Page 3 - İller ve Belediyeler Dergisi
P. 3

Elektrik       Şebekelerinde               Ağaç        Direk      Kullanılması



                                                                            Y.  Müh.  Turhan  ONUR

          Avrupa  ve  Amerika'da  telefon,  telgraf  ve  sa  alçak  ve  orta  gerilim  şebekelerinde  beton  ve
      elektrik  hatlannm  19.  asırda  tesis  edilmeleri  ağaç  direk  kullanılabilir.
      ile  ağaç  direklerin  kullanılması  başlamıştır.      Demir   direkler  yerine  beton  direk  kullan­
      Türkiye'de  de  ilk  defa  telefon  ve  telgraf  hatla­  mamız  mümkündür.  Beton direkler;  kum,  çimen
      rında  kullanılmıştır.  Halen Avrupa  ve  Amerika-  to,  su  ve  inşaat  demirinden yapılırlar.  İmâl  tarz­
      da  yalnız  alçak  gerilim  hava  hatlarında  değil  6.  ları  iki  türlüdür.  1 —  Kalıplara  yerleştirilen  de­
      15.  33  ve  hattâ  66  KV  lık  enerji  nakil  hatların­  mir  iskeletin  etrafına  ve  içine  beton  dökülür  ve
      da  da  kullanılmaktadır.  1912  yılında  Türkiye'­  sarsılarak  iyice  yerleştirilir.  Beton  donduktan
      de  başlıyan  elektriklenmeye  paralel  olarak     sonra kalıp  sökülür.  Bu  direklere  vibre  betonar­
      elektrik  şebekelerinde  ağaç  direk  kullanılması  me  kısaca  vibre  direkler  denir.  2  —  Yuvarlak
      da  başlamıştır.  1926  yılında  Visera  hidroelek­  kalıplara  yuvarlak  demir iskelet  ve  kâfi  miktar­
      trik  santralı  ile  Trabzon  arasındaki  26  KV ener­  da  beton  konur  ve  kalıp  özel  tezgâhta  gerekli
      ji  hattı  ağaç  direkli  olarak  yapılmıştır.
                                                         süratle  birkaç  dakika  çevrildikten  sonra  kendi
          Elektrik  alçak,  orta  ve  yüksek  gerilim  şe­  haline  bırakılarak  bekletilir.  Bu  direklere  sant­
      bekelerinde  üç  çeşit  direk  kulanılabilir.  Demir,  rifüj  betonarme  kısaca  santrifüj  direkler  denir.
      beton  ve  ağaç  olan  bu  üç  türü  kısaca  tanıyalım.
                                                             Vibre  direkler  1950  yılında  İller  Bankası
          Demir  direkler  ya  profil  demirinden  imâl  tarafından  imalâ  başlanmıştır.  Şantiye  seyyar
      edilen  A  ve  kafes  tipi  direklerdir veya  çelik  bo­  olup  200  ve  daha  çok  direği  gerektiren  kasaba­
      ru  direklerdir.  Demir  ve  çelik,  sanayide  ve  gün­  lara  taşınıp  direk  imâl  edilir.  Daha  az  sayıda
      lük  hayatımızda  en  çok  kullanma  yeri  bulunan  direk  için  şantiyenin  nakli  pahalıya  mal  olur.
      ve  çok  aranan  bir  metadır.  Demiryolları,  fabri­  Bir  kasabada  imâl  edilip  diğer  kasaba  ve  köy­
      kalar,  nakil  vasıtaları,  binalar  ve  daha  bir  çok  lere  de  nakli  pahalıdır.  Çünkü  direk  bir  hayli
      tesis  ve  makineler  yapılırken  aranan  en  önemli  ağırdır.
      madde  demir  ve  çeliktir.  Zaman  zaman  Türki­       Santrifüj  direkler  İzmir'de  Betontaş  firma­
      ye'nin  demir  ve  çelik  sıkıntılarına  düştüğü  bir  sınca  ve  Turgutlu'da  Betoya  Firmasınca  yapıl­
      vakıadır.  Gerçi  Karabük  Demir-Çelik  fabrikala­  maktadır.  Şekilleri  çok  güzeldir.  Ancak  ağır  ol­
      rı  iki  misline  tevsi  edilerek  günlük  pik  istihsali
                                                                                                     çok
                                                                                         Bu
                                                                                             sebeple
      900  tondan  1800  -1900  tona  çıkmıştır.  Ereğli  dukları  için  taşınmaları  zordur. ekonomik  olma­
                                                         uzak
                                                                           kullanılması
                                                               kasabalarda
      Demir-eÇlik  fabrikaları  tesis  edilmektedir  ve  maktadır.
      İzmir  Metalürji  Fabrikası  çalışmaktadır.  Fakat
      memleketin  demir  ve   çeliğe  olan  ihtiyacı  da      Beton  direk  imalinde  de  demir  kullanılmak­
      sür'atle  artmaktadır.  Bütün  bu  artışlar  memnu­  tadır  ve  beton  direklerin  nakli  ve  dikilmesi  zor­
      niyeti  mucip  hususlardır.  Ancak  bizlerin  vazi­  dur.  Bunların  yerlerine  daha  ucuz  ve  daha  kul­
      fesi  de  çok  kullanılan  ve  çok  kıymetli  demir  ve  lanışlı  olan  ağaç  direkleri  kullanmamız  müm­
      çeliğin  işini  görebilecek  başka  imkânları  ara-  kündür.  Bu  konuyu  biraz  incelemek  faydalı  ola­
      mamızdır.  Elektrik  direkleri  konusunda  bilhas­  caktır.  Şöyle  ki  :

                                                                                                      49
   1   2   3   4   5   6   7   8