Page 9 - İller ve Belediyeler Dergisi
P. 9

VI,  teknoloji  ve  ilmin  gelişmesi   karşısmda     bün­        1956      46.3      7.3      16.9      29.5      100.0
   ye   değişikliğine   sebep   olmuştur.   Türkiye'de    bu        1957      44.7      7.3      17.9      30.1      100.0
   vakıa   aynen    vârit  bulunmakta     ve  gecikmiş   bir        1958      46.9      6.5      16.7      29.9      100.0
    sanayi  ve  sosyal   gelişme,  batımn    bir  asır  evvel       1959      44.9       7.5     16.7      30J.      lOO.Ü
    geçirdiği  merhaleyi, bugün      için  Türkiye'nin   ak­        1960      44.4      7.5      16.7      31.4      100.0
    tüel  konuları   yapmaktadır.     Buna    rağmen    eski            Türkiye'de    şehirleşmenin      ana  nedeni,   bir
    dünyadaki    tecrübelerin    dikkate   alınması   ve  bu       ölçüde   şehrin  çekimi   yamnda     teknolojik   geliş­
    sosyal  ve  ekonomik    bünye    değişmesinin    bir dü­       me,  uygun    tarım   arazisinin  sımrlıhğı,   toprağm
    zen  ve  belli  millî  maksatlara    regüle  edilebilme        toplanması     ve    parçalanması      sonucu     tarım
    imkân   ve  yollarının   bugün    için  bilinmesi  geliş­      alanlarından    itilme    olduğu    hususunu,     netice
    mekte   olan memleketler     için  de  büyük  bir  avan­       olarak   yukarıdaki   tablo   da  teyid  etmektedir.
    taj  teşkil  etmektedir.                                            Şehir   faaliyetlerinin   ve   bilhassa   sanayiin

         a.   Türk   Ekononıisindeki       Bünye    Değişik­       istemlen   hızla  gehşmemesi    sonucunda,    Türkiye'­
    liği:                                                          de  şehirleşme   veya  köyden    şehire  göç daha çok
         Her   ne  kadar   gözle    görülmese    de  toplum        demografik     bir  şehirleşme   vasfında   bulunmak­
    yapısındaki    değişmelerin    sebebi,   birinci  plânda       tadır.  Nüfusu    artan   şehirler  sosyal  ve  iktisadî
    temeldeki    ekonomik     gelişmelere      bağlıdır.  Bu       yönden    istendiği  kadar   gelişme   kaydedememiş-
    ana  fikir,  Türkiye   nüfus   hareketleri   ve  gelişme       lerdir.
    istikametleri   için  de  vâkidir.    1950-1960    döne­            Türkiye'de    tarımda    teknoloji   değişmesi   15
    minde   Türk   ekonomisinin geçirdiği      bünyesel   de­      senedenberi     devam    etmektedir.   Bunun    neticesi
    ğişim,  köy   -  şehirler  arasındaki   nüfus   hareket­       olarak,   Türkiye'de,    diğer  sanayileşmiş    ülkelere
    leri  üzerinde  birinci  derecele   etkili  olmuştur   ve      oranla   az  olmakla beraber,    tarım   makineleşmiş­
    bu  hareketlere     ilk  hızı  veren   saik,  ekonomik         tir.  Makinanın    kırdaki  işgücünü    azalttığı  ve şe­
    bünye    değişikliği   olarak   görülmektedir.     Bina­       hire   göçle  makinalaşma      arasında    bir  korelâs­
    enaleyh,   bu  değişikliği    incelediğimiz     takdirde       yon   bulunduğu     açıktır.  Tarımın   modernleşmesi
    köyden    şehire  akının   en  büyük    nedenini   teşhivS      nüfusu   kırda  tutmamakta,      tersine,  şehre   akım
    etmiş   olacağız.                                               desteklemektedir.     Nitekim,    A\Tupa    ülkelerinin
          Gelişmekde    olan   her  ülke   gibi  Türkiye'de         faal  nüfusunun     sadece   ^rlO'unun    tarımla   uğ­
    de  tarım,   sektörünün     millî  gehr  içindeki   payı,       raşması   müstakbel    gelişmelerin   ne  olacağı  hak­
    1950-1980    döneminde     azalmıştır.   Bu   azalmanın         kında  fikir  vermektedir. Ayrıca,     tarımı   geliştir­
    gelişme    modeline    uygunluğu       yamsıra    sanayi        mek   suretiyle   köyden    şehire  olan   akının   dur­
    sektörünün     payında    istenildiği  kadar   bir   artış      durulması    fikrindeki   tezada   da  bilhassa   işaret
    temin    edilememiştir.    Keza,   hizmet    sektöründe         etmek   isteriz. Öte yandan,    tarım   teknolojisi  ge­
    dikkati   çeken    bir  artış  görülmektedir.     Aşağı­        lişmezse   dahi,  mevcut    arazilerin  artacak    nüfu­
    daki   (VIII)  No. lu tabloda     başlıca  istihsal  fak­       sa  yetmemesi     neticesinde   de   şehre  akının   de­
    törlerinin  millî  gelirdeki  oransal   payı  1948—100          vam   edeceği   normal mantık      icabıdır.  Biz bura­
    emsaline    göre   gösterilmiştir.                              da  makineleşme      ile  şehirleşme   arasındaki   iliş­
                                                                    kiyi  gösteren    bazı  rakamları     vermekle     iktifa
                         TABLO    —   VIII                          edeceğiz.
           BAŞLICA     İSTİHSAL     FAKTÖRLERİNİN                                        TABLO    —  I X
             MİLLÎ   GELİRDEKİ     ORANSAL      P A Y I
                                                                      BİR   TRAKTÖRE      İSABET   E D E N  EKİLİ  ARAZİ
               (1948  faktör  fiatlan  Ue,  1948=100)                                   (Hektar  olarak)
               Tarım  Ulaştırma   Sanayi  Hizmetler    Toplapı                     Ekili arazi/Traktör  (Hek.)        İndeks
    Yıllar       (1)      (3)       (3)        (4)       (5)        Yıllar                     (1)                      (2)

      1950       50.0      5.4      16.1      28.5      100.0        1935                    8263.3                    100.0
      1951       52.3      5.1      15.0      27.6      100.0        1940                    7637.3                     92.4
      1952       50.3      5.7      16.5      27.5      100.0        1945                    6958.5                     84.2
      1953       50.6      5.5      16.5      27.4      100.0        1950                     595.0                      7.2
      1954       44.9      7.3      17.7      30.1      100.0        1955                     351.6                      4.2
      1955       45.4      7.5      17.2      29.9      100.0        1960                     363.3                      4.4


                                                                                                                          55
   4   5   6   7   8   9   10   11   12   13   14