Page 5 - İller ve Belediyeler Dergisi
P. 5

kurulduğunu,  aynı  yıİ  Ankara  imar  plânı  ya­      Bölge  plâncıhğı  İkinci  Cihan  Savaşındaıi
      rışmasının  sonuçlandırıldığını  hatırlatmakla  ye­  sonra  çok  gelişti.  İleri  memleketleri  bir  yana
       tineceğiz.  (6)                                    bırakırsak,  durumu  bize  çok  yakın  olan  geri
                                                          kalmış  memleketlerin  bir  çoğu  plânlı  bir  şekil­
           Atatürk  ve  bölge  plâncıhğı  :
                                                          de  kalkınmak  için  ciddî  hareketlere  girişmiş
           Ölümünden   bir  yıl  önce  yaptığı  Büyük  Mil­  bulunuyorlar.  Bu  memleketlerde nüfus  hızla  ar­
       let  Mecüsini  açış  konuşmasmda,  Atatürk  şöyle  tıyor  ve  halk  şehirlere  özellikle  büyük  şehirlere
       diyordu  :                                         doğru  akm  ediyor.  (8)  İşte  bölge  plâncüığı  kal­
           "...  Memleketi  şimdUik  üç  büyük  kültür    kınmanın  dengeli  bir  şekilde  nasıl  sağlanacağı­
       bölgesi  halinde  mütalâa  ederek;  garp  bölgesi  nı,  yurdun  bazı  yerlerinin  diğerleri  aleyhine  ge-
       için,  istanbul  Üniversitesinde  başlamış  olan  ıs­  Uşmesinin  nasıl  önleneceğini  öğretmektedir.
       lahat  programını  daha  radikal  bir  tarzda  tat­    Memleketimizde   tek  yönlü  bir  şehirleşme­
       bik  ederek  Cumhuriyete  cidden  modern  bir  üni­  nin  vuku  bulduğu,  İstanbul  ve  Ankara  gibi  bü­
       versite  kazandırmak;  merkez  bölgesi  için,  An­  yük  şehirlerin  daha  çok  nüfus  çektiği  bir  ger­
       kara  Üniversitesini  az  zamanda  kurmak  lâzım­  çektir.  Bu  tek  yönlü  şehirleşme  sosyal  ve  eko­
       dır.  Ve  Doğu  bölgesi  için  Van  Gölü  sahillerinin  nomik  erezyona  sebep  olmaktadır.  (9)  Yani
       en  güzel  bir  yerinde,  her  şubeden  ilk  okullariy-  memleketm  değerli  insan  gücü  ve  sermayesi  bir
       le  ve  nihayet  üniversitesiyle  modern  bir  kül­  kaç  merkezde toplanmak  suretiyle  bir  yandan
       tür  şehri  yaratmak  yolunda,  şimdiden  fiiliyata  büjmk  yerlerde  sıkıntı  ve  problem  yaratıyor,
       geçilm^elidir.                                     öte yandan bir  çok  alanların  çoraklaşmasma  se­
           Bu  hayırlı  teşebbüsün,  doğu  vilâyetlerimiz  bep  oluyor.  Plânlı  kalkmmadan  beklenen  şey
       gençliğine  bahşedeceği  feyiz,  Cumhuriyet  Hü­   ise  hiç  bir  zaman  bu  değildir.
       kümeti  için  ne  mutlu  bir  eser  olacaktır.         Dikkat  edilirse  Atatürk  26  yıl  önce,  şim­
           Tavsiye ettiğim  bu  yeni teşebbüslerin,  eğit­  dilik  demek  suretiyle  kendisine  yakışan  büyük
       men  ve  öğretmen  ihtiyacını  ziyadeleştireceği   bir  ihtiyatlılığı  da  göstermiştir.  İkinci  Cihan
       şüphesizdir.  Fakat  bu  cihet,  hiç  bir  vakit,  işe  Savaşından  sonra  büyük  bir  hızla  gelişen  böl­
       başlama  cesaretini  kırmamalıdır."                ge  plâncıhğı  Atatürk'ün  işaretini  en  iyi bir  şe­
                                                          kilde  değerlendirmemize  imkân  verecek  metod-
           Atatürk  bütün  bu  hedefleri  İkinci  Cihan   ları  geliştirmiş  bulunuyor.
       Savaşından  önce  göstermiştir.  O  zaman  daha
       bölge  plâncılığımn  metod  ve  prensipleri  belirli   İlmin  ve  en  ileri  plânlama  tekniğinin  ışığı
       bir  şekilde  ortaya  çıkmamış  bulunuyordu.  Bi­  altında  hazırlanmış  olan  Beş  Yıllık  Kalkınma
       lindiği  gibi  1929  da  başlayıp  bütün  dünyada  yı­  Plânımız  da  bölgelerarasmda  bir  dengenin  sağ­
       kıcı  sonuçlar  doğuran  iktisadî  buhran,  übera-  lanmasını  emretmektedir.  Bahis  konusu  denge,
       lizmin  :  "Bırakınız  yapsınlar,  bırakmız  geçsin­  ekonomik  yatırımlarla  ve  âmme  hizmetlerinin
       ler"  parolasına  dayanan  serbest  rekabet  rejimi  dağılışında  dikkatli  olmakla  sağlanacaktır.  Bi­
       Ue  ekonomik  faaliyetlerin  kendiliğinden  denge­  lindiği  gibi  ekonomik  yatırımların  bir  kısmını
       ye  kavuşamıyacağım   göstermesi   bakımından      devlet,  bir  kısmını  da  özel  sektör  yapıyor.  Buna
       önemli  bir  dönüm  noktası  teşkil  eder. Herkesin   karma  ekonomi  diyoruz.  Karma  ekonomide  özel
       başının  çaresine  bakmakta,  iş  adamının  iktisadî
       faaliyetlerini  istediği  yerde  kurmakta  serbest     (6)  Fehmi  Yavuz  :  Ankara'nın  İmarı  ve  Şehircili­
       bırakılmasiyle  genel  menfaatin  herzaman  sağ­   ğimiz,  Güney  Matbaacılık  ve  Gazetecilik  T.A.O.  Anka­
      lanmadığını  bu  buhran  hemen  bütün  dünyaya      ra  1962  ve  Devlet  merkezinin  Ankara'ya  nakli  ve  bun­
                                                                    şehircilik
       öğretti.  Bunun  sonucu  olarak  her  memleket     dan  doğan bakılabilir.  meseleleri  (S.B.F.  100.  yıl  Arma­
                                                          ğanı)
                                                               na
       kendi  siyasî,  ekonomik,  hukukî  ve  sosyal  bün­    (76)  (Barlow  Raporu)  Royal  Commission  On  The
       yesine  göre,  nüfusun  ve  sanayiin  dağılışma  te­  Distribution  Of  The  Indistrial  Population  Report:  Cmd.
       sir  etmek  üzere  gerekli  tedbirleri  almak  yolunu  6153.
      tuttu.  1940  da  yayınlanmış  olan  Barlow  raporu,    (8)  Regional  Planning;  Housing  Building  and  Plan­
       özellikle  İngiltere  açısmdan  bu  gerçeği  ortaya  ning  Nos.  12-13.
       koyan  eserlerin  başında  gelmektedir.  (7)           (9)  Fehmi  Yavuz,  Şehircilik,  Sevinç  Matbaası,  An­
                                                          kara  1962,  s.  32-37.

                                                                                                     531
   1   2   3   4   5   6   7   8   9   10