Page 10 - İller ve Belediyeler Dergisi
P. 10

Yeni   alanların    tanma    açılması   da   verimin              Her   ne  kadar    Türkiye'de     sanayileşme     ile
      düşüşüne     âmil  olmuş      bulunmaktadır.      1950'de        şehirleşme    aym   tempoda     gelişmemiş     ise  de,  bu
      14.500   hektar   arazi   işlenirken   1960'ta   bu   rak-       da  fazla  nüfusun     şehre  gelmesi    için  büyük   bir
      kam   23.227'ye    baüğ   olmuş,   fakat   birim   başına        faktör   karakterini    muhafaza      etmektedir.
      o  nisbette  bir  mahsul    artışı  müşahede     edileme­             Gelişen   sanayi   ile birlikte  şehirlerde   temer­
     miştir.                                                           küz  eden   hizmetler    inşaat  vesaire   istihdam im­
           Tarımda     entansite   eğilimi   son   10-15   yılda       kânı  olarak   köylüye    cazip  gelmektedir.     Ayrıca,
     artmış    bulunmaktadır.      Son  15  yılda   umumî    ik­       şehir  ve   köy   arasındaki    ücretlerin    çok   farklı
     tisadî  gelişmenin    neticesi,  Türk    tarımı   entansif        oluşu   ve  şehirde    mevcut    yüksek     hayat    stan­
     cinslere   doğru    ka3anıştır.     Endüstri     bitkileri,       dardı,  bu   cazibeyi    artırmaktadır.
     meyvacılık,    sebzecilik   tanma    nisbetle   daha   çok
     saha      kaplamak        temayülündedir.         1950   de             (Tablo  —    XI)'de   100  binden   fazla   nüfuslu
     1.030.408     hektar     olan    bu   sahalar      1960'ta       illerde  işçi  sayısı,  ücret  artışı  ve  şehirleşme   du­
     1.573.914   hektara    yükselmiştir.                             rumu    yüzde   olarak   görülmektedir.
          Küçük     topraklarm     yetersizliği   ve   makine­
    leşme,   gübreleme,     sulama,   ilaçlama   gibi  yatırım         lOO.OOO'DEX  F A Z L A T A B L O  —  X I            O L A N
                                                                                                          BİR MERKEZİ
                                                                                             N Ü F U S L U
    zorlukları   ve  kredi   Lmkânsızhkları,     toprağın    te­      İLLERDE     İŞÇİ  S A Y I S I  V E  ÜCRETLER  ARTIŞI   İLE
    merküzüne      sebep   olmuştur.                                             ŞEHİRLEŞME       DURUMU       ARTIŞI
          Yükselen     iktisadî   konjonktür     ve   yukarıda                                (%  olarak)
     sayılan   sebeplerle     küçük    arazileri    işletmenin                       l.şçi Sayısı  Art.  Ücret Art.   Şehirleişnıe
     zorluğu   ve   verimsizliği,     sahiplerini   şehre   göç                        (1952-1960)    (1952-1960)    (1952-1960)
     ettirirken,   normal    işletmelerin      buraları    satın      Uler                  (1)            (2)            (3)
     almasıyla    büyümesi     neticesine    varılmıştır.  Ay-        Ankara                132            188            124
     nca,   küçük   işletmelerin    veraset   yoluyla    bölün­       Eskişehir              23            165             70
     mesi,   bu   hareketi   ters   yönden     desteklemiştir.        İstanbul               49            168'           49
     (X)   numaralı    tabloda   işletmelerin    büyüme     nis-
     betleri  açıkça   görülmektedir.                                 Bursa                   2            168            48
                                                                      Konya                  67            184            90
                                                                      Kayseri                50            143            60
                           T A B L O  —  X
                                                                      İzmir                  21            145            60
           İŞLETMELERİN        BÜYÜ:\LE    NİSBETLERÎ
                                                                      Adana                  59           122             96
                                   (
     Yıllar     Ortalama İş  Büy. Dönüm)      Büyüklük   indeksi
                                                                      Gaziantep              34           178             75
      1948                    848                     100                   c)   Şehirleşme     hareketinin    diğer   sebepleri
      1949                    875                     103             olarak   şehirde    mevcut    kültür   kurumlarının     ve
      1950                    944                     111             imkânlarımn     fazlalığım   da  zikretmek     gerekmek­
      1951                   1.011                    119             tedir.  Türkiye'de    bugün    10  binden   fazla  nüfus­
      1952                   1.113                    131
                                                                      lu  yerlerin  genel   nüfus   içindeki  payı   %29.9   ol­
          Bu   arada    orman    köylerinin    durumuna      da       masına    rağmen,    öğretmenlerin      %46'sı   bu   yer­
     aynca    işaret  etmek   zarureti   vardır.   Türkiye'de         lerdeki  okullardadır.    Keza,   altyapı   imkânlarının
     toplam   olarak    2.5  milyon   inşam    barındıran    bu       noksanlığı    ve   sosyal   hizmetlerin     kifayetsizliği
     bölgelerde,   artan   nüfus   nisbeti,  iş  ve  geçim   sa­      de,  malî  durumu    müsait   olan köy nüfusunun       şe­
     hası  açamadığı     ve  tabiatın    korunması,     orman         hirlerde   oturmasını    teşvik  etmektedir.    Bu grup,
     varlığının   muhafazası     sebepleri   tahtında    büyük        şehirde   oturmakla     beraber,   ekonomik     faaliyet­
     gelişmeler   göstermediği     için  şehre   göçler,  mez­        leri  yönünden      köyle    ilgisini   kesmemekte      ve
     kûr   bölgelerde    en  büyük    âmil   olmakta    devam         köyde    kazamp,    şehirde    yaşamayı     daha   uygun
     etmektedir.                                                      bulmaktadır.
           b)   Köyden     göçün    ikinci   bir  faktörü    de             d)   Olaja   hızlandıran     en   büyük     faktör,
     şehirlerin   çekimi   olarak   görülmektedir.     Kentsel        ulaştırma    sektöründeki     büyük    gelişmedir.    Son
     faaliyetin   temelim    teşkil  eden   sanayileşme     ge­       20  yılda    karayolu     ulaştırmasının      Türkiye'de
     liştikçe  şehre   karşı  ilgi  ve  göç  artmaktadır.             büyük    gelişme     kaydetmesi,      kapalı    bölgeleri


     56
   5   6   7   8   9   10   11   12   13   14   15