Page 8 - İller ve Belediyeler Dergisi
P. 8

T A B L O  —  V                                 Şimdi,   köyden    şehire   akımn    istikametleri
               N Ü F U S  B Ü V Ü K L Ü K L E R t N E  G Ö R E        ve  temerküz     ettiği  bölgeleri  incelemeye    geçiyo­
                         Ş E H İ R  S A Y I L A R I                   ruz.
                                                                            Türkiye'de    nüfusu   en  fazla   artan   şehirler,
                                 1945          1955         lOT.Ö
           N ü f u s              (1)          (2)           (3)      yani,  köyden    şehire  akınların   toplandığı   yerler,
                                                                      bilhassa   50  binden     fazla  nüfuslu     şehirler  ol­
      10—20.000                   62           72            79
                                                                      maktadır.    Nitekim,    1960'ta    bu  nüfus    grubun­
      20—50.000                   30           38            68
                                                                      daki   şehirlerin  sayısı  toplam    şehirler   sayısının
      50—100.000                   6           11            16
                                                                      '/cl8.3'ü  olduğu   halde,   aynı   yerlerin    nüfusları
      100.000'den  fazla           4            6            14
                                                                      toplam   şehirli  nüfusunun     S<^65.6'sını  teşkil  edi­
           Şehirli  nüfusunun      yilük    artış  hızı  1960  -      yordu.
     1965   döneminde     '^f51.5  olarak   toplam    nüfusun              Diğer     taraftan,    Türkiye'deki     şehirleşme
     artışından    fazladır.  1927   yılından    bu  yana   şe­       hareketi   daha    başlangıçtadır    ve  gerek     nüfus,
     hirli  nüfusunun     artış  hızı,  genel  nüfusun    artış       gerek   coğrafî   dağılım    bakımından     dengeli   de­
     hızının  üstünde    bir  seyir  takip    etmiştir.   Köy­        ğildir.  Nüfusun    bilhassa   temerküz    ettiği,  yani,
     lerde  doğum     orammn     ve  tabiî  artış  hızının  şe­       göçlerin   istikamet    bulduğu    bölgeler   Marmara,
     hirlerden   daha   yüksek    olduğu   gerçeği   karşısın­        Ege   ve  Güney    Anadolu     bölgeleridir.    Bundan
     da  (VI)   No.  lu  tablo,  köyden   şehire  yönelen   bir      sonra    Orta   Anadolu,    yani,  Ankara     ve  Konya,
     göçün     varolduğunu       göstermektedir.       Ayrıca,       çok   yakın   bir  şekilde  diğerlerini  takip  etmekte­
     (VII)   numaralı    tabloda   şehirlere   doğru   net  gö­      dir.  Netice   olarak,  Samsun     -  Gaziantep   arasın­
     çü  görmek    mümkün      olacaktır.                            da   çizilecek  bir  doğruda,    hattın   doğusu,    yani,
                                                                     Doğu    Anadolu,    şehirleşme      yönünden     en   geri

                          T A B L O  —  V I                          bölgeyi   teşkil  etmekte   ve  bu  bölgeden   diğer  böl­
           T Ü R K Î Y E  G E N E L ,  Ş E H Î R L t  V E  K Ö Y L Ü  gelere  ve  keza,  yukarıda    adıgeçen    üç  bölgenin
        N Ü F U S U N U N  1927'YE  G Ö R E  A R T I Ş  İ N D E K S İ  civarındaki  merkezlere    bir  nüfus    akını   açıkça
     Yıllar       Genel  nüfus    Şehirli  nüfus   Köylü  nüfus      görülmektedir.
                                                                           Böylece,   müstakbel     Türkiye'nin    üç   mega-
      1927             100             100              100
                                                                     polis  bölgesi;  Marmara     Bölgesinde    İstanbul,   İz­
      1935             118             120              118
                                                                     mit  ve  Bursa   hattı,  Ege  Bölgesinde    İzmir  ve  ci­
      1940             131             144              128
      1945             138             154              134          varı,  Güney   Anadolu    Bölgesinde   de  Adana,   Mer­
      1950             153             174              150          sin  bölgesi  olarak   görülmektedir.
      1955             176             238              164
                                                                                                 II
      1960             203             313              182
                                                                          Köyden     Şehire  Göçün    Sebepleri:
                          T A B L O  —  V I I
                                                                          Ülkelerin    bünye   değiştirmeleri    ve   gelişme
                 Ş E H İ R L E R E  G E L E N  GÖÇLER                modelleri   tek  bir  prensip  tahtında   mütalâa    edi­
               (Yıllık  nüfus  artı.şı  temel  alınarak)             lemez   ise  de,  diğer  sosyal  hâdiseler   gibi  bu  ve

     S a y ı m   S a y ı m d a  fiilî  Ort.  Y'ıUık  A r t .  Net  Göç  diğer  ekonomik   hâdiselerle    dünya     ölçüsünda
     y ı l l a n  N ü f u s  -  Po.  Göre  N ü f u s  -  Pi.  Po.  -  Pi.  benzerlikler  olduğu  muhakkaktır  ve  bittabi  or­
                                                                     tak  noktalar    mevcuttur.      Bilhassa,   Avrupa'da
      1935         2.684.197          2.480.900         203.247
      1940          3.214.471        2.924.300          290.171      ve  Amerika'da     19.  asırda    başlamış      bulunan
                                                                     bünye   ve   sosyal  yapı   değişikliğine   sebep   olan
      1945          3.441.895         3.386.800          55.095
                                                                     âmiller,  derece   ve  nisbeti   değişik   olmakla    be­
      1950          3.883.865         3.854.700          29.1GÜ
                                                                     raber,   Türkiye'nin    sosyal   yapısı  ve   ekonomik
      1955          5.328.846         4.496.900         831.94G
                                                                     gelişmesine    de,  aynı  paralel  ve  aym   tesir  -  ne­
      1960         , 6.999.026        6.140.900         858.126
                                                                     tice  bağlantısı  içerisinde   kendini   belli  etmiştir.
           Buraya    kadar    verdiğimiz     bilgiler,  Türki­            Uzun    zaman    kapalı   bir  iktisat  nizamı   ve
     ye'de   1950'den     sonra  bir  şehirleşme     hareketi        daha   çok  tarıma   bağlı  küçük   yerleşme    ünitele­
     olduğu    kanaatim     açıkça   desteklemektedir.               rinin  kendi  iç  dünyaları   içerisindeki   yaşayışla-


     54
   3   4   5   6   7   8   9   10   11   12   13