Page 4 - İller ve Belediyeler Dergisi
P. 4

zun bugünkü   hali  ve  bu  yüzden  halkımızın,  mil­  adamının  kendini  kurtarabilmek  için  yapılma­
            letimizin  nihayet  idare  ve  hükümetin  karşılaş­  sı  mümkün  olanı  da yapmamaktan başka  imkân
            tığı  güçlükler  bu  oluşun  acı  ve  fakat  tâbiî  bir  kalmıyacak  ve  bu  suretle  idare  mutlak  bir ata­
            neticesidir.                                        lete  beceriksiz  idare  adamları  da  boş  mazeret­
                                                                ler  göstermeğe  sevkedilmiş  olacaklardır.  Fakat
                 Bundan  evvel  şehir  plânlarını  tatbik  çare­
            lerini  arayan  ve  imar  işlerine  sarılan  bir  bele­  maatteessüf  bu  yanlış  hareket  tarzı  ve  propa­
            diye  reisine  karşı  bizzat  mensub  olduğu  parti  ganda  bugün  çok  yayılmıştır.  Bu yüzden  menfi
            menfi  bir  vaziyet  almış,  kendisine  güçlükler  çı­  cereyanlar,  reaksiyonlar  imar  hareketlerini
            karmış  ve  hattâ  vazifesinden  ayırmağa  çalış­   durdurmuş,  imar fikrini  ve  dolayisile  imar mü­
            mış  ve  muvaffak  da  olmuştu.  O zamanın  hükü­   esseselerini  felce  uğratmıştır.  Bımdan  dış  yar­
            metine  dahil  bir  dostuma  bu  hareketlerinin  ve  dım  bakımından  da  zarar  gördüğümüzü  zanne­
            icraatile  bizzat  kendi  hükümet  ve  partileirnin  diyorum  : Şehirleri,  abideleri  sanat  eserleri ha-
            de  muvaffakiyetine  fi'lî  bir  propaganda  yapan  rab  olan  imar  hareketlerini  kendi  imkânlarile
            bir  zat  aleyhine  vaziyet  alınmasının  izah  edi-  yürütemiyen  devletler  bunun  halk  arasında
            lemiyeceğini  söylediğim  zaman  :  "Ne  yapalım    uyandırdığı  ıztırabı  ve  hoşnudsuzluğu,  sosyal
            imar  işlerine  çok  ehemmiyet  veriyordu.  Biraz   ihtiyaçlarını  ileri  sürerek  opera  binalarına  va­
            da  işae  işlerile  meşgul  olsaydı"  cevabını  ver­  rıncaya  kadar  şehirlerini  ve  abidelerini  yardım
            mişti.                                             fonlarından  imar  ettirdikleri  halde  biz  halkımı­
                                                               zı  yıkılmağa  yüz  tutan  abidelerine  ve  imara
                Bir  idare  adamının  en  easslı  vazifelerini  karşı  lâkaydı  mütevekkil  ve  kanaatkar  göste­
            hakkile  yapması  yüzünden  diğer  işleri  aksıyor-  recek  bir propaganda  yüzünden  bunu temin  ede­
            sa  teşkilâtın  genişletimesi  ve  kendisine  yetişe­  medik.  Halbuki  Türkiye  başta  istanbul  olmak
            mediği  saha  için  yardımcı  verilmesi  icab  eder­  üzere  Birinci  Umumî  Harbden  ve  istiklâl  Har-
            di  : Yoksa  o  idare  adamı  suçlandırılmaz,  blâkis  bindenberi  harab  olmuştur.  Yangınlar  bir  çok
            bir  kısım  işlerini  başardığı  için  takdir  edilirdi.  aileyi  sıkıntılı  duruma  düşürmüş  eskiden  ev
            Esasen  bu zatın  imar işlerile  hiç meşgul  olmasa  bark  sahibi  olanlar  her i  evsiz  kalmış  ve  hem  de
            harb güçlüklerinden  ve  iktisadî  âmillerden  mey­  imarsızlık  yüzünden  arsalarının  kıymetlerini
            dana  gelen  iaşe  meselelerini  halletmesine  im­  kaybetmiş  ve  bunları  spekülâsyonculara  kap­
            kân  olmadığını  dostum   pekâlâ  takdir  ederdi   tırmışlardır.  Bu  yüzden  de  arsaların,  binaların
            veya  etmesi  lâzım  gelirdi;  nitekim  sonra  da  bu  kıymetleri  sun'î  olarak  artmış;  suistimaller,
            işler  gene  halledilememiş  fakat  imar  işleri  ge­  emrivakiler  ortaya  çıkmış  ve  imarsızlıkla  imai'
            ri  kalmış,  buna  mukabil  spekülâsyonlar  ve  em­  imkânsızlığı  problem  haline  gelmiştir.  Istanbu-
            rivakiler  ise  artmıştı.  Bu   hareket  haki­
            katte  münevverin   demagojiye   taviz  verme­     1un  imar  edilmemesi  yüzünden  en  büyük  zararı
            sinden,  yani  Osmanlı  imparatorluğunun  gayri-   gören  bizzat  istanbullulardır.  1908-1918  ara­
            memnun   kütleleri  oyalamak  için  vezir  ve  dev­  sındaki  büyük  yangınlar  hemen  bütün  istanbul
            let  ircali  baş  vermelerinden  başka  bir  şey  de­  halkını  meskensiz  bırakmış,  iktisadî  buhranlar
            ğildi.  Şahsi  gibi  görünen  bu vaka devrin bir ruh   yüzünden  bu  devirlerde  gajrrimenkul  kıymetle­
            haletini;  şehir  ve  imar  işlerinin  neden  yürü­  ri  son  derece  düşmüştü.  Bunun  neticesi  bir  ta­
            mediğini  göstermek  bakımından  tipik  bir  hâdi­  raftan  mesken  buhranının  şiddetle  hüküm  sür­
            se  sayılabilir.  Halbuki  bu  ruh  haleti  hükümet  mesi  ve  gecekondulara  benzer  kulübelerin  şeh
            ve  idare  adamını  adalete  sevketmekten  başka   rin  merkezi  olan  yangın  yerlerini  doldurması,
            bir  şeye  yaramaz  : Boş bir sahaya  bir kaç  fidan  diğer  taraftan  da  çaresiz  kalan  ve  yanan  evle­
            dikilerek  tanzim  edilmek  istenildiği  zaman  fev­  rini  veya  arsalarını  imar  edemiyen  halkın  arsa­
            kalâde  hallerden,  kanalizasyonu  muntazam  ol-   larını  yok  pahasına,  her  kime  ve  ne  iş için  olur­
            mıyan  bir  şehirde  bunların  yapılamıyacağın-    sa  olsun  satmaları  olmuştur.  Bugün  dünün  is­
            dan  bahsedilerek  itiraz  edilirse,  böyle  bir  yeşil  kân  mıntakası  hattâ  sayfiyesi  olan  ve  Türk  ve
            saha  tanziminin  masrafının   yüzlerce  misli     dünya  resmine  ve  edebiyatına  geçmiş  bulunan
            masrafla  fevkalâde   haller  önlenemiyeceğin-     güzel  Halicin  bu  acınacak  halini  alması.  Boğaz
            den  ve  kanalizasyon  yapılamıyacağından  idare   sahillerinin  kömür  ve  tütün  depolarile  dolma-


           296
   1   2   3   4   5   6   7   8   9