Page 6 - İller ve Belediyeler Dergisi
P. 6

Belediye           İşverenin          İş   Uyuşmazlıkları                 ve


                Grev       Konusundaki                Hukuki          Durumun              Tetkiki




                                                                                        ilhan  ÇELİKKAYA
                                                                                       Belediye  Neşriyat  Müdürü


               Bu yazımızda  işçi  ve  işveren  uyuşmazhkları  tilâfı  ve  tek  başlı  iş  ihtilâfı  tariflerinin  bu  uyuş­
           ve  toplu iş  uyuşmazlığı  kavramı  üzerinde  dura­  mazlık  şekillerini  ifade  ettiği  de  anlaşılmakta­
           rak  belediye  işvereninin  hak  ve  menfaat  uyuş­  dır.  Memleketimizde  işçilerle  işverenlerin  hak
           mazlığı,  ferdî  ve  toplu  uyuşmazlık  üe  bu  konu­  uyuşmazlıklarının  çözülmesiyle  ilgili  olarak  iş
           larda  memleketimizde   uygulanan   sisteme  ve    mahkemeleri   kurulmuştur.  İş  Kanununun   işçi
           Yargıtayımızın   bazı  önemli  kararlarına  temas  ve  işveren  tarifi  dışında  kalanların  hak  uyuş­
           edeceğiz.  Ayrıca  grev  ve  lokavt  konusunda  da  mazlıklarını  iş  mahkemesi kurulmamış  olan yer­
           belediye  işvereninin  hukukî  durumunu  tetkik    lerde  genel  mahkemeler  görmektedir.
           edeceğiz.
                                                                TOPLU   İŞ  UYUŞMAZLIKLARININ        HALLİ
               KONUNUN      MEVZUAT     YÖNÜNDEN                 İÇİN  UYGULANAN      MEVZUAT      NEDİR?
                              TETKİKİ
                                                                   1961  Anayasamızla  işçiler,  işverenlerle  olan
               işçi  ve  işveren uyuşmazlıkları  çeşitli  bakım­  münasebetlerinde  ekonomik  ve  sosyal  durumla­
           lardan tasnife  tabi  tutulmaktadır.  Bunlar  uyuş­  rını  korumak  için  veya  düzeltmek  amaciyle top­
           mazlığın  önemine  ve  doğuş  sebeplerine  ve  hattâ  lu  sözleşme  ve  grev  haklarına  sahip  olmuşlar­
           çıktığı  sektöre  göre  yapılan  tasniflerdir.  Uyuş­  dır.  Kanunumuzda  işçiler  bakımından,  ancak iş­
           mazlık  hak  ve  menfaat U3aışmazlığı  olarak orta­  yerinde  veya  iş  kolunda  işçilerin  çoğunluğunu
           ya  çıkabilir.  Adından  da  anlaşılacağı  gibi  hak  temsil  eden  sendika  ve  federasyonlarm  taraf
           uyuşmazlığı  taraflardan  birinin,  diğerinin  hak­  teşkü  ettiği  uyuşmazlıkların  toplu iş  uyuşmazlı­
           kını  ihlâl  etmesiyle  ortaya  çıkar.  Menfaat uyuş­  ğı  olduğu  belirtilmiştir.
           mazlığı  ise,  daha  ziyade  çalışma  şartlarında  ik­
           tisadî  ve  içtimaî  bakımdan  tek  taraflı  olarak     Toplu iş  uyuşmazlığında  kanunî  greve veya
           değişiklik  yapılmasım  ifade  eder.  Meselâ  ücret  lokavta  başvurabilmek  için  evvelâ  uzlaşma  hu­
           ve  iş  saatleri  konusunda bir  tarafın,  karşı  tara­  susunda  teşebbüs  yapılması  şarttır.  Bizde  Ana-
           fın  menfaatlerim  ihlâl  etmesi  gibi.  Bizim  mem­  yasa3a hazırlayanlar  hak  uyuşmazlıklanmn  top­
           leketimizde  İş  Mahkemeleri  Kanununım  birinci    lu  dahi  olsa  normal  hal  yolunun  mahkemeye
           maddesiyle,  bu  ayırıma  aşağı  yukarı  dayanmış­  müracaat  olduğunu  kabul  etmişlerse  de,  mah­
           tır.  Aynca  Iş  Kanununun  275  sajah  kanunla     kemeye  müracaatla  sonuç  alınmasının  uzun  sü-
           kaldırılan  75  inci  maddesi  de  kısmen  bu  ayırmu  rebüeceği  mülâhazasiyle  toplu  hak  uyuşmazlık­
           gözönünde   tutmakta  idi.  Toplu  İş  Sözleşmesi,  larında  Grev  ve  Lokavt  Kanunu  ile  bu  imkân
           Grev  ve  Lokavt  Kanunumuz  menfaat  uyuşmaz­      sağlanmıştır.  Nitekim  Yargıtayımız  9  uncu  Hu­
           lıklarında  grev  ve  lokavt  ile,  hak  uyuşmazlıkla­  kuk  Dairesi  18.2.1965 esas,  915  sayıh  karariyle
           rında  ise,  bunları  ayrı  esasa  tabi  tutan  kanu­  toplu  sözleşme  yapmaya  yanaşmıyan  işverene
           nun  19  uncu  maddesi  hükmü  ile,  bahis  mevzuu  karşı  275  sayılı  kanunda  gösterUen  ve  biraz
           hak  ve  menfaat  uyuşmazlığının  bizim  kanun­     sonra  izah  edeceğimiz  şartların  gerçekleşmesi
           larımızda  da  yer  aldığı  kolayca  görülür.  Grev  halinde,  işçi  teşekkülü  greve  başvurabilir  de­
           ve  Lokavt  Kanunumuzun   (275  sayılı  kanun)  64.  miştir.  Ayrıca,  Yargıtayımız,  işvereni  sözleşme
           maddesiyle, kaldırılan İş Kanununun 77  nci mad­    yapmıya  zorlıyacak  bir  dâvamn  söz  konusu  ola-
           desindeki tarif  dikkate alınırsa,  toplulukla iş  ih­  mıyacağım  da  belirtmiştir.


           484
   1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11