Page 4 - İller ve Belediyeler Dergisi
P. 4

raber,  dış  ticaret,  adalet,  ulusal  savunma  gibi  iradı  üzerinden  alınan  ve  adma  "General  Rate"'
           konularda  daha  çok devletlerin rol ojmadığı,  ay-  denilen  vergi  tamamen  mahallî  idarelerindir.
           dmlatma,  temizlik,  gıda  kontrolü  gibi  hizmetle­  Bütün  komün  gelirlerinin  %  40  kadarı,  İngiliz
           rin  ise  genellikle  mahallî  idarelere  bırakıldığı  mahallî  idarelerine  bu  kaynaktan  gelir.  Ameri­
           görülmektedir.  Hizmetleri,  çeşitli  kademelerdeki  ka  Birleşik  Devletlerinde  ise,  aynı  kaynaktan
           idareler  arasında  bölüşürken  dikkat  edilecek    alman  ve  gelirlerinm.  %  50  den  fazlasmı  teşkü
           olan  hususlar,  bir  kere  her  hizmetin sahibinin   eden  "General  Property  Tax", mahallî  idarelere
           gösterilmesi,  aynı  hizmetin birden  fazla  idareye  bırakılmıştır.
           verilmesi ve  her  bir hizmetin o işi en iyi şekilde
           başaracak  idareye  birakılmasıdır.                     ikinci  sistemde  ise,  mahaUî  idarelerin  özel
                                                               vergi  kaynakları  bulunmakla  beraber,  bazı  ver­
                Öte  yandan,  gelirlerin  bölüşülmesinde  de,  giler,  devletle  mahallî  idareler  arasmda  ortak­
           uyulması  gereken  birtakım  Ukeler  vardır.  Bun­  laşa  kullanılmaktadır.  Fransa,  İsviçre,  Alman­
           ları  da  şöylece  özetlemek  mümkündür  : Bir ke­  ya,  Belçika  ve  İtalya  gibi  ülkelerde  bu  sistem
           re,  her  idareye  göreceği  hizmeti  karşılayacak  kullanılmaktadır.  Bu sistemde,  mahallî  idareler,
           gelir  de  verilmelidir.  İkincisi,  aşırı  ve  mükerrer  devlete  ait  vergiler  üzerinden  vergi  tarhedebil-
           vergilendirmelerden   kaçınmalıdır.  Üçüncüsü,      dikleri  gibi,  bu vergiler üzerine  mahallî  idareler
           vergilendirilmeyen   kaynak   bırakılmamalıdır.     hesabına  munzam   kesirler  de  konulabihnekte,
           Son  olarak  da,  kurulacak  olan  sisteme  öyle bir   veya  bazı  vergilerin  hâsılatı  tamamen  mahallî
           elastikiyet  verilmelidir  ki,  mahallî  idarelerden  idarelere  bırakılmakta,  son  olarak  devlet  büt­
           bazüannm    gelişmiş,  bazılarının  ise  gelişmemiş  çesinin  genel  gelirlerinden  mahallî  idarelere
           olmasından  doğan   dengesizlikler,  yani  mahallî  yardımlar  yapılmaktadır.
           vergi  ödeme  gücü  farklılıkları  sebebiyle  hizmet­
           lerin  kalitesinde  görülen  farklılıklar  azaltılabil-  Fransa,  İsviçre,  İtalya,  Belçika  ve  Alman­
           sin.  Kudretli  mahallî  idare  birimlerinin  zayıf  ya  gibi  ülkelerden  herbirinde  bu  ikinci  sistemin
           mahallî  idarelere  yardım  etmesi  fikri  buradan  değişik  şekilleri  uygulanmakta  ve  hepsinin  ör­
           doğmaktadır.  Bu  fikir,  çağımızdaki  ulusal  da­  nekleri  bulunmaktadır.  Fakat,  konusu,  bina,
           yanışma  anlayışma  ve  sosyal  görüşlere  uymak­   arazi  ve  emlâk  olan  vergilerin  genellikle mahal­
           tadır.  Birçok  ülkelerdeki  az  gelişmiş  bölgelere  lî  idarelere  bırakümış  olduğunu  söylemek  müm­
           malî  ve  sair  yardımlar  yapüması  bu  fikre  da­  kündür.
           yanmaktadır.  Bunun   için,  ya  bazı  vergüer  bir
           fonda  toplanarak,  mahallî  idarelere  vergi  öde­          Türkiye'deki  dunım  niedir?
           me  güçlerine  bakılmaksızın  dağıtılmakta,  ya  da     Memleketimizde  mahallî  idarelerle  merkezî
           devlet  bütçesinden,  mahallî  idarelere,  ihtiyaçla­  idare  arasındaki  hizmet  ve  gelü-  bölüşümü,  bu­
           rına  göre  özel yardımlar  yapılmaktadır.  Batı Al­  güne  kadar  sistemli  esaslara  dayanmamıştır.
           manya'da,  devlet,  gelir  ve kurumlar vergisi üze­  Hızlı  şehirleşme,  özellikle  son  yıllarda  birçok
           rinden bu nevi yardımlar  yapmaya  kanunla  yet­    belediyeleri,  kanunun  kendilerine  verdiği  mec­
           kili  kıimmıştır.                                  burî  görevleri  dahi yerine getiremiyecek durum­
                                                              da  bırakmıştır.  Belediyelerimiz, istisnasız,  gelir
                           Tatbikat  nasıl?                   kaynaklarının  sınırlı  oluşundan  yakınmaktadır­
                                                              lar.  İl  özel  idareleri  ve  köyler  bakımından  da
               Tatbikatta  iki ayn   sistemle  karşılaşmak    durum   bundan  farklı  değildir.
           mümkün    gibi  görünmektedir.  Birinci  sistemde
           devlet  ve mahallî  idareler,  birbirinden tamamen      Bir  sisteme bağlamak  gerekirse,  aynı  kay­
           bağımsız  gelir  kaynaklarına  bağımsız  bir  şekil­  naklardan  devletle  mahallî  idarelerin  birlikte
           de  tasarruf  edebilir  ve  devlet  mahallî  idarelere  yararlanması  demek  olan  bağımlılık  sisteminin
           ayrılmış  gelir  kaynaklarından  vergi  tahakkuk   Türkiye'de  hâkim  bulunduğu    ifade  edilebilir.
           ve  tahsiline  karışmaz.  Daha  çok  Anglo-sakson  Bunımlaberaber,   15  yıl  öncesine  kadar,  ü  özel
           geleceğini  teşkil  eden bu  sistem,  Ingütere  ve A-  idareleri  bakımmdan,  bir  dereceye  kadar  ba­
           merika  Birleşik  Devletlerinde uygulanır.  Ingüte-  ğımsızlık  sisteminin  uygulandığmı  belirtmekte
           re'de,  bina,  arazi  ve  gayrimenkullerin gayrisafi   fayda  vardır.  Çünkü  1936  tarihinden  beri,  bina


           242
   1   2   3   4   5   6   7   8   9