Page 6 - İller ve Belediyeler Dergisi
P. 6

Kira         kontrolü                 ve       belediye                encümen­




                     lerinin                    takdir                  yetgileri





                                                                                     Yazan  :  Cevat  GERAY


               I  —  Tiirkij-e'de  Kira  Kontrolünün  Tarih­       3/2/1942  de  4180  sayılı  kanunla  değiştiri­
           çesi  :                                            len  30  uncu  madde  ;üçnücü  defa,  19/8/1944  ta­
                                                              rih  ve  4648  sayılı  kanunla  tadil  edilerek,  mu-
               Türkiye'de  kiraların  kontrolü  sistemi  İkin­
                                                                                                    Korunma
           ci  Dünya  Savaşının  ilk  yıllarında,  harbin  cemi­  sakkaf  olmayan  gayrimenkuller  Millî 4648  sayılı
                                                                           dışında
                                                                                   bırakılmıştı.
                                                              Kanununun
           yetimiz  ve  ekonomimiz  üzerine  tesirlerini  önle­  kanunun  en mühim  hususiyeti,  hükümete  lüzum
           mek,  türlü  suistimal  ve  ihtikârlara  engel olmak   gördüğü  yerlerde  boşalan  evler  hakkında  bazı
           maksadiyle  vazedilen  Millî  Korunma  Kanunu­     kayıtlar  koymak  hattâ,  buna  riayet  etmeyen­
           nun  hükümleri   meyanında   ihdas   edilmiştir.   lerin  elinden  bu  gayrimenkulü  alıp  kiraya  ver­
           3759  sayılı  Millî  Korunma  Kanununun  30  un­   mek  yetkisi  tanmmasıydı.
           cu,  (bugün  6570  sayılı  kanunla  ilga  edilmiştir)
           maddesiyle  1939  kiraları  dondurulmuştu.  Fa­         2  —  Kiralara  mahdut  ölçüde  zamlar  ya-
           kat  bu  maddenin,  muhtelif  tadillerle  yeni  ih­  pılması;
           tiyaçlara  uydurulmasına  çalışılmıştır.  Memle­
           ketimizdeki  kira  kontrolü  sisteminin  başlıca        Umumî   fiat  seviyesindeki  yükselme  gayri­
           dört  safha  halinde  tetkik  ve  mütalâası  müm­  menkul   sahipleri  aleyhine  bir  durum  yarattı­
           kündür.                                            ğından,  5020  sayılı  kanunla,  1947  yılında,  mes­
               1  —  1939  kira  seviyesinin  dondurulması  ;  ken  ve  ticarethane kiarlarına  1939  kiraları  üze­
               2  —  Kiralara  mahdut  ölçüde  zamlar  ya-    rinden  %  20  ve  %  50  nisbetinde"  bazı  zamlar
           pılnaası;                                          kabul  edilmişti.
               3  —  Kira  kontrolünün  kaldırılması  cere­        3  —  Kira  kontrolünün  kaldırılması  cere-
           yana;                                              reyanı:
               4  —  Kira  kontrolünün   kaldırılmasından
           vazgeçilmesi  ve  bugünkü  sistemin  kabulü.            Millî  Korunma  Kanunu   hükümlerinin  za­
                                                              manla,  ve  hadiselerin  tesiriyle  maksat  ve  gaye­
               Bu  safhalara  sırasiyle  kısa  bir  göz  atalım.  sinin  kaybolduğu,  âdeta  işlemez  hale  geldiği
               1  —  1939  kira  seviyesinin  dondurulması  :  ve  birtakım  gayri  ahlâki  vaziyetler  doğurduğu,
                                                              ev  sahiplerinin  yük  altından  krutarılması  ica-
               Harp  yıllarında  ve  fevkalâde  hallerde,  du­  bettiği  mucip  sebepleriyle  kira  kontrolünün l­
                                                                                                          i
           rumdan  memleket  zararına  istifadeye  kalkışa­   gası  için  muhtelif  tasarılar  teklif  edildi.  Pren­
           caklara  karşı  tedbirler  ihtiva  eden  3780  sayılı  sip  olarak  tahditlerin  ilgası  kabul  ediliyordu.
           Millî  Korunma  Kanunu,  gayrimenkul  kiraları­    Fakat  birdenbire  kiraların  serbest  bırakılma­
           na  müteallik  30  uncu  maddesiyle, kiralan  1939  ması, tedrici  bir serbestiye gidilmesi  uygun görü­
           seviyesinde  dondurmuştur.                         lerek,  30/1/1953  de  kabul  edilen  6084  sayılı
               Adı  geçen  madde,  ilk  defa,  1940  yılılnm  kanunla.  Millî  Korunma  Kanununun    30  uncu
           son  ayında,  3954  sayılı  kanunla  değiştirildi;  maddesinin  meskenlerde  1'6/'1955;  meskenden
           kiracıların  lehine  olark  "tahliye  memnuiyeti"  gayri  yerlerde  1/1/1955 tarihinden  itibaren  yü­
           konuldu.                                           rürlükten  kaldırılması  derpiş  olundu.

           298
   1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11