Page 8 - İller ve Belediyeler Dergisi
P. 8

Plânlama                         Tekniği


                                                        ve


                                Bölge                 Plânlaması



                                                                                          Dr.  Nuri  TORTOP


              Bölge  plânı,  devlet  yatırımlarının  bölge  içindeki  alı  yapı  tesisleri  gibi  her  türlü  olanaklar  hakkındaki
          önceliğini  ispat  eden  bir  çaredir.  Yatırımların  gayesi  malûmat  olmalıdır.  İlmî  esaslara dayanan  bölge  ince­
          ve  şümulü  ile  ilgili  tekliflerin  incelenmesi  için  bölge  lemeleri  mevcut  olmadan  veya  ancak  sathî  bir  bilgiye
          teşkilâtından  merkez  teşkilâtına  aksettirilmeli,  verile­  dayanarak  ileriye  sürülen  plânların  muvaffak  olamı-
          cek  kararlar  ise  Devlet  Plânlama  Teşkilâtına  bırakıl­  yacakları  peşinen  ifade  edilebilir*.
          malı,  bundan  sonra  yeniden  bölge  seviyesinde  araş­
          tırma  yapılmalıdır.  Ancak  bütün  bu  işlemlerden  son­  Bu  bakımdan  yapılacak  etütler  mevzii  coğrafya
          ra  millî  kalkınma  bütçesi  en  elverişli  şeklini  ve  tat­  etütleri  esnasında  incelenen  mevzuların  ve  toplanan
                                                                                hemen
                                                                                       aynıdır.
                                                                         hemen
          bikattaki  realiteler  ber  bölgedeki  gerçek  ifadesini  bu-  malzemenin değil,  fakat  yetişme  tarzı  Coğrafyacı  tam
                                                                                               ve
                                                                                                   faaliyetinin
                                                              bir
                                                                 plâncı
          labilir\
                                                              mahiyeti  icabı  plâncıya  en  yakın,  onu  en  iyi  anlaya­
              Hür  bir  memlekette  ana  gayelerden  biri  de  özel  bilen  meslek  adamıdır.  O  da  plâncı  gibi  sentezcidir.
          sermaye  ve  teşebbüsün  ilgisini  çekerek  millî  kalkın­  Bir  coğrafyacının  hakiki  bir  plâncı  olabilmesi  için
          ma  amaçlarına  ye  kendi  kanunî  haklarına  uygun  şe­  daha  başka  bilgilerle,  bu  arada  meselâ  iktisadî  ista­
          kilde  yön  vermektir.  Bölge  plâncılarının  amacı,  dev­  tistik,  mimarlık  ve  mühendislik  mevzulariyle  alâkalı
          let  bütçesine  asgarî  külfet  yükleyip,  aynı  zamanda  \ e  plâncıhk  bakımından  lüzumlu  bilgilerle  de  teçhiz
          özel  sermayeyi  çekebilecek  mahalleri bulup  çıkarmak­  edilmesi  gerekir.
          tır.  Bölge  plâncısı,  bölgedeki  yetkili  örgütler,  sektör­
          ler  ve  sermayedarlarla  ilişki  kuracak,  tavsiye  ve  açık­  (1)  Bölge  Sınırları  :
          lamalarda  bulunacaktır.
                                                                  Bölge  plânlamasiyle  ilgili  kaynak  araştırmaları­
               Çeşitli  bölgelerin  ekonomik,  sosyal  ve  kültürel  na  başlamadan  önce  bölgenin  sınırlandırılması  ge­
           durumlarına  ait  yapılan  incelemeler  götermiştir  ki,  rekir.  Buna  ait  esaslar  için  (Bak.  Prof.  Sırn  Erinç:
          bu  bölgeler  arasında  büyük  dengesizlikler  vardır.  Bölge  Sınırlandınlmasmın  esasları).
           Özel  bir  bölge  plânlaması  yapılmaz  ve  yaratıcı  bir  Sınırlamada  coğrafî  bölge  sınırlarının  teshilinde
           politika  güdülemezse  bölgeler  arası  farklar  ve  den­  kullanılan  prensiplere  riayet  etmek  faydalı  olur.  Bu­
           gesizlikler  daha  çok  artacaktır.  Nitekim  Doğu  Ana­  nunla  beraber  incelemelerde  bölgeye  ait  araştırma­
           dolu  illerinde  yapılan  araştırmalar  bunu  göstermiş-  ların  bu  sınırlarla  kesin  olarak  bağlı  kalması  şart
           tir^
                                                              değildir.  Şartlar,  bunlann  bölge  dışına  yayılmasını
                                                              gerektirebilir.  Meselâ  bir  nehirin  bölgeden  geçmesi
               Bölge  plânı  hazırlanması  üç  safhada  olur  :  veya  bir  baraj  veya  elektrik  santralının  civar  bölge­

               1  —  Hazırlık  safhası,                       leri  ilgilendirmesi  halinde  incelemelerin  bölge  dışına
               2  —  Plânın  meydana  getirilmesi,            teşmil  edilmesi  gerekir.
               3  -  Plânın  tatbikil
                                                                   1)  Prof.  WEtTZ:  Bölge  Plânlama  ,aMyıs  1964.
               1  ^  Hazırlık  safhası  :                          2)  Do^  ve  Güneydoğu  Anadolu  Bölgesi,  1962
                                                              D.P.T.  teksir  (Hizmete  özel).
               Bir  bölge  plânının  yapılması  için,  herşeyden   3)  Prof.  Sırrı  Erinç:  Bölge  Plânı  Na.sıl  Yapılır
           önce  o  bölge  hakkındaki  bilgilerin  toplanması  gere­  1959.
           kir.  Bu  bilgiler  aarsmda,  bölgenin  doğal  kaynaklan.  4)  Prof.  Sırrı  Erinç:  Sahife  41.

           6
   3   4   5   6   7   8   9   10   11   12   13