Page 8 - İller ve Belediyeler Dergisi
P. 8

Seçimler           Yaklaşırken              Mahallî          İdarelerimizin


                             Meselelerine              Toplu        Bir    Bakış


                                                                                      Dr.  Cevat  OERAY

            Mahallî  seçimlerin  17  Kasım  1963  tarihinde  iki  yılda  bir  yapılması  gerekli  iken  ancak  1950  ve
        yapılmasını  öngören  ve  mahallî  organların  seçil-  1954  yıllarında,  beş  yerine  iki  defa  seçim  yapıl­
        meleriyle  ilgili  esasları  düzenliyen  kanun  değişik­  mıştır.  1954  seçimlerinden  sonra  1956'da  tekrar
        likleri,  Büyük  Millet  Meclisi  yaz  tatiline  girmeden  seçim  yapılması  gerekirken,  çıkarılan  kanunlarla
        kabul  edilmiş,  26  - 27  Temmuz  1963  tarihlerinde  seçimler  ilkönce  1958'e,  sonra  da  1959'a,  tekrar
        Kesmî  Gazete'de  yayınlanarak  yürürlüğe  girmiş  1960'a  bırakılmış,  altı  yıl  seçim  yapılmamıştır.
        bulunmaktadır.                                         Böylece,  «Eski  iktidar,  yenileme  zamanı  gel­
            Önümüzdeki  aylarda  yapılacak  olan  mahallî  miş  olan  bu  idarelerin  seçimlerini  yaptırmaca  ya­
        idare  seçimleri  özellikle  iki  bakımdan  büyük  an­  naşmıyor  ve  halkın  belli  bir  süre  için  işbaşına  ge­
        lam  taşımaktadır.  Bunlardan  birincisi  27  Mayıs  tirdiği  meclis  ve  heyetlerin  artık  kendilerini  se­
        Devriminden  sonra  Anayasanın  kabulü,  genel  se­  çenler  adına  söz  sahibi  olmak  hakkından  mahrum
        çimlerin  yapılması,  çeşitli  anayasal  organların  ku­  hale  gelmesine  kıymet  vermiyordu.  Anayasayı  çiğ­
        rulması,  özellikle  Devlet  Plânlama  Teşkilâtının  nemekten  ve  meşruluktan  uzaklaşmaktan  çekin­
        kurulup  faaliyete  geçmesi  ve  Birinci  Beş  Yıllık  meyen  bir  iktidarın  mahallî  idareler  konusunda­
        Kalkınma   Plânı'nın  yürürlüğe  girmesi  gibi  de­  ki  tutumu  da  başka  türlü  olamazdı.»  (3).
        mokratik  düzenin  gelişmesi  ve  plânlı  kalkınma     Bu  sebepledir  ki  27  Mayıs  Devriminden  son­
        alanlarında  gerçekleştirilen  çeşitli  merhalelere  ye­  ra  çıkarılan  bir  kanunla  mahallî  idarelerin,  seçim­
        ni  bir  halkanın  eklenmesidir.                   leri  üzerinden  uzun  süreler  geçerek  seçimle  kazan­
            ikinci  önemli  anlamı  da,  demokrasinin  beşiği  mış  oldukları  yetkilerini  kaybeden  organları  fes­
        sayılan  mahallî  idarelerin  uzun  süreden  sonra  hedilerek,  yenileri  seçilinceye  kadar,  tayinle  işba­
        halk  tarafından  seçilmiş  temsilcilerinin  yeni  bir  şına  gelen  organlar  ihdası  yoluna  gidilmiştir.  De­
        ruhla  işe  koyulma  imkânının  belirmiş  olmasıdır.  mokratik  düzene  geçişle  ilgili  çeşitli  kuruluş  ve  in­
        27  Mayıs  Devrimi  olduğu  sıralarda,  mahallî  ida­  tikal  problemleri  safha  safha  hal  yoluna  koyulmuş,
        re  organları  aslında  seçimle  kazanmış  oldukları  mahallî  idarelerimizin  seçim  işlerini  yeni  anayasa
        yetkileri  kaybetmiş  durumda  bulunuyorlardı.  Zi­  ve  seçim  sistemine  göre  düzenliyen  son  kanun  de­
        ra,  dört  yıl  için  seçilmiş  oldukları  halde  Belediye  ğişikliklerinin  çrkarılmasıyla  sekiz-dokuz  yıllık
        ve  îl  Genel  Meclisleri  seçiminde  beşer,  iki  yıl  için  bir  aradan  sonra  yeniden  seçim  yapılması  imkânı
        seçilmiş  oldukları  halde  Köy  muhtar  ve  ihtiyar  gerçekleştirilmiştir.
        meclisleri  ile  mahalle  ihtiyar  kurulları  seçimleri  Burada,  son  kanun  değişiklikleriyle  getirilen
        üzerinden  ise  altışar  yıl  geçmiş  bulunuyordu.  seçim  esaslarını  ele  alacak  değiliz.  Dergimizde  ya­
            1950'den  sonra  biri  1950'de,  diğeri  1955'de ol­  yınlanan  diğer  yazılarda  bunlar  hakkında  ayrıntı­
        mak  üzere  iki  defa  Belediye  ve  I I  Genel  Meclisle­  lı  bilgiler  verilmektedir  ve  verilecektir.  Biz  bu  ya­
        ri  seçimi  yapılmıştır.  Ancak,  1954'de  yapılması  zıda,  yaklaşan  seçimler  vesilesiyle  mahallî  idarele­
        gerekirken  bir  yıl  gecikme  ile  1955'de  yapılan  se­  rimizin  çeşitli  problemlerine  topluca  bir  gözatmayı
        çimlere  muhalefet  partileri  iktidarın  o  günkü  par­  faydalı  bulmaktayız.  Zira,  bu  idarelerin  organla­
        tizan  ve  baskıcı  tutumunu  protesto  maksadıyla  rının  seçilmesi  hayatî  bir  önemi  taşımakla  beraber.
        katılmamışlardı.  Bu  yüzden  seçime  katılma  oranı
        da  %  10'u  geçmemişti  (1).  Bu  düşük  katılma  ora­  (1)  Şefik  İnan,  «Mahallî  İdarelerimiz  ve  Seçim-
        nıyla  işbaşına  geçen  organların  1959'da  tekrar  se  leri>  (2),  Milliyet  Gazetesi,  13.7.1963,  s.  2.
        çimle  yenilenmesi  gerekiı-ken,  seçimler  Kasım      (2)  Şefik  tnan,  «Mahallî  İdarelerimiz  ve  Seçim­
                                                                                           s.
                                                                                             2.
                                                               (1),
        1960'a  bırakılmıştı.                              ler»  (3)  Milliyet  gazetesi,  12.7.1963,  İdareler  Seçimleri
                                                                                   «Mahallî
                                                                            Akalın,
                                                                   Muzaffer
            Köy,  Şehir  ve  Kasaba  muhtarlık  ve  ihtiyar  Ne  Zaman  Yapılmalıdır?»,  Hür  Vatan  gazetesi,  5.3.962,
        kurulları  seçimleri  de  aynı  seyri  takip  etmiştir.  S.  2,
        486
   3   4   5   6   7   8   9   10   11   12   13