Page 10 - İller ve Belediyeler Dergisi
P. 10

Türkiye'nin            Şehirleşme Durumu,


                  Gecekondular               ve Bir Arsa Dağıtımı                    Denemesi

                                                                                   Dr.  Kuşen  Y. KELEŞ

                I.  MESELENİN     ÖNEMÎ    :                   yisiyle  beyanat  konusu  yaptıkları  tedbirler  ve
                Beş  Yıllık  Kalkınma  Plânı,  plânın  1963  yı­  politikalar,  bize,  her  şeye  rağmen,  bu  alanda
            lı  programı  ve  son olarak  1963 yılı  bütçesi ile   sorumluluk  taşıyan  kişiler  ve kurumlar  arasın­
            ilgili  görüşmeler,  şehirlere  olan  nüfus  akınla­  da  temel  meselelerde bir görüş,  anlayış  ve ka­
            rına  ve  bunların  doğurduğu  konut  ihtiyacına   rar  birliğine  varılmanuş  olduğunu  göstermek­
            yeniden  dikkati  çekmiş  bulunmaktadır.  Plân­    tedir.
            da,  köylerimizde  yaşıyan  nüfus  oranının  1975      Geçen  haftalar  içinde,  Dünya  Gazetesi An­
            yılına  kadar  %  77.4 den  %  58.1 e  düşeceği    kara  temsilciliği  tarafından  düzenlenen  bir açık
            tahmin  edilmiş  (1)  ve  şehirlerimizin  konut ih­  oturumda  da  belirtildiği  gibi,  gecekondu  prob­
            tiyaçları  bu  oranlar  üzerinden  hesaplanmıştır.  lemi,  köj'^lerden  gelen  nüfus  akınlarının  dolay­
            Ayrıca  plânda  ve  1963 yılı  programında;  çoğu  sız  bir sonucudur.  O halde,  bu  akınları  büyük
            köylerden  gelen  nüfusun  yarattığı  gecekondu    şehirlerden  başka  yönlere  çevirmek,  sosyal ko­
            semtlerinin  iyileştirilmesine  önemli  miktarda   nut  yapımını  yalnız  büyük  şehirlere  yöneltme-
            kaynak  ayrılması  da  öngörülmüştür  (2). îmar    yip,  böylece  şehirlere  göçmeğe  hazır  durumda
           ve  İskân  Bakanının  Bütçe  Karma Komisyonun­      bekleyen  köylüleri  ümide  kaptırmamak  ve ge­
            da  yaptığı  konuşmadan   da,  memleketimizde      cekonduların   iyileştirilmesi  için  ayrılan  kay­
           bugüne  kadar  240.000  kadar  olduğu  sanılan  ge­  nakların  kullanılmasında  bölge  plâncılığı  esas­
            cekondu  sayısının  297.516  ya  yükselmiş  bulun­  larını  gözden  uzak  tutmamak,  bu problemi çöz­
           duğunu  öğrenmekteyiz   (3). Bakanın  verdiği ra­   mek  için  alınacak  tedbirlerin  başında  gelir.
           kamlara   göre,  bazı  büyük  şehirlerimizdeki  ge­     Bilindiği  gibi,  gecekonduların  türemesi, şe­
            cekondu  sayısı  ile buralarda  yaşıyan  nüfus  mik­  hirlere  göç eden  nüfusun  yarattığı  konut  tale­
           tarı  aşağıdaki  tabloda  görüldüğü  gibidir  (4).  binin,  sosyal  konut arzı  ile  karşılanamaması  se­
                                                               bebiyledir.  Nüfus  akınlarının  ardı  gelmesi  şöy­
                              Tablo  :  I                      le  dursun,  hızında  bile  yavaşlama  olmaması, ge­
                 Büyük   şehirlerimizde  gecekondular          cekondu  diye  bir problemin  hiç ortadan  kalk­
                                                               maması   sonucunu  doğurmuştur.   Acaba  şehir­
               Şehirler       Gecekondular        Nüfus
                                                               leşme  hareketleri,  memleketimizde  gerçekten
               İstanbul          78.000          293.000       dengesiz bir bünye  yaratacak  şekilde mi olmak­
               Ankara            70.000          280.000       tadır?  Büyük  şehirlerimize  olan  nüfus  akınla­
               İzmir             11.000           53.000
               Adana              8.790           42.150       rının  menşei  daha  çok nereleridir?  Ve şehirlere
               Sa,msun            4.346           12.476       gelenler,  bu merkezlerdeki  ekonomik  canlılığa,
               Zonguldak          4.000           15.000       orada  bulunmalarını  haklı  çıkaracak  bir katkı­
               Bursa              3.561           13.556       da  bulunmakta  mıdırlar?  Yoksa,  yarattıkları
                                                               çeşitli  hizmet  ve  tesis  ihtiyacı  problemleriyle
                Öte  yandan,  İçişleri  Bakanı,  Zeytinburnu   şehirlere  yük mü olmaktadırlar?  Bu son  soru­
           gecekondularını  ziyareti  sırasında,  gecekondu­   nun  cevabını  bilimsel  ölçülerle  vermek  çok  güç
           ların  iyileştirilmesi  için  bütçeye  konulmuş bu­  olmakla  beraber,  sadece  konut  yönünden  bazı
           lunan  paranın  öncehkle  İstanbul'a  harcanaca­    denemeler  aşağıda  yer  alacaktır.
           ğını,  bu  semtlerin  şehir  hizmetlerinin mutlaka
           sağlanacağını  orada  yaşayan  vatandaşlara  bil­       II.  ŞEHİRLEŞMEMİZ      NASIL   VE HAN­
           dirmiş  bulunmaktadır  (5).  Resmî  vesikalarda     Gİ  YÖNDE   OLUYOR?     :
           yer  alan  hesaplar ve benimsenmiş  görünen  ilke­      A)   Niçin  gelirler?  :
                                                                                                         i
           ler,  resmî  kişilerin  gecekondular  konusunda iz­     1960  nüfus  sayımı  sonuçlarına  göre, l  ve
           lenmesini  uygun  ve gerekli  gördükleri  ve dola-  ilce  merkezleri  "şehir"  sayıldığına  göre,  şehir-

           128
   5   6   7   8   9   10   11   12   13   14   15