Page 3 - İller ve Belediyeler Dergisi
P. 3

Havanın              Kirlenmesi                 ve      Alınacak               Tedbirler





                                                                                      Reşid   YALVAÇ
                                                                                         Y.  Mühendis

        Bir  şehir  ve  kasabanın  havasının  kirlen­        I  —  METEOROLOJİK       ETKlLER
    mesi  çeşitli  sebeplerden  ileri  gelmekle  beraber,   Rüzgârsız  veya  hafif  rüzgârlı  bir  havada
    kirlenmeğe  asıl  etki  yapan  sebeplerin  başlıca-  bir  bacadan  çıkan  dumanların  hüzme  halinde
    larını  elektrik  ve  havagazı  fabrikaları,  büyük  yükseldiğini  veya  dağıldığını  görürüz.  Bu  şe­
    sanayi,  iş  hanları  ve  nakil  vasıtaları  olarak  kilde  husule  gelen  laminer  akım,  rüzgârın  şid­
    sıralamak  mümkündür.   Bımlardan   çıkan  du­     detini  artırması  ile türbülansii  akıma  geçer  ve
    manlar  kükürt  dioksit  (So^),  kükürt  trioksit  dumanın   havadaki  karışımı  (immisyon)   baş­
    (S03),  fenol,  organik  kükürt  bileşikleri  ve  kar­  lar.  Dumanın  rüzgâr  karşısında  ki  türbülansii
    bon  monoksit  (en  çok  motorlu  taşıtlardan  çı­  akıma  dönüşünde  sühunet  derecesinin  de  tesiri
    kan)  gibi  zararh  maddeleri  ihtiva  eder.  Bu   büyüktür.  Güneşli  bir  havada,  havanın  sühu­
    maddelerden  en  zararlıları  S02 ve  S03 gibi kü­  neti  her  100  metre  yükseldikçe  1°  C kadar  dü­
    kürt  bileşikleridir.  Yakıtlarda  bulunan  kükür-  şer.  Nemsiz  ve  sıcak  havalarda  sühunetin  yük­
    tün  yanması  ve  okside  olması  neticesi  husule  sekliğe  bağlı  olarak  düşmesi  daha  büjdiktür.
    gelen  bu  maddelerin  zararlarını  azaltmak  için,  Yani  1°  C  değişiklik  için  100  metreden  daha
    kullanacağımız  yakıtlarda  mümkün  olduğu  ka­    yukarılara  çıkmak  gerekir.  Açık  ve  soğuk  ha­
    dar  kükürdü  az  olanlarını  seçmemiz  gerekir.   valarda  ise  alt  tabakalardaki  havanın  sühuneti
    Taş  kömür,  linyit  ve  hafif  yağlar  %  1,  orta  daha  düşük  ve  böylece  1°  C  sühunet  düşüklü­
    yağlar  %  2,5,  ağır  yağlar  %  4  oranında  kü­  ğü  için,  kuru  ve  güneşli  havaya  nazaran  daha
    kürt  ihtiva  ederler.  Yurdumuzda  bilhassa  An­  az  yükselmek  gerekir.  Bu  hal  bazan  negatif
    kara  bölgesinde  kullanılan  yakıtlar  ise  %  1  bir  durum arzeder. Yâni  zemine  yakın  hava  ta­
    den  %  7'ye  (Bolu  linyitleri)  kadar  çeşitli  mik­  bakalarının  sühuneti  yükseklerdeki  havanın
    tarlarda  kükürt  ihtiva  etmektedir.              sühunetinden   daha  azdır.  Enverisyon  dediği­
                                                       miz  bu  halde  hava  durumu  stabilleşir  ve  tür­
        Almanya'da   kullanılan  yakıtlardaki  orta­   bülansii  akım  sona  erer.  Havanın  st3,bil  olduğu
    lama  kükürt  oranı  %  1,7  olarak  alındığı  tak­  bu  alt  tabaka  "kapalı  bir  tabaka"  hüviyetini
    dirde  şehir  ve  kasabaların  havasını  zararlı  ha­  taşır  ve  soğuk  hava  yukarı  çıkamaz.  Kapalı
    le  getiren  S02 mikdarmm  günde  10000  ve  sa­   tabaka  içinde bulunan bacalardan  çıkan  duman­
    atte  400  tona  baliğ  olduğu  hesaplanmıştır. An­  lar  yukarılara  yükselemiyerek,  zararlı  madde­
    kara'da  ısıtma  için  yılda  500000  ton  yakıt  sarf  lerini  bu  tabakada  bırakır.  Kapalı  tabakanın
    olduğu  ve  bunun  ortalama  %  2,5  kükürt  ihti­  kalınlığı  azaldıkça  zemine  yakın  yerlerde  bu­
    va  ettiği  göz  önünde  tutulursa,  altı  aylık  ısıt­  lunan  havadaki  zararh  maddelerin  yoğunluğu
    ma  periyodunda  ortalama  günde  70  ton  ve  sa­  da  (Konsontrosyonu)  artar.
    atte  3  ton  kükürt  dioksit  havaya  karışmakta­
    dır.  Kükürdün  hava  kirlenmesindeki  önemini          Diğer  taraftan  havanın  değişik  sühunet­
    bu  şekilde  tesbit  ettikten  sonra  esas  itibariyle  lerde  değişik  mıkdarda  nem  ihtiva  ettiği  de
    kirlenmeye  tesir  eden  faktörler  üzerinde  dura­  malûmdur.  Havanın  soğuması  ile  içinde  bulu­
    biliriz.                                           nan  nem  de  tekasüf  etmeğe  (Kondenzasyonî)


                                                                                                    97
   1   2   3   4   5   6   7   8