Page 4 - İller ve Belediyeler Dergisi
P. 4

başlar  ve  kapalı  tabakanın  tesiri  ile jrukarı  çı-  rülmüştür.  Ankara'da  evvelden  3-4  katlı  in­
            kamıyan  su  buharı  o  zemine  yakm  kısımlarda,  şaata  müsaade  edilen  yerlerde  evler  arasında­
            yüksek  basınç  ve  rüzgârsız  hava  halinde,  sis  ki  6 m lik mesafenin  muhafazasıyla  kat  adedi­
            husule  getirir.  Dumanda  bulunan  maddelerde     nin  8-10'a  çıkarılmasının  gerek  evler  arasında
            neme  yardımcı  olarak  su  buharının  yoğunlaş­   ve  gerekse  dar  sokaklarda  durgun  hava  mey­
            masına   sebep  olmakla  sisin  teşekkülünü  ça-   dana  getirmesine  sebep  olmakta  bu  halde  ay­
            buklaştırır.                                        rıca  havanın  kirlenmesine  yol  açmaktadır.
                 %  100  nemli  kır  havasında  görüş  mesa­
            fesi  hemen  hemen  hiç  değişmediği  halde,  da­    III  —  DUMAN   İÇİNDEKİ     MADDELERİN
            ha  az  nemli  olan  şehirlerde,  hava  içinde  bulu­              ÖZELLİKLERİ
            nan  toz, kurum V.S. sebebi  ile husule  gelen  sis     Dumanın   dağılmasında  (dilüle  olmasında),
            yüzünden   görüş  mesafesi  çok  azalır.  Toz, ku­  içinde  bulunan  fiziksel  ve  kimyasal maddelerin
            rum   ve  su  buharından  husule  gelen,  görüşe    rolü  çok  büyüktür.  Su  da  eriyen  ve  reaksiyon
            mâni  olan  ve  aeresol  adı  verilen  bu  tekasüf  kabiliyeti  olanlar  en  önemlileridir,  özgül  ağır­
            nüveleri  sağlık  bakımından  çok  zararlıdır.
                                                                lığın  etkisi  dolajasıyla  zemine  yakın  hava  ta­
                 Yukarıda  belirtildiği  gibi  meteorolojik  et­  bakasında  ağır,  yukarıdaki  tabakalarda  da  ha­
            kiler  dolayısıyla  hava  kirlendiği  gibi,  kirli  ha­  fif  maddeler  bulımur.  Böylece  suda  erimeyen
            va  da  meteorolojiye  etki  yapmaktadır.  Du­      Karbonmonoksite   (Co)  en  çok üst  tabakalarda
            mandaki   S02 nemin  etkisi  ile  H2 Soa'e dönmek­  rastlanılır.  Karbon monoksit  ancak  dar  yollar­
            te  bu  da  havanın  oksijeni ile okside olarak sül-  da  motorlu  taşıtların  ekzoslanndan  yoğun  bir
            firik  aside  (H, 04)  inkilâp  etmektedir.  Eğer  şekilde  çıktığı  zaman  tehlike  arz  etmektedir.
                             S
            hava  nemle  doymuş   değil  ise,  asit  sülfirikli  Kalori  değeri  düşük  ve  çok kül  yapan  kömür­
            sisin  kalkması  daha  uzun  zamana  ihtiyaç  gös­  ler  dumanda  kül  parçacıkları  ve  kurum  gibi
            terecektir.  Çünkü  H2 Soı'ün  hidroskopik özelli­  cisimciklerin  fazlaca  bulunmasına  sebep olmak­
            ği  dolayısıyla  havadaki  parçacıklar  daha  uzun  tadır.  Bir  bakımdan  da  kül  ve  kurum  alkalik
            müddet  su  emmeğe  devam   edecek  ve  siste ça­  özellikte  olduğundan  asit  tesiri  yapan  S02 nin
            buk  ortadan  kalkmıyacaktır.   Asit  sülfirikin   etkisini  yok  etmekte  ve  bu  suretle  civardaki
            bitki,  hayvan  ve  insanlara  olan  zararları  ya­  bitkiler  daha  az  zarar  görmektedir.  Kurumun
            nında  madenlerde  husule  getirdiği  Korroziyon-  kanser  ve  bronşit  hastalıklarını  artırdığı  da
            dan  dolayı  maruz  kalınan  zararları  da  büyük­  tesbit  edilmiştir.  Klor  ve  kükürt  dioksit  hava­
            tür.  Bu  cins  devamlı  sislerin  insanca  zayiat  dan  daha  ağır  oldukları  için  zemine  yakm  ta­
            verdiği  (1950  yılında  Londra'da,  1948  yılında  bakalarda  kalmakta  ve  insan  sağlığına  olum­
            Monongahelatal   USA)   çok  görülmüştür.  Yağ­    suz  etki  yapmaktadır.
            mur  ve  kar  havadaki  zararlı  maddeleri  temiz­
            lemekte  ise  de,  yağışlardan  sonra  nemli  ze­          IV  —  DUMANIN     DAĞILMASI
            minler  bu  maddeleri  emmekte  ve  rüzgârlı  ha­                     (Emisyon)
            valarda  bunlar  tekrar  havaya  karışmaktadır.
                                                                    Dumanın   içindeki  zararlı  maddelerin  ve
                                                               sühunetin  yanında,  bacaların  jöiksekliğinin  de
                  n  —   TOPOĞRAFİK      DURUM    ve           dumamn    dağılmasında  rolü  büyüktür.   Baca
                           İNŞAAT    TARZI
                                                               yüksekliğinin  2  misli  artırılması  ile  havadaki
                 Vadilerde  kurulan  şehirlerle,  bir  şehrin  yabancı  maddelerin   yoğunluğu  4  misli,  yük­
            yüksek   evleri  arasında  kalan  bölgeler  gajrri  sekliğin  3  misli  artırılmasıyla  da  yoğunluğun
            müsait  şartlar  doğurmaktadır.  İnşaat  tarzının  9  misli  azaldığı  tesbit  edilmiştir.  Bu  demek
            değişik  olması  rüzgârın  normal  sür'atini  etki­  oluyor  ki  havadaki  zararlı  maddelerin  yoğun­
            lemekte  ve  bu  suretle  yüksek  evler  arasmda   luğu,  baca  yüksekliğinin  mislinin  karesi  ile
            kalan  yerlerde  durgun  hava  kütlelerinin  mey­  ters  orantılıdır.  Bacaların  yüksek  olması  sa­
            dana  gelmesine  sebep  olmaktadır.  Fabrika  ve   dece yukarılarda  bulunan  rüzgârın  sür'atinden
            çok  duman  çıkaran  tesislerin  yakınındaki  ye­  dolayı  bir  fayda  sağlamamakta,  aynı  zamanda
            şil  saha  ve  ormanlann  olumlu  etki  yaptığı gö­  enversiyon  tabakasmın  üstünde  kalmakla  ze-

            98
   1   2   3   4   5   6   7   8   9