Page 5 - İller ve Belediyeler Dergisi
P. 5

İLLER                           B A N K A S I




                                                                                 Yazan:  Macit   KAYRA


         1945  swiosindc  4759  sayılı  k a m ı n l a  k u r u l a n  örnek  bir  organiza.syon  v ü c u d a  getirdiklerini  şük­
     İller  B a n k a s ı n ı n  gayesi;  müessesenin  o r t a k l a r ı n ı  ranla  kaydetmemiz  yerinde  olur.
     teşkil  eden  özel  idareler,  belediyeler  ve  köy  idarele­  Banka  kanun  ve  s t a t ü s ü n d e ,  b i r  taraftan  or­
     r i n i n  ve  bunlara  bağlı  teşekküllerin  y a p a c a k l a r ı  taklara  sağlanacak  kredi,  diğer  taraftan  bu  y a r d ı ­
     kamu  hizmetlerini  kredi  yolu  ile  kolaylaştırmaktır.  ma  i m k â n  verecek  kaynaklar  i y i  bir  şekilde  tertip­
     K a n u n  vazıı;  mahallî  kamu  hizmetleri  için  yapıla­  lenmiş.  B a n k a n ı n  o r t a k l a r ı  nezdindeki  abıcakları-
     cak  harita,  proje,  keşif  ve  etüdlerle  tesislerin,  ilyi-  nın  tahsili  ve  binnetice  tekrar  y a r d ı m a  m u h t a ç  OÎ -
     li  idareye  izafeten  Bankaca  y a p t ı r ı l m a s i m  da  kre­  taklara  a y n ı  yoldan  tevzii  sağlam  esaslara  bağlan­
     dinin  kullanma  şekli  içinde  m ü t a l â a  etmiştir.  İİUr  mıştır.
     B a n k a s ı n ı n ,  2301  sayılı  kanunla  k u r u l m u ş  bulunan  B a n k a n ı n  öz  k a y n a k l a r ı  sermaye  ve  ihtiyat­
     Belediyeler  B a n k a s ı n ı  istihlâf  ettiği  m a l û m d u r .  Or­  lardan  ibarettir.  Banka  K a n u n u n u n  3  ve  19  uncu
     taklar  a r a s ı n a  özel  idarelerle  köy  idarelerinin  d;'  maddeleri  mucibince  sermaye:
     ithal  edilmesine  r a ğ m e n ,  b u g ü n k ü  fonksiyonu  iti­  i\)  İl  ö z e l  İ d a r e l e r i  ile  belediyelerin  yıllık  ge­
     bariyle  müessesenin  ana  karakteri  yinc'  Belediyeiı  v  lir  t a h s i l â t ı n m  %  5'inden,
     B a n k a s ı d ı r .  Z i r a ;  faaliyetinin  en  b ü y ü k  kısmı  be­  b)  B u  idarelere  bağlı  teşekküllerin  yıllık  safi
     lediyelere  inhisar  etmekte,  diğer  ortaklarla  m ü n a ­  h a s ı l â t ı n m  %  5'inden,
     sebetleri  pek  dar  bir  çerçeveye  m ü n h a s ı r  kalmak­  c)  İ l  Özel  İ d a r e l e r i n i n  arazi  ve  bina  vergileri
     tadır.                                             t a h s i l â t m d a n  köy  idareleri  sermaye  p a y ı  adiyle
         Özel  idareler,  belediyeler  ve  köylerin  hususi  ayrılacak  3'lerden,
     bir  kanunla  k u r u l m u ş  b i r  müessese  t a r a f ı n d a n  f i ­  d)  Banka  sâfi  k a z a n c ı n ı n  %  30'u  nispetinde
     nanse  edilmesi,  d ü n ü n  ve  b u g ü n ü n  şartları  bakı­  tefrik  edilecek  köy  sermaye  p a y ı n d a n ,
     m ı n d a n  tek  çaredir.  Ç ü n k ü ;  T ü r k i y e ' d e  para  piya­  t e r e k k ü p  etmektedir.  Ü ç ü n c ü  maddede,  Devlet  büt­
     sası  uzun  vadeli  ve  m ü m k ü n  olduğu  kadar  ucuz  çesinden  veya  diğer  herhangi  b i r  yerden  yapılacak
     kredi  bulmaya  m ü s a i t  değildir.  İller  Bankasının  bağışlar,  özel  kanunlarla-  banka  sermayesine  eklen­
     o r t a k l a r ı n ı  teşkil  eden  idarelerin  muhtaç;  oldukları  mek  üzere  sağlanacak  paralar  gibi  istisnaî  ve  tesa­
     kredinin  mutlaka  uzun  vadeli  ve  ucuz  olması  da  düfi  i m k â n l a r d a n  da  bahsedilmekte  ise  de,  bunlar
     şarttır.  D i ğ e r  taraftan;  B a n k a n ı n  ortakları  hususi  tatbikata  intikal  edememiş  n a z a r î  h ü k ü m l e r  ola­
     sermaye  için  cazip  birer  m ü ş t e r i  olmaktan  çok  u-  rak  kalmıştır.
     zaktırlar,  gerekli  vasfı  haiz  değillerdir.          Y u k a r ı d a  kayıtlı  melihalardan  temin  edilen
         Kısaca  izahına  çalıştığımız  bu  ş a r t l a r  içerisin­  imkân,  m ü l g a  Belediyeler  B a n k a s ı n d a n  intikal  e-
     de,  sermaye  t e r a k ü m ü  çok  zayıf,  ihtiyaç  pek  fazla  deıı  miktar  dahil  olmak  üzere,  1959  sonunda  202
     olan  T ü r k i y e ' d e  özel  idarelerin,  belediyelerin  ve  milyon  liraya  baliğ  o l m u ş t u r .  B u  rakam,  bir  ba­
     köylerin  hizmet  ifası  için  m u h t a ç  oldukları  krediyi,  k ı m a  t a t m i n k â r  olmakla  beraber,  b a n k a n ı n  vazife­
     hususi  kanunla  k u r u l m u ş  ve  bu  hedefe  müteveccih  lerini,  o r t a k l a r ı n ı n  m â k u l  taleplerini  ifaya  kâfi
     bir  b a n k a n ı n  temini  zarureti  aşikârdır.  B u  m ü n a ­  olmaktan  çok  uzaktır.  B u  sebepledir  k i ; banka,  538
     sebetle;  Belediyeler  Banktısını  ve  onu  istihlâf  eden  milyon  liralık  munzam  kaynak  s a ğ l a m a k  suretiyle
     İller  B a n k a s ı n ı  k u r a n l a r ı n  memlekete  çok  b ü y ü k  hizmet  i m k â n ı n ı  a r t t ı r m a y a  gayret  etmiştir.  A n ­
     bir  hizmette  b u l u n m u ş  olduklarını  ve  hakikaten  cak;  munzam  kaynaklardan  s a ğ l a n a n  p a r a l a r ı n  te-

                                                                                                     51
   1   2   3   4   5   6   7   8   9   10