Page 8 - İller ve Belediyeler Dergisi
P. 8

İ
                İSTANBUL'UN  AĞLIK ŞLERİ



                                                                            Yazan  :  Zühtü  ÇUBUKÇUOÖLU


               îstanbulun  sağlık  işlerine  nezaret  etmek,  hekimi)  isimleri  Divanca  mukayyetti.  Hazine!
           hekimbaşıların  vazifesi  idi.  Hekimbaşı,  o  zama­  evrak  vesikalarına  göre,  1699  da  İstanbulda
           nın  tabiriyle  "Ser  Etibbayı  Hassa" sarayın  baş­  mevcut  bütün  tabipler  ve  cerrahlar  imtihan  edil­
           hekimi  olduğu  gibi,  İstanbulda  hekimlik,  cerrah­  mişlerdi.  Ellerine  rüus  verilerek  dükkân  açma­
           lık,  eczacılık,  devrin  tabiriyle  attarlık  eden bü­  larına  müsaade  olunanların  resmî  deftere  göre,
           tün  esnafın  âmiri  idi.  Yalnız  yolların  temizlen­  adet ve  milliyetleri  şöyle  idi:       *
           mesi  gibi  işlere  bakmak,  istanbul  Kadısına  bıra­  Tabip  —  4  Türk,  6  Rum, 8  Musevi,  7  muh­
           kılmıştı.                                          telif  milletlerden  olmak  üzere  miktarı  25  kişi.
               Hekimbaşılık  yüz  akçeli  bir  mevleviyetti.      Cerrah — 3 Türk,  7 Rum, 2 Musevi,  16 muh­
               Hekimbaşıya   tabi  saray  hekimlerinin  mec­  telif  milletlerden  olmak  üzere  28  kişi.
           muu  17  nci  asırda  yirmibir  neferdi.  Ulûfelerini  Bunlardan  İstanbul  semtinde  15  tabip,  13
           aydan  aya  ahriardı.  Bunlara  hassa  tabipleri  un­  cerrah;  Galatada  3  tabip,  6  cerrah.  Tophanede
           vanı  verilirdi.  Ekseriya  tıpta  maharet  ve  haza-  2  cerrah,  Kasımpaşada  1 cerrah  vardı.  Diğerleri
           İvati  olan  Müseviler  de  hekimbaşı  tayin  olunur­  de  İstanbulun  muhtelif  semtlerinde  idi.  Galata-
           du.  Fakat  hekimbaşılık  bir  mevleviyet  olması  daki  tabip  ve  cerrahların  ekserisi  Venedikli  idi.
           sebebiyle  bunların  müslüman  olmaları  şarttı.   En  çok tabip  ve  cerrah  bulunan  semt,  Hacapaşa
           Diğer  Musevi  hassa  tabipleri  için  bu  kayda  ihti­  ve  Divanyolu  taraflarıydı.
           yaç  yoktu.                                            Sair  esnaf  gibi  hekimlerin,  cerrahların  ve
               Musevi  hassa  tabipleri,  kifayet  ve  yaşayış  attarlann  da  kethüdaları,  yiğitbaşıları  ve  ihti­
           hususunda  bütün  gayri  müslümlerin  tâbi  olduk­  yar  heyetleri  vardı.  Bazan bunların  müsaadesiy­
           ları  kayıtlardan  istisna  edilirlerdi. Meselâ  îstan-  le  dükkân  açarlar,  sanatlarında  ehil  olmıyanlan
           buldan  Edirneye gelecekleri  zaman,  silâh  taşıya­  hastalara  yanlış  ilâç  verirler  "Külli  fesada  bâis"
           bilirler,  ata  binerler,  samur  kalpak ve  kürk  giye­  olurlardı.
           bilirlerdi.                                            Bu  hususta  Divandan  çıkan  bir  karar  ay­
               Hekimbaşıların  şehre  taallûk  eden  vazife­  nen  aşağıya  nakledilmiştir:
           leri,  hekimleri  ve  cerrahları  imtihan  ederek  liya­  "İstanbul  Kadısına  hüküm  ki Süddei  saade­
           katleri  sabit  olanlara  rüus  vermek  ve  dükkân  time  mektub  ^önderüb  mahmiyyeyi  İstanbul  at­
           açmalarına  müsaade  eylemek,  attarların  hasta­  tar  tayifesinin  hirfet  kethüdası  ve  yiğitbaşıları
           lara  yanlış  ilâç  vermelerine  mâni  olmak  ve  on-  ehli  hirfeden  olmıyub  na«hil  iken  attar  dükkâ­
           lan  cezalandırmaktı.  İmtihan  olmıyan  tabiplerle  nına  geçüb  müslümanlara  beyi  etdükleri  edvi-
           frenk  tabiplerin  dükkân  açmalarına  şiddetle    yeyi yanlış virüb külli  fesada  müeddi  oldukların­
           mümanaat    edilirdi.  İmtihan  vererek  dükkân    dan maada  bazı  tekâlifi  örfiyye  vaki  oldukda  biz
           açan  tabiplerin,  cerrahların,  kehhallerin  (Göz  attar  değUüz  deyü  muavenet  etmiyüb  fukaraya








                                                                                                     JMHfi
   3   4   5   6   7   8   9   10   11   12   13