Page 3 - İller ve Belediyeler Dergisi
P. 3

Yerinden           Yönetim            ilkesi       ve    Belediyeler




                                                                                Doç.  Dr.  Nuri  TORTOP

           Bilindiği  gibi,  idari  teşkilâta  egemen  olan  artırılırsa,  gelişme  o  kadar  hızlı  olur, hizmetler­
      belli başlı  iki  temel ilke vardır.  Bunlardan  birin­  de  o  kadar  çabuk  yürütülür.  Yetki  genişliği  so­
      cisi  merkezden yönetim,  ikincisi,  yerinden yöne-  rumsuzluk,  denetlemeden  kaçmak  demek  değil­
      timdiı.  Anayasamızın  112  nci  maddesine  göre   dir.  Yetki  genişliğinden  yararlanan  kişüerin  ka­
      "idarenin  kuruluşu  ve  görevleri  merkezden  yö­  rarlarında,  çalışmalarında  kusurlar  varsa,  bun-
      netim  ve  yerinden yönetim  esaslarına  dayanır."  larm  düzeltilmesi,  denetlenmesi  yapılabilir.  Fa­
      Yine  Anayasamızm   115  ve  116  ncı  maddelerin­  kat,  bu  bir  ön  denetim  şeklinde  yapılırsa  doğa­
      de  merkezi  idare  ve  mahalli  idarelerin  kuruluş  cak  sakıncalar  büyüktür.  Nasrettin  Hoca'nın
      ve  nitelikleri  belirtilmiştir.  Merkezden  yönetim  testi  üe  su  almaya  gönderdiği  çocuğu,  testiyi
      ilkesinin  tam  uygulanması  yanında  olan  görüş­  kırma  diye  peşin  olarak  tokatlamasına  benzer.
      ler,  bugün  gittikçe  değerini  yitirmektedir.  Ana­   Merkezden yönetim  kuruluşlarında  katı,  kı­
      yasamızda,  merkezden   yönetimin  katı  uygula­    sır  merkeziyetçi  anlayış  nasıl  gelişmeyi  büyük
      nışını  d^ğil,  yumuşatılmış  biçimini  kabul  etmiş­  ölçüde  engellemekte  ise,  bu  tutum  yerinden  yö­
      tir.  115  inci  maddede illerin  idaresinin yetki  ge­  netim  kuruluşlarında  daha  çok  zararlı  olur.  A-
      nişliği  esasına  dayanacağı  beUrtilmiştir.        nayasamızın  116  ncı  maddesinde,  jrerinden  yö­
           Çağımız  hızlı  gelişme  çağıdır.  Teknoloji  ge­  netim  kuruluşlarından  olan  mahalli  idareler  il,
      lişmekte,  nüfus  hızla  çoğalmaktadır.  Artan  ih­  belediye ve  köy  olarak  sayılmıştır.  Mahalli  ida­
      tiyaçlara  kamu kuruluşlarının  çağın gereklerine   reler  bulundukları  çevre  halkına  hizmet  etmek­
      uyacak  çabukluk  içinde  cevap  vermesi  zorunlu­  le  yükümlü,  çevrenin  ortak,  yersel  ihtiyaçlarını
      dur.  Bu  çabukluğu  sağlamak  yönetimin  iyi  işle­  karşılayan,  karar  alacak  seçilmiş  organlara  sa­
      mesine,  bürokrasinin,  kırtasiyeciliğin  önlenme­  hip  kamu  tüzel  kişüeridir.  Bu  idareler merkezin
      sine  bağlıdır.  Bunun  içinde  yetki  genişliği  ge­  baskısı  altında  tutulurlarsa iş  yapma olanakları
      reklidir. Devletin çalıştırdığı  her  kademedeki  so­  azalır.  Bundan tüm  olarak  ülke  ve  en  çok  da  o
      rumlu kişinin  karar  alma, iş  yapma  yeteneğinin  çevrede  yaşayan  halk  zarar  görür.  Tutucu anla­
      bulunması  iş  verimliliğini  artırır.  Böylece  kali­  yış,  formalitelere  aşırı  ölçüde  bağlılık  bu  idare­
      fiye  işgücünün  eli  kolu bağlı  olarak,  boş zaman   leri  çalışma  olanağından  alakoyar.  Bunun  için
      harcaması  önlenebilir.  Hızlı gelişmek  isteyen bir   bugün  bütün  dünyada  mahalli  idareleri  daha
      ülkenin  yetki  genişliği  ilkesinden  geniş  ölçüde  çok  özerkliğe  sahip  kılma,  kendi  kendine  iş  ya-
      yararlanması   gerekir.  Oysaki  ülkemizde  mer­    pabüme  olanağım  sağlama  eğilimi  vardın
      kezden  yönetim  kuruluşlarındaki  bürokrasiden,        Mahalli  İdareler  üzerindeki  merkezi  idare
      işlerin  gecikmesinden  her  zaman  yakınılmakta-   makamlarının  denetleme  yetkisine  idari  vesa­
      dır.  Merkeziyetçi  tutum  ve  anlayış  dolajasiyle  yet  diyoruz,  tdari  vesayet,  hizmetin  daha  iyi
      işler  birçok  makamların  incelemesinden  geç­     yürümesine  yarayacak  bir  araçtır,  idari  vesa­
      mekte  ve  gecikmektedir.  Bu  nedenle  yetenekli   yet,  kişilere  tanınmış,  bir  imtiyaz  değildir.  Bazı
      kişilerin  iş  yapma  olanakları  kısıtlanmaktadır.  makamlara  bir  otorite,  bir  gösteriş  sağlama
      Yetki  genişliği  ilkesine  uyularak,  alt  kademe­  amacı  Ue  tanınmamıştır.  Hizmetin  çabuk,  daha
      lerde  çahşan  personelin teşebbüs  gücü  kamçıla-  iyi  3mrütülmesine  yardımcı  bir  görev  sayılma­
      mr,  kendi  kendilerine  iş  yapabilme  olanakları  lıdır,  idari  vesayet  yetkisi,  yasaları  ters yorum-


                                                                                                     241
   1   2   3   4   5   6   7   8