Page 4 - İller ve Belediyeler Dergisi
P. 4

Belediye   hizmetlerine  gelince,  burada,  illef
       birimi  olarak  illerin   nazan   itibara  aLınmasI,
       memleketimizde     birçok  bilgilerin,  özellikle  bu     itibariyle  kişi  başma  düşen   belediye giderleri,
       araştirmada    kullanılacak   bilgilerin  illere  göre     aydınlatmada    ve  sanayide  istihlâk  edilen  elek­
       toplanmış   olmasından    dolayıdır.  Sonunda    iller    trik,  vatandaşa   sağlanan   hizmetlerin  seviyesi­
       biraraya   getirilmek   suretiyle  bölgeler  hakkın­       nin  bir  ölçüsü  olarak  ele  alınmıştır.  Kişi  başına
       da  genel  bilgUer elde  edilmiştir.                       düşen  belediye    giderleri,  belediyelerin  bütçe
                                                                  rakamlarından    çıkarılmış  olduğundan   ve  bu gi­
            İlleıln  iktisadî  ve  sosyal  durumlarını  bir­      derlerden    çoğu,  belediyelerce  . hemşehrilerüıe
       birleriyle  kıyaslamak   için,  önce  bir  ilin  iktisadî  sağlanan   hizmetlerin   karşüığını  teşkil  ettiğin­
       ve  sosyal  durumu   dendiği  vakit  ne  anlaşıldığını     den,  bütçe  giderlerini hizmetlerine  paralel  ola­
       tespit  etmek  gerekiyordu.   Bu  tespit  işlemi;  ge­     rak  artıyor  farzetmekte   bir  mahzur    görülme­
       rek  iktisadî  gerekse  sosyal  durum    balonundan        miştir.
       mâzüdar   olabilecek  bazı  ölçüler  yardımıyla   ya­
       pılmıştır.  Kullanılan  ölçüleri  dört  nokta   etra­           Araştırmada,    İstatistik  Genel   Müdürlüğü
       fında  toplayabüiriz   :                                   ile,  ilgili  devlet  daire  ve  müesseseleri  tarafın­
                                                                  dan   derlenmiş  bilgilerden  faydalanılmış,   hepsi
            1.  Ekonomik     durum.     2.  Sosyal  durum.        için  1960  yılı  rakamlarmm     alınmasına     itina
       3.  Ulaştirma    ve  haberleşme.   4.  Belediye  hiz­      gösterilmiştir.
       metleri.  Bir iün  ekonomik    durumımdan     bahse­         /  İllerin  sosyal,  ekonomik  ve  diğer  özellikle­
       dildiği  zaman,  bu   araştırma   çerçevesinde   dört      ri,  Türkiye   ortalamasının   100  gibi  itibarî  bir
       unsur  hatıra  gelmektedir    : Bunlar  a)   İstihsal,
       banka,   sigorta  muameleleri    ve  nakÜyat    vergi­     rakam    olduğu  farzedilerek   değerlendirilmiş  ve
       leri,  b)  Gerek  özel,  gerekse  devlet  sektörü  ta-     buna   göre  iller  1  den  67  ye kadar  sıraya  konul­
                                                                                                         i
       rafmdan    imalât  sa.nayiLnde  yaranılan  değer,  c)      muştur.   Daha     sonra  da  iller  en yi  durumda
       Geür   vergisi,  ve  d)  Ziraî  istihsal tahminlerin­      olanlardan   en  elverişsiz  durumda  olanlara  doğ­
       den  ibarettir. Bu  unsurların,, teker   teker,  bir l      ru  10  grup  halinde  bir  araya  getirilmiştir.  Me­
                                                           i
       sınırlan   içinde  yaşıyan    vatandaşların,    içinde      selâ  belediye  hizmetleri   bakımmdan     Ankara
       bulundukları    iktisadî  şartları  en yi şekilde  ak-
                                             i
       settirebilen  ölçüler  olduğu   farzedilmiştir.             Eskişehir,  İstanbul  ve  İzmir  gibi  illerin  birinci
                                                                   sırayı  işgal  ettikleri,  bunları  Adana,  Bursa  ve
            İllerin   sosyal   durumlannı,     kıyaslamaya
       imkân   verecek   bir  şekilde  tespit  edebilmek  için,    İçel'in  takip  ettiği;  Adıyaman,  Bingöl,  Hakkâri
       öğretim    ve  sağhk   gibi  iki  devlet  hizmetinden       Kırşehir,  Rize  ve  Van  gibi  çoğu  doğuda   bulu­
       vatandaşların,   memleketin    hangi   bölgesinde   ne      nan  illerin  ise  belediye  hizmetleri  bakımından
       dereceye    kadar   faydalandıkları     hususu   ince­      en  elverişsiz  durumda   oldukları  tespit  edilmiş­
       lenmiştir.  Burada    da  öğretim   durumu    ve  sağ­      tir.  Elde  edilen  bilgiler,  ayrıca  haritalara  geçi,
       hk   durumu,   ayn   ayn   hizmet   ve  tesislerin  da-     rilerek,  bölge  plânlaması  maksatları  için  kulla­
       ğıhşmdan'    faydalanmak    suretiyle   aydmlatilmış-
        tır.  Meselâ,  a)  İlkokul    öğrencilerinin   sayısı,     nılmak  üzere,  yeknesak   plânlama   bölgeleri  te&.
        b)   Orta  öğretimdeki    öğrenciler,  c)  Okur   ya­      piti  yoluna  gidilmiştir.
        zarlık  oranı,  öğretim   durumunu;     öte  yandan,
        a)   Doktor   sayısı,  b)   Yardımcı   sağlık  perso­           III.  VARILAN      SONUÇLAR       :
        neli  sayısı  ve  c)  Hastahanelerdeki     yatak   sa­
        yısı  da  sağlık   durumtmu     gösterecek     ölçüler          Bu  araştırmada    vanlân  sonuçlar,  Türkiye'­
        olarak   kullanılmıştir.                                   de  gelişmenin   ve  şehirleşmenin  tek  yönlü  oldu-

             Ulaştirma    bakımından,    illere  göre  taşman      ğımu,   doğu  illerinden meydana    gelen  geniş  bir
        yolcu   (yolcu/Km)    ve  taşman   eşya   (eşya/Km),       bölgenin,  iktisadî  ve  sosyal  şarüar,   ulaştırma
        her  ilde  mevcut   radyo  miktariyle   birlikte  ara­      ve  belediye  hizmetleri bakımmdan    çok aşağı  se-
        nan  ölçüyü   teşkil  etmiş,  insan  ve  yük nakliya-       viyelerde  bulunduğunu,     bıma   karşılık  batmın
        tınm,  ulaştırma    durumunu     aydınlatmaya    elve­      ve büyük  şehirlerin  kalkınma  nimeüerini   sömür­
        rişli  bir  ölçü  olduğu  farzedilmiştir.                   düğünü   rakamlarla   ortaya   koymaktadır.


        454
   1   2   3   4   5   6   7   8   9