Page 9 - İller ve Belediyeler Dergisi
P. 9

Plân      ve Program             Gereği         Karşısında          Belediyelerimiz


                                                                            Yazan  : Dr. Cevat  GERAY

          25  Aralık  1960  tarihli  gazetelerin  ilk  sahi-  lebilir  (3). Bu da. Anayasanın  başka  bir yönden
     îelerinde  yer  alan  küçük  bir  haberde,  istanbul  ihlâli  demektir.
     Belediyesine  bağh  daire  ve  kurumların  yıllık       istanbul  Belediyesini  kamulaştırma  bedel­
     çalışmalarının  bir  plân  ve  programa  bağlandı­  lerini  ödeyemez  hale  düşüren  sebebi,  girişilen
     ğı,  her dairenin  1961  yık için  bir ana  plân tasa­  başdöndürücü  imar hareketlerinin  belli  bir plân
     rısı  hazırüyacağı bildiriliyordu.                  ve  programa  bağlanmamış  olmasında  aramak
          Belediye  Kanununun  açık  ve  emredici hü­    gerekir  (4) .  Gerçekten,  halkın  bugünkü  ve  ge­
     kümlerine  rağmen   belediyelerimizin  programlı    lecekteki  ihtiyaçlarmı  beldenin  imkân  ve  kay­
     ve  plânlı  bir  çalışma  tarzmdan  yoksun  bulun­  naklarını  hesaba  katarak  istanbul'un  gelecek­
     dukları  bir  gerçektir.  Bilhassa  imar  ve  kamu­  te  alması  gereken  şekü  gösteren  bir nâzım  plân
     laştırma  işlerinde  plânsızbk  ve  programsızhğm   yoktur.
     tam  bir örneğini  vermiş  olan istanbul  Belediye­
     sinin  böyle  bir  karara  varmış  olmasını  büyük      Halbuki  şehircilik  faaliyetinin ilk şartı imar
     bir  zihniyet  ve  metod değişikliği  olarak karşüa-  ve  inşaat  hareketlerinin  önceden  tasarlanımş
     mak  gerekir. Bu vesile ile şehircilik  ve imar ha­  nâzım  bir  plâna  göre  cereyan  etmesi  gereğidir.
     reketlerinin  plân  ve  programa  bağlanması  ge­   Kanunlarımız  belediyelerimizi  imar  plânı  yap-
     reği  üzerinde  durmayı  faydah  buluyoruz.         tımakla  görevlendirdiği  halde  en  büyük  şehri­
                                                        miz  olan  istanbul'un  henüz  bir nâzım  plâna  sa­
          Sık  sık  gazetelerde,  tekrarlandığı  gibi,  is­  hip olmaması  şehirciliğimiz  bakımmdan  çok  dü­
     tanbul  Belediyesinin  sayıları  1500  e  yaklaşan  şündürücüdür,  istanbul'da  cereyan  eden  çok
     bir  vatandaşlar  grubuna  90  milyon  Türk  lirası  sür'atli  istimlâk  ve  imar faaliyeti  esnasında  bir­
     civarında  "istimlâk  borcu"  bulunmaktadır.  Ke­   çok  yolların  ne  kadar genişletileceğinin  önceden
     za,  yine  gazete  haberlerine  bakıhrsa,  istanbul  bilinememesini  veya  bazı  meydanların  defalar­
     Belediyesi  bu borçlarını  ödeyebilmek  için  emlâk  ca  alçaltıhp  yükseltilmesini,  adeta  yaz  boz  tah­
     satışına  gitmektedir.                              tası  haline  getirilmesini,  sadece  ve  sadece  plân-
                                                         sızhkla  açıklamak  gerekir  (5).
          Gayrimenkullerin  her  hangi  bir  idare  adı­
     na  kamulaştırılabilmesi  kamu yararı  bulunduğu        Şehircilik  hareketleri  her  şeyden  önce  hal­
     usulüne  uygun  olarak  anlaşıldığı  hallerde,  an­  kın  rahat  ve  huzur içinde  yaşamasını  sağlamak
     cak  "değer  pahası  peşin  ödenmek"  şartı  ile   üzere  beldenin  belli  bir  plâna  göre  iman  ve  ge­
     mümkündür    (1).  Anayasanın  teminatı  altında­  liştirilmesi  gayesini  güder.  Bu  bakımdan  plân
     ki  peşin  ödeme  mecburiyeti  prensibi  karşısmda  olmaksızın  bir şehircilik  ve  imar hareketi  bahis
     herhangi  bir  belediyenin  kamulaştırmadan  ötü­  konusu  olamaz.  Bunun  içindir  ki  diğer  memle­
     rü  özel  şahıslara  borçlu  olmasına  hukuken im­  ketlerde  "şehircilik"  deyimi  yerine  "şehir  plân­
     kân  yoktur.  Belediyenin  bu yola  gitmesi  anaya­  laması"  sözü  yerleşmiştir.
     sa  prensiplerinin  çiğnenmesinden  başka  bir şey
     değildir.                                               Şehrin  plânsız  büyümesi  ve  gelişmesinin çe­
                                                         şitli  mahzurları  görülmüştür  (6).  Park,  çocuk
          Gerçi,  imar  Kanunu  belü  hallerde  fakat   bahçesi  gibi  yeşil  ve  açık  sahalardan, kültür  ve
     malikin  önceden  muvafakati  şartı  ile  değer  pa-  sağlık  tesislerinden  mahrum iskân  mıntakaları,
     hanm   para  olarak  değil  tahvil  veya  bono halin­  gayrisıhhî  gecekondu  semtleri  birbiri  ile  ahenk­
     de  ödenmesine  müsaade  etmektedir  (2).  Henüz,   li  bulunmayan  ve  şehrin  içinde  gelişi  güzel  da­
     bu  konuda herhangi bir soruşturma  yapümış ol­    ğılan  endüstri,  ticaret  ve  iskân  bölgeleri  bunun
     madığına  göre  belediyenin  kamulaştırma  borç-    tabiî  sonucu  olan  münakâle  güçlükleri,  trafik
     larmm  bu  muvafakatin  usulüne  uygun  bir  şekil  tıkanıklıkları,  şehirlerin  plânsız  bir  şekilde  ge
     İş  alınmamış  olmasından  ileri  geldiği  kabul edi-  üşmesinden  doğmaktadır.

                                                                                                     55
   4   5   6   7   8   9   10   11   12   13   14