Page 8 - İller ve Belediyeler Dergisi
P. 8

liyetlere  dayalı  bir alandır.  Çalışan  nüfusun  ço­  nüfusuna  oranı  %26,3  dür.  Bu  oran  1965  de
         ğunluğu  sınaî  ve  hizmet  sektöründe  bulunmak­   %29,9  ve  1970  de  % 35,04  seviyesine  yükselmiş­
          tadır.  Şehirler,  nüfus  itibariyle  belli  bir miktar­  tir.  Şehirlerde  oturmakta  olan  nüfus  miktarı
          dan  yukarı  olan,  örgütlenmiş  çeşit  çeşit  ilişki­  köylerdeki  nüfusa  nazaran  her  yıl  biraz  daha
         lerin  üzerinde  yoğunlaşmış  olduğu  insan  toplu­  artmaktadır.
          luklarının  yerleşme  merkezleridir.
                                                                 1960  -  1972  yılları  arasında  kırdan,  köyler­
              Türkiye'de  yerleşim  bakımından  bugün  yo­   den  şehre  göç  eden  nüfus  miktarı  5  milyonu
         ğun ve genel bir hareketlilik görülmektedir.  Yur­  geçmiş  bulunmaktadır.  1950  ve  1970  yılları  ara­
         dumuzda bugün köyler bir ölçüde  kasabalaşmak-      sında  önemli  artış  100.000  -  250.000  nüfus  gru­
         ta,  kasabalar  da  şehirleşmektedir.  Şehirleşme   buna  sahip  şehirlerimizde  olmuştur.
         daha çok büyük  şehirlerin  daha da büyümesi yö­
         nünde  gelişmektedir.                                   Değerli  arkadaşlarım,  tahminlere  ve  yapı­
                                                             lan  hesaplara  göre  önümüzdeki  10  -  15  yıl  için­
              Türkiye'de  özellikle  19'50'lerden  bu yana  ol­  de  de  şehirleşmenin  hızlı  bir şekilde  devam  ede­
         dukça  hızlı  bir  şehirleşme  hareketi  görülmek­  ceği  görülmektedir.  Özellikle,  hızlılık,  ekonomi,-
         tedir.  Kır  alanından,  kasaba  ve  şehirlerimize  mizde  endüstrinin  sürükleyici  sektör  olarak  se­
          hızlı  bir  nüfus  akını  vardır.  Bu  akın  her gün   çilmiş  bulunmasından  ileri  gelmiştir.
         biraz  daha  hızını  arttıran  bir  tempo  ile  devam   Hesaplara  göre:
         etmiş  ve  hâlen  de  devam  etmektedir.  Ancak,  bu
         oluşumun   meydana  çıkan  başlıca  niteliği  nüfu­     1973  yılında  genel  nüfusumuz  '38  milyon
         sun  belirli  noktalarda,  şehir  merkezlerinde  yo­  287,  şehir  nüfusu  15  müyon  202  bin,  şehir
         ğunlaşması  olayıdır.                               nüfusunun  genel  nüfusa  oranı  % 39.47,  köy nü­
                                                             fusunun  genel nüfusa  oranı  %60.3  dür. 1995  ler­
              Nüfusun  belli  merkezlerde  yoğunlaşması,     de  genel  nüfusumuz  65  milyonu  bulacaktır.  Şe­
         dolayısıyle  hızlı  şehirleşme,  daha çok 100.000 ve   hir  nüfusunun  45  milyon  921  bine  ulaşacağı,  bu
         100.000 nüfus  aşkın  şehirlerimizde  daha  açık  bir  suretle  şehirde  oturanların  genel  nüfusa  oranı­
         şekilde  görülmektedir.   Bundan   35  yıl  önce    nın  %69.7;  köy nüfusunun  20  milyonda  kalacağı
         100.000 nüfuslu  tek  bir  şehrimiz  varken  bugün  ve  köylerde  oturan  nüfusun  genel  nüfusa  ora­
         100.000 nüfuslu  şehir  adedimiz  17'ye  ulaşmıştır.  nının  %30.0  nisbetinde  olacağı  anlaşılmaktadır.
         Bu  miktar  1977  lerde  26  olacaktır.
                                                                 Yine  nüfus  yoğunlaşmasının  görüleceği  yer­
              Yıllık  şehirleşme  hızı  1960  - 1965  yıllarında  lerin daha çok belli başlı üretim  ve  tüketim  mer­
         %5,2  iken  1965  -  1970  yıllarında  şehirleşme  hızı  kezleri  olmak  niteliğini  sürdürecekleri  de  tah­
         oran olarak  %6,2  ye  yükselmiştir.                min  edilmektedir.  Bizim  için  önemli  olan  me­
             Ancak,  hemen   kaydetmek  gerekir  ki,  bu     sele,  bu  olayı,  nüfus  birikimi  ve  yoğunlaşması
         hareket  tam  bir  şehirleşme,  gerçek  manada  şe­  halinden  çıkarmaktır.  Bir  ekonomik  yapı  de­
         hirleşme  değildir.  Daha çok  bir  demografik  olu­  ğişikliği  meydana  getirebilmek  ve  dolayısıyla
         şum,  bir  nüfus  hareketi  ve  bir  nüfus  yığmlaş-  sosyal  yapı  değişikliğini  şehirlerde  sağlamaktır.
         ması  ve  yoğunlaşmasıdır.  Bu  sebepledir  ki, Tür­  Elbette  ki,  bizi  çok  yönlü  tedbirleri  içine  alan
         kiye'mizde  şehirleşme  geçen  20 yıl içinde demog­  bir  plânlamaya  ve  çok  yönlü  tedbirlerin  alın­
         rafik  bir hadise  olarak  sürüp  gelmiş,  şehre  özgü  dığı  yerlerin  merkezlerinin  tesisine,  köylerden
         bir  hayat  tarzı  haline  gelememiştir.            kırdan  şehire  akan  nüfusun  iş  bulma  olanakla­
                                                             rını  temin  etme  tedbirlerini  almaya  zorlıyacak-
              Türkiye'de  bu demografik  hareketin  sonucu   tır.
         olarak  şehirsel  yerleşme  adetleri  gittikçe  artış   Değerli  arkadaşlarım,  özetle  açıklamaya ça­
         kaydetmiş  ve  hâlen  de  artmaya  devam  etmek­    lıştığım  bu  hızlı  değişme  ve  gelişme  karşısında
         tedir.                                              şimdiden  tedbirlerini  almaya  mecbur  bulundu­
              Şehirsel  yerleşmelerin  (10.000  nüfustan     ğumuz  bir  zorlama  ile  karşılaşacağımız  aşikâr­
         jmkarı)  sayısı  1960  yıhnda  148,,  1965  yılında  dır.
          199  ve  1970  yılında  262  olmuştur.  1960  larda    Bir  defa  daha  görülmüştür  ki  şehirleşme
         şehirlerde  oturan  nüfusun  Türkiye'nin  toplam    hızını  yüksek  oranda  meydana  getiren  şehirler-

         534
   3   4   5   6   7   8   9   10   11   12   13