Page 3 - İller ve Belediyeler Dergisi
P. 3

Türkiye'de                   Bölgeler              Arası          Dengesizlikler




                                                                                      Dr.  Ruşen   Y.  IvELEŞ

         I.  GtRİŞ    :                                        farkhlıklar  olduğu   öteden  beri  söylenir.  Ancak
         İktisaden   gelişmekte   olan  ulkelei-de  bölge      bu  konuda,   bilimsel  incelemelere   dayanan    so­
    plânlamasımn     önemine   bu  dergide   çeşitli  vesi­    nuçlar  elimizde  yakın  zamana   kadar   yoktu.  İş­
    lelerle  temas  etmiş  bulunuyoruz    (1).  Memleke­       te,  bu  yazmm   konusunu   teşkil  eden  araştırma,
    timizde  de  bir  müddetten  beri,  bir  yandan  İmar      bölgelerimiz  arasında,  sosyal  ve  iktisadî  şartlar
    ve  îskân   Bakanbğı   öte  yandan   Devlet   Plânla­      bakımmdan     gerçekten   bazı  farklılıklar  olup  ol­
    ma   Teşkilâtınca  yapılmakta    olan  bazı  çalışma­      madığını,  varsa   bu  farkhiıklann   vüs'at  ve  de­
     lar,  konunun  önemim    büyük   ölçüde  arttırmak­       recesini  ortaya  çıkarmak     amacmı    gütmüş   ve
     tadır.  Bu  çalışmalar  sayesinde  çeşitli  bölgeleri­    bu  amaca   ulaşmakta    başarı  sağlamıştır.
     miz  hakkmda     gerçek   bilgilere   sahip  oluyor,           Yüksek    Plânlama   Kurulımun    kabul   ettiği,
     bunlara  dayanan   plânlama    çalışmalarını  değer­      plân  hedefleri  ve  stratejisine  göre  Türkiye'de
     lendirmek   imkânına   kavuşuyoruz.                       "Yatırımlarm     yapılmasında    bölgelerarası  den­
         Bilindiği  gibi,  bölge  plânlaması  üç  ayrı  şe­    geli  bir  kalkınmalım  esasları"  gözönünde  bulun­
     kilde  görülmektedir.  Bir  ülkenin  ya  az  gelişmiş     durulacaktır.   Gerçekten,   teşkilâtça  benimsenen
     bölgelerinin  kalkınması   sağlanmak    istenmekte;       bölge  poütikasmm     başhca   hedefleı-inden  birini
     ya  hızla  şehirleşme  ve  sanayileşme   sonucunda        bu  husus   teşkil  etmektedir.  Bu  poütikayı  ger­
     birçok  problemlerle   karşılaşılan    büyük   şehir      çekleştirecek   vasıtalarm   başında,  devlet  eliyle
     bölgeleri  plânlanmaya    çalışılmakta,  ya  da,  ta­     yapılan   yatırımlarm   bölgelere    dengeli  bir  şe­
     biî  ve  iktisadî  kaynakları  zengin  zölgelerin  bu     kilde  dağıtılması  gelmektedir.  Bu  da  tabiatiyle,
     imkânlarından   en  büyük   verimi  elde  etmek  için     nereye,  ne  oranda,   hangi  yatırımın  yapılacağı­
     plânlar  yapılmaktadır    (2).  Ele  ahnan  bir  böl­     nı,  bize  gösterecek  bir  bilimsel  gerekçeye  sahip
     gede  bu  üç  çeşit  plânlama    amacından    birden      olmayı   zorunlu  kılar,  işte  bahis  konusu  ettiği­
     fazlasmm    birarada    bulunması    da  olağanüstü       miz  bölge  araştırması,  böyle  bir  amaca  da  hiz­
     değildir.  Türkiye'de,  yukarıda   söz  konusu   edi­     met   etmiştir.  Ş,imdi  kısaca,  araştırmanm  mahi­
     len  bölge  plânlaması  nevilerinden  üçüne  de  rast­    yetinden,  kaynaklarından,      metodundan     ve  bu
     lamak  mümkündür.     Doğu   ve  Güney   Doğu  Ana­       araştırmayla    varılan  sonuçlardan   bahsedeceğiz.
     dolu  Bölgesini,  geri  kalmış  bölge  plânlamasına;
     İstanbul  ve  Doğu  Marmara    Bölgesini,  büyük  şe­          n.   ARAŞTIRMANIN          MAHİYETİ,     KAY-
     hir  bölgesi  plânlamasına,  Antalya  Bölgesini  ise,     NAIİLARI      V E  METODU     :
     zengin  iktisadî  kaynakların     geliştirilmesi  için         Bir  araştırmaya    başlarken,  araştırıcı,  elde
     bölge  seviyesinde yapılan  plânlarnaya   örnek  ola­     etmesi  mümkün     olan  bilgilerle  yetinmek  ve  bu­
     rak  gösterebiliriz.  Bu  plânlama   çalışmalannda        nun   dışma  taşmamak     zorundadu-.   Sözünü   etti­
     ve  özellikle  bölgeler  arasmdaki  dengesizliklerin      ğimiz   bölge  araştırmasında     da,  bilgi  toplama
     giderilmesinde   kullanılmak   üzere   Devlet  Plân­
     lama  Teşkilâtı  tarafmdan     yapılan  bir  araştır­          (1)  KELLEŞ,   R.  Y.,  "Bölge  Plânlaması  ve  Şe-
                                                                                  ve
                                                                             İller
     ma,  bu  yazınm   konusunu    teşkil  etmektedir.          hirciliğ-üniz" "Türkiye'de Belediyeler  D.,  Ekim  1961,  S.
                                                                                      Bölge. Plânlaması
                                                                                                        Çalışmaları",
                                                                      395,
                                                                393
                                                                    -
          Memleketimizde      çeşitli  coğrafî   bölgeler       aym  dergi,  Ai'alık  1961,  S.  487  -  492.
     arasmda, geür    durumu,   yol,  okul,  su,  öğretmen,         (2)  KEL^EŞ,  R.Y., Şehir  ve  Bölge  Plânlaması  Ba­
     doktor,  hastahane    v.s.   bakımlarından    büyük        kımından  Şehirleşme  Hareketleri,  S.  196  -  197.
                                                                                                                 453
   1   2   3   4   5   6   7   8