Page 5 - İller ve Belediyeler Dergisi
P. 5

Belediyelerle ilgili Nizamname



                                  T â d i l l e r i




                                                                                Yazan  :  Fazıl  İLGEN

        iller  Bankası  vazifelerinin  başında:  Bele­  başlamış  ve  938  de  %  5,5  a  indirmiş  ve  iller
    diyelere,  hususî  idare  ve  köylere  kredi  sağla­  Bankası  haline,  kalp  edilmesini takip  eden  1946
    maktır.  Ancak  kredi  derken  idarelerin  her  tür­  yılında  ''/<  4,5  olarak  kabul  etmiş  ve  bunlarla
    lü  ihtiyaçlarına  kredi  açılacağını  sanmak  yan­  yetinmiyerek  müşterilerden  tahsil  edilmesi  lâ­
    lış  olur.  Meselâ:  İhtiyacın  şiddeti  ne  olursa  ol­  zım  gelen  muamele vergisini  bizzat  uhdesine  al­
    sun   idarelere  ait  memur  ve  müstahdemlerin    mıştır.
    ödenecek  maaş  ve  ücretlerine  kezalik  idarenin     Ancak,  son  yülarda  büyük  teahhütlere  girişil­
    gündelik  idare  masraflarına  kredi  açılamaz.    mesi  ve  bu  arada  elektrik  ve  içme  suyu  gibi  çok
    Banka  nizamnamesi,  bu  çeşit  ihtiyaçlara  para  para  isteyen  memleket  çapındaki  hizmetlerin
    verilmesini  men'etmiştir.  Bunun  sebebi  bellidir:  mühim  nisbetlerde  ele  alınması,  öz  kaynakların
                                                       kifayetini  sarsmış  ve  bankayı  yabancı  kaynak­
        Kredi  muameleleri   mahalli  amme  hizmet-
                             i
    lerile  ilgili  Tesis, Yapı  ve mâr  mevzularına  has­  lara baş  vurmak zaruretinde bırakmıştır.  Bunun
    retmektedir.                                       neticesi  olarak  da  ['(  5,5  ğun  üstünde  faiz  öde­
                                                       mek  zarureti  husule  gelmiştir.
         Banka  kâr  müessesesi  olmaktan  ziyade  bir
    hizmet   müessesesi  olduğu  için  bu  tahdidata        Sırf  alâkalı  ortak  idarelerin  müracaat  ve
    kimsenin  bir  diyeceği  yoktur.  Ancak  Nizamna­  ihtiyaçlarını  karşılamak  gayesile  baş  vurulan
                                                i
    me  bankanın  takdir  selâhiyetine  giren  bir ki   bu  tedbirin  bankaya  zararlı  olmaması  icap  ede­
    mevzuda  ortada  haklı  bir  sebep  yokken  tahdit  ceği  tabiidir.  Onun  için  nizamnamenin  12  nci
    etmiştir.                                          maddesinin  E  fıkrasında  faiz  nisbetinin  %  5,5
                                                       olduğu   suretindeki  fıkra  (yıllık  faiz  nisbeti,
        Bunlardan  birisi:                             ödünç  para  verme  işleri  kanunda  tesbit  edilen
                                                       hadleri  aşmamak   üzere  idare  meclisince  tâyin
         ikraz  muamelelerinde  idarelerden  alınacak
    faizin  %  5,5  olarak  tesbiti.                   olunur.)  Şeklinde  değiştirilmiştir.
                                                            Bugün  bir  zaruret  neticesinde  yeni  ikraz­
         Diğeri:
                                                       lara  tatbik  olunan  %  7  faiz  nisbeti  ilk  imkân­
         ikraz  müddetlerini  uzatmak  selâhiyetinin   da  daha  aşağı  nisbetlere  irca  edileceğine  şüphe
    kaldırılmasıdır.                                   yoktur.
                                                                              •
         Nizamnamenin maksadı   idarelere  yapılacak
    ikrazlardan  yüksek  nisbette  faiz  alınmasını  ön­    iller  Bankası  kanununun  15  nci  maddesi.
    lemektir.  Halbuki   herkes  bilirki  banka  te-   Banka idare  Meclisine tüzükte  gösterilecek  had­
    şekkülündenberi  bu  hususa  ehemmiyet  vermiş,    den  fazla  miktarlar  hakkında  karar  vermek  se-
    idarelere  mevcut  diğer  kredi  müesseselerinin   lâhiyeti  tanınmıştır.  Bunun tatbikatta  büyük  fa-
    tatbik  etmekte  oldukları  hadden  daima  düşük   idesi  görülmektedir.  Ancak  kanunda  olmadığı
    nisbetlerde  faiz  tatbik  edegelmiştir.  Nitekim  halde nizamnamenin   12  nci  maddesinde yer  alan
    3396  sayılı  kanunla  9f  8,5  olarak  tâyin  edilen  zamana  müteallik  takyit,  bankayı  bir  çok  ah­
    faiz  nisbeti  934  yılında  %  6,5  üzerinden  tatbika  valde  müşkül  duruma  sokmakta  ve  yapılması


                                                                                                  485
   1   2   3   4   5   6   7   8   9   10