzuatımız­
          tedir."  demekte ve  harçların  üç  bakımdan  fiat  da açıkça behrtilmiş  olmadığına  değinilmişti. Ye­
          ve  bedellerden  ayrıldığını  belirtmektedir.      ni  hazırlanan  belediye  gelirleri  kanun  tasarısın­
                                                             da  bu husus  nazara alınmış  ve  ücret  konusu sa-
              a)  Hizmetlerin  mahiyeti  bakımından:         rahata  kavuşturulmuş  bulunmaktadır.  Tasarıda
              Harçlarda  millî  ve  mahallî  menfaat  ve  bu­  bu  konu  üe  ilgiU olarak  "Kanımen  mecburî  bu­
          nun  içinde  özel  menfaat  bahis  konusudur.  Di­  lunanlar  dışında,  kalıp  belde  sakinlerine ifa  edi­
          ğerlerinde  ise  özel  istifade  üstün  durumdadır.
                                                             len  her  türlü  hizmetlerin  karşılığı  belediyelerce
              b)  Dayandıkları  hukuk rejimi  bakımından:    ilgililerinden  ÜCRET  olarak  alınır."  hükmü
              Harçlarm  tahsilinde  fert  ile  idare  arasında  mevcuttur.  Tasarının  gerekçesinde  de  yeterli
          kamu  hukuku münasebeti   mevcuttur.  Fiat  ve     açıklama  mevcuttur.  Bu hizmetlerin  özelliği in­
          bedelde özel  hukuk münasebeti,  ihtiyarîlik  mev­  hisarı  tazammun  etmedikleri  olarak  ayrıca  be­
          cuttur.                                            lirtilmiştir.


          246
   3   4   5   6   7   8   9   10   11   12   13