Page 5 - İller ve Belediyeler Dergisi
P. 5

Bahçe      -  Şehirer,       yeni     Şehirer       ve   Memleketimiz





                                                                           Yazan:  Dr.  Ruşen  Y.  KELEŞ

         I.  Bahçe-Şehirler  Cereyanı:                      Ona  göre,  şehirler  mıknatıslara  ve  insanlar  da
                                                        bu  mıknatısların  cazibesine  kapılmış  toplu  iğnelere
         Fikir  cereyanları  ve  sistemleri,  genel  olarak
     ortaj'a  atıldıkları  çağın  olaylarını  etkilendirir,  alı­  benzerler.  O  halde,  şehirlerdeki  aşırı  nüfus  temer­
     nacak  siyasal  kararlara,  önemine  göre  bir  yön  çi­  küzünü  dağıtmak  için  mevcut  şehirlerin  sahip  bu­
     zer  ve  zamanı  gelince  de  ya  tamamen  aktüel  değe­  lundukları  kuvvetlerden  daha  fazla  çekme  kuvveti
     rini  kaybeder,  ya  da  büyük  ölçüde  değişikliğe  uğ­  olan  mıknatıslar  yaratmak,  gereklidir.  Böylece'nü­
     rarlar.  Bahçe-şehirler,  işte  bu  genel  ilkenin  dışında  fus  hem  kendiliğinden,  hem  de  daha sıhhatli  bir  şe­
     kalacak  kadar  kuvvete  ve  ömre  sahip  bir  hareket  kilde  dağılmış  olur.  Aslında,  köyler  ve  şehirler  ye­
     yaratmış bulunan  bir  fikri  temsil  etmektedir.  19  un­  gâne  mıknatıs  çeşitleri  değildir.  Bunlar  arasına,  bir
     cu  yüzyılın  sonlarında  ortaya  konan  bahçe-şehirler  de,  faal  ve  enerjik  şehir  hayatının  üstünlükleriyle
     fikri,  önemini  daima  korumuş,  bütün  dünyada  ge­  köylerin  ferahlık  ve  tabiî  güzellik  gibi  özelliklerini
     niş  bir  uygulanma  başarısı  sağlamış  ve  modern  şe­  birleştiren  yarı-şehirsel  hayatı  eklemek  gerekir,
     hircilik  anlayışının  gelişmesine  büyük  hizmetlerde  ideal  hayat  tarzını  ne  köylerde,  ne  şehirlerde,  fa­
     bulunmuştur.  Günümüzün  şehirciliği,  bahçe-şehir­  kat  ancak,  bunlar  arasında  bir  yerde  bulmak  müm­
     ler  yönünde  atılacak  her  adımı,  insanların  huzur,  kündür.  Howard,  bu  yeni  ümit,  hayat  ve  medeniyet
     refah  ve  saadetleri  bakımından  bir  kazanç  say­  kaynağının,  «şehirle  köyün  evlendirilmesinden»  do­
     maktadır.  Bu  derece  önem  taşıyan  bir  cereyanın  ğacağını  ifade  etmektedir  (2).  Bu  yerler  büyüklük­
     mahiyetinin  ne  olduğunun,  hangi  şartlar  içinde  ve  leri  sınırlı,  etrafında  yeşil  ve  tarımsal  arazi  kuşa­
     nerede  doğduğunun,  gelişmekte  olan  ülkeler  bakı­  ğı  bulunan  ve  bu  kuşağın  dışında  peyk  topluluklar
     mından  örnek  olmaya  ne  derece  değer  bulunduğu­  teşkil  edilebilecek  bahçe-şehirler  (Garden-Cities)
     nun  bilinmesinde  sayısız  faydalar  vardır.      dir.
         Birinci  sanayi  inkılâbını  Batı  Avrupa  ülkele­
     ri,  iktisadî  ve  siyasî  yönlerden  tam  bir  liberal  dü­  Howard'in  bahçe-şehirler  fikri,  ingiltere'nin
     zen  içerisinde  yaşamışlar,  dolayisiyle  yalnız  kâr  büyük  ve  kalabalık  şehirlerindeki  çeşitli  problemle­
     amacı  güden  özel  sanayiin  ve  teşebbüslerin,  büyük  re  bir  tepki  olarak  doğmuş  ve  İngiliz  şehircilik  po­
     şehirlerde  yerleşmelerine  engel  olamamışlardır.  litikasının  temellerine  adem-i  merkeziyet  unsurunu
     Sanayi  ile  birlikte  şehirlerde  temerküz  eden  nüfus;  yerleştirmekte  çok  önemli  bir  rol  oynamıştır  (3).
     mesken,  sağlık,  ulaştırma,  eğitim  ve  diğer  hizmet­  Şehirlerin  belli  bir  büyüklüğü  aşmaması,  civarının
     lere  olan  ihtiyacı  aşırı  derecede arttırmış,  bütün  bu  her  türlü  aşırı  şehirleşmeyi  önliyecek  tarımsal  ku­
     hizmetlerin  gerektirdiği  şehir  topraklarını  çok  pa­  şaklarla  çevrelenmiş  olarak  korunması,  İngiltere'de
     halı  ve  hasislikle  kullanılması  gereken  bir  meta  ha­  denenmiş,  bundan  başarılı  sonuçlar  alınmıştır  (4).
     line  getirmiştir.  Sınaî  nüfus  temerküzünün  şehir­  Hattâ,  bahçe-şehir  fikrini  yaymak  üzere  kurulan
     ler  üzerindeki  iktisadî  ve  sosyal  olumsuz  etkilerini  ve  Howard'ıh  yakın  arkadaşları  tarafından  idare
     en  açık  şekliyle  ingiltere'nin  demir,  çelik,  kömür  edilen  bir  dernek  bugün  de  faaliyetine  devam  et-
     ve  tekstil  sanayi  şehilrerinde  ve  bu  arada  özellikle
     Londra  ve  Manchester'de  görmek  mümkün  oluyor­
                                                                          Sir,
     du.  Sir  Ebenezer  Howard  adındaki  İngiliz  şehirci-  row  (1)  HOWARD, 1945.  E.,  Garden  Cities  of  Tomor­
                                                            (Iliinci
                                                                   baskı),
     sinin,  şehir  plânlamasının  babası  sayılmasını  sağlı-
     yan  kitabı,  ingiltere  gibi  bir  ülkede  ve  19  vmcu  (2)  HOWARD,  S.,  ayni  eser,  S.  47-48.
     yüzyılın  tam  sonunda  (1898)  yazmış  olması,  bu ti-  -  (3)  KELEŞ,  R. Y., Şehir  ve  Bölge  Plânlaması  Ba-
                                                 i
     barla  bir  tesadüf  eseri  sayılmamalıdır.  Howard i­  kınundan  Şehirleşme  Hareketleri,  S.  173-174.
                                                 f
     kirlerini.  Yarının  Bahçe-Şehirleri  (1)  adlı  bir  ki­  (4)  Welwyn  ve  Letchwortli  adlı  bahçe-şehirler  ilk
     tapta  toplamıştır.                                kurulanlardır.
                                                                                                    51
   1   2   3   4   5   6   7   8   9   10