Page 5 - İller ve Belediyeler Dergisi
P. 5

günkü  istihlâkimiz  de  bu  seviyede  kalacak  de­    Bir  kerre  yolu  yapılınca  yürürmek  herkes
     ğildir,  çok  daha  artacaktır.                     İçin kolay  olur.  1950  de iktisadî  sahayı kaplayan
                                                         zihniyet  balta görmemiş,  içinden  en  ufak  bir yol
          1950  de  vazifeye  başladığımız  zaman  eli­  dahi  açılmamış  bir orman  manzarası  arzetmek-
      mizde  60  bin  ton  şeker  bulunduğunu  gözönünde  te  ilerlemeği  adetâ  tamamiyle  men  eden  bir  en­
      tutarak  halkımızın  iyi  beslenememek  yüzünden   gel  teşkil  eylemekte  idi.  Daha  Adapazarındaki
      veremle  ve  daha  bir çok  hastalıklarla  malûl  bu­  birinci  şeker  fabrikasını  kurarken,  alâkalı  dai­
      lunduğunu  düşünerek  derhal  şeker  fiyatını  dü­  reler,  hattâ  bizzat  hükümetteki  bazı  şahıslar,
      şürdük  ve  böylece  mevcut  çok aşağı  istihlâk  se­  "Aman  yapmayalım"  diye  karşımıza  çıkmışlar­
      viyesini  bir  miktar  yükseltmeğe  muvaffak  ol­  dı. Uzun mücadelelerde  bulunmak  mecburiyetin­
      duk.  Daha  o  zaman  bu  memlekette  şeker  dâva­  de kaldık.  Fakat  1950  deki karardan  3 sene  son­
      sını  halletmek  kararmı  vermiştik.               ra  1953  te  ilk  şeker  fabrikasının  temelini  atın­
                                                         ca,  onu  takip  eden  3  sene  içinde  işte  11  şeker
          1950den bir sene evvel,  1949  da,  bunun  tam  fabrikasını  işletmeğe  açmış  bulunuyoruz.
      aksi  istikamette  yürünmüş, bütçe  yapılırken va­
      ridat  bulmak  ve  bir  muvazeneye  gidebilmek  en­   ÇİMENTODA      DA  AYNI   MÜŞKÜLLER
      dişeleri  içinde  şekerden  alman  istihlâk  vergisi­
      nin  yükseltilmesi  yoluna  gidilmiştir.  O  zaman­    Çimento   sanayii  hakkındaki  kararımızın
      ki  Meclis  zabıtlarında  ve  Encümen  müzakere­   tatbikinde  de  aynı  engellerle  karşı  karşıya  kal­
      lerinde  bunun  tafsilâtını  bulursunuz.  İstihlâkin  mıştık.  İstihlâkimiz  400  bin  ton  istihsalimiz  380
      artmakta  olduğu  müşahede  ediliyordu.  İthalât   bin  tondu.  Senede  20  bin  ton  kadar çimento  it­
      yapmağa   ihtiyaç  olacağı  görülüyordu.  Tediye   hâl  suretiyle  aradaki  fark  idare  ediliyordu.  Fa­
      müşkülâtı  olabilirdi.  O  halde  ne  yapmalı  idi?  kat  iktisadî  kalkınmasını  tahakkuk  ettirmeğe
      Yapılmış  olan  4  şeker  fabrikasının  sonuncusu­  azmetmiş  bir memleket  bu memleketi  baştan  in­
      nun  işlemeğe  açılmasından  14  sene  sonra  dahi  şa  azmi  ile  iş  başına  gelen  bir  iktidar  bununla
      "yeni  bir  şeker,  fabrikası  kuralım  böylece  ikti­  iktifa  edemezdi.  Yalnız  bizim  zihinlerimizde
      sadî  inkişafımıza  da  hizmet  edelim",  denmiyor­  meknuz  olan  bu  hakikat  henüz  memlekete  ta­
      du.                                                mamiyle  sirayet  etmemişti.  Aynı  kısır  görüşler
                                                         bu  sahada  ilerlememiz  için  birer  engeldi.  Sivas
             IŞtN  BAŞLANGICI     V E  KISIR
                                                         çimento  fabrikasmın  memlekete    gelmiş  olan
              GÖRÜŞLERLE       MÜCADELE                  makinelerle  90  bin  tonluk  tevsi  işi,  o  zamanlar
                                                         karşılaştığımız  engeller  hakkında  bir  fikir  ver­
          Halkı  en  mübrem  gıdasmdan  kesmek,  istih­  mek  için  cidden  beliğ  bir misâl teşkil  eder.  O za­
      lâki aşağıda  tutmak  için fiyatı  jiikseltmek  yolu­  man bütün  idareciler "zinhar bu tevsii  yapmıya-
      na  gidiliyordu. Biz îse  1950  de vazife  başına  gel­  lım,  çünkü  Sivasın  tevsü  halinde  elde  edilecek
      dikten  sonra  bilâkis  şeker  istihlâkini  kamçıla­  çimento  istihlâk  edilemez"  diyorlardı,  biz  vazi­
      mak  lüzumunu  duyduk.  Çünkü  bu, Türk Milleti­   yeti  ehemmiyetli  bulduk.  Muhterem  Reisicum­
      nin  hayatî  dâvası  idi.  Aynı  zamanda  ziraî  içti­  hurumuz  fevkalâde  hassasiyetle  harekete  geçti.
      maî  ve  iktisadî  bir dâva  idi. Fakat  derhal  karar  Refakatlerinde  Sivasa  gittik.  Fabrikanın  müdü­
      vermiş  olmamıza  rağmen  bugün  11  tanesi  de    riyet  salonunda  uzun  münakaşalar  yapıldı.  Bi­
      işlemekte  olan  yeni  şeker  fabrikalarmı  kurabil­  ze  bu  tevsiin  ticarî  ve  iktisadî  icaplarla  kabili
      memiz,  şeker  programımızı  tahakkuk  ettirebil­  telif  olmadığı  hususunda  kitaptan  akıldan  akıl­
      memiz  hiç de  kolay  olmamıştır.  Yalnız  şu kada­  sızlıktan  ne  kadar  delil  varsa  hepsini  getirdiler
      rını  söyleyeyim  ki  1950  de  kararımızdan  sonra  önümüze  döktüler.  Bunları  dinledikten  sonra
      ilk  fabrikanın  Adapazarında  temelini  atmayı    Reisicumhurumuzun emri ile aşğı  indik.  Kazma­
      ancak,  1953  senesinin  Eylülünde  başarabildik.  yı  elime  aldım  ve  "tevsi  işine  buradan  başhya-
      "Niçin  bu  kadar zaman  geciktiniz?"  Diye  sora-  caksınız."  emrini verdim.
      bihrsiniz. Ben  de cevap  olarak size  diyeceğim ki,
      iktisadî  mücadelenin  asıl  sırn  işte  buradadır,    Çimento  da  bu  ilk  müsbet  adım  olmuş,  bu­
      güçlükler  daima  işin  başlangıcmdadır.           nu  süratle  diğerleri  tâkip  etmiştir.

                                                                                                   705
   1   2   3   4   5   6   7   8   9   10