Page 9 - İller ve Belediyeler Dergisi
P. 9

Sosyal      Değişme       Oluşumu         İçinde      Liderlik


                                                                                     Nabi  DİNÇEK

          GİRİŞ  :                                       ğişmenin  harekete   geçiricileri  olarak  kabul
                                                         edilmektedir.
          Sosyal  değişme  bugün  sosyolojinin  en  se­
      vilen  fakat  üzerinde  en  az  inceleme  yapılan  bir  Burada iki noktaya işaret  etmek gerekmek­
      kavramıdır.  Sosyal  değişme  her  kültüre  has    tedir.  Sosyal  değişme  konusunda  çalışan  sosyo­
      karakteristiklerden  biridir.  Eskilerin  sandıkla­  loglar  bugüne  kadar  bu  konuyu  bilerek  veya
      rı  gibi taşlaşmış  ve  çağlar  boyunca  değişmeyen  bilmeyerek,  batılı  cemiyetlerin  endüstrüeşme
      toplumlar  mevcut  değildir.  Antropologlar  ilk­  hareketine  ve  kısmen  onun  bir  sonucu  olan  şe-
      sel  toplumların  değişmeye  uğradıkları  ve  uğra­  hirlemeye  bağlamaktadırlar.  Bu  görüş  sosyal
      makta  oldukları  hakkında  fikir  birliğine  var­  değişme  anlamını  daraltma   eğilimindedir  ve
      mışlardır.  Çağımızda  yaşayan  Uksel  kültürleri  suni  bir  sınırlama  niteliğini  taşımaktadır.
      inceleyen  kimselerin  bu  kavimlerin  kullandıkla­    Dokunulması   gerekli  ikinci  nokta  sosyal
      rı  gereçler,  teknikler  ve  hayat tarzlarında  mey­  değişmenin  siyasî  liderler  tarafından  bir  olay
      dana  gelen  değişmeleri  izlemişlerdir.           olarak  kabul  edilerek  bu  oluşumun  süratlendi-
          A.   Sosyal  Değişme  Nedir  :                 rilmesi  ve  yönüne  etki  yapılmasıdır.  Sosyal  de­
          insanlar  eskiden  beri  sosyal  değişme  üze­  ğişmenin  hızı  kullanılan  ihtilâlci,  reformcu  ve­
      rinde  fikir  yormuşlardır.  Eski  Yunan  Efsanele­  ya  evrimci  metotlara  göre  değişmektedir.  Bu­
      rinde  isa'dan  600  yıl  evvel  yaşayan  Çin  Yazar­  gün  az  gelişmiş  ülkelerin  liderleri  hızh  bir  sos­
      ları  Lao-tse'nin  eserlerinde  dünyadaki  hayatın  yal  değişme  hareketini  gerçekleştirme  çabasın­
      devamlı  olarak  kötüye  doğru  değiştiği  fikri  hâ­  dadırlar,  izlenen  metot  çoğu  zaman  reformcu
      kimdir.  Yunan  efsanesi  çağları  eskiden  yeniye  yoldur.  Bu  şekUde  sosyal  değişme  kendUiğinden
      doğru  altın  çağı,  gümüş  çağı  ve  demir  çağı  ola­  oluşan  bir  vetire  olmaktan  çıkmış,  politika  ala­
      rak  böler  ve  yaşanılan  devri  en  kötü  olarak  va­  nına  girmiş  bulunmaktadır.  Artık  plânlı  değiş­
      sıflandırdığı  demir  çağı  ile  isimlendirir.     meden  söz  edilmektedir.
          Orta  Çağ  bu  alanda  yeni  bir  fikir  getire­    Sosyal  değişme  kavramının  gelişmesi  me­
      bilmiş  değildir.  Gerçekten  dünyayı  bir  geçit  ve  selesine değinildikten  sonra,  onun  mahiyeti  üze­
      hayatı  zorunlu  bir  kötülük  olarak  kabul  eden  rinde  biraz  daha  fazla  durulabilir.
      hıristiyan  felsefesi  tarafından  bu  konuda  oriji­
      nal  bir  fikir  ileri  sürülmemiştir.  Fakat yeni  çağ­  a.  Sosyal  Değişmenin  Sürati  :
      lar  ile  yeryüzünün  süratle  değişmesi  tarımsal      Sosyal  değişme  ardı  arası  kesilmeyen  bir
      toplulukların  yerine  süratle  endüstrinin  geçme­  devam  gösterir.  Bu  devam  çeşitli  zamanlarda
      si,  eski  sosyal  müesseselerin  yerine  yenilerinin  ve  çeşitli  toplumlarda  farklıdır.  Örneğin  19.
      geçmesi,  çözülmeler  ve  tekrar  toplanmalar  y"-  yüzyıl  Türkiyesindeki  sosyal  değişme  sürati  20.
      ni  bir  ilim  olan  sosyolojinin  dikkat  nazarını  yüzyıl  Türkiye'sinden  çok  daha  yavaştır.  Ya­
      çekmiştir.  Bugün   hâkim   olan  görüşe  göre     hut  aynı  çağ  içinde  yaşayan  19.  yüzyıl  Ingilte-
      Darwinism'in  da  tesiri  altında  sosyal  değişme  re'siyle,  örneğin  herhangi  bir  Asya  ülkesi  ara­
      bir  (evrin)  olarak  telâkki  edilmeye  başlandı.  sında  sosyal  değişme  sürati  bakımından  fark
      Bu  tekâmül  iki ayrı  fakat  birbirlerini  etkileyen  vardır.  Önemsiz  bir  maddî  kültür  mirasına  sa­
      kuvvet   tarafından  harekete  geçirilmekteydi.    hip  olan  ilksel  toplumlarda  pek  az  icat  yapılır
      Hayatın  maddî  şartları,  ortamdan  gelen  etkiler  ve  sosyal değişme  sürati  pek  yavaştır.
      bir  yanda,  kültürün  maddî  olmayan  elemanları,      Aynı  toplumun  çeşitli  müesseselerinde  de­
      Özellikle  din  diğer  yanda  toplumda  sosyal  dç-  ğişme  sürati  bakımından  fark  görülür.  Bu  mü-

                                                                                                     863
   4   5   6   7   8   9   10   11   12   13   14