Page 9 - İller ve Belediyeler Dergisi
P. 9

Kanun      ve   Nizam     Bahisleri     :

     Yapı      Kooperatifleri             ve    Bina     Yapımını          Teşvik        Kanunu





                                                                       Yazan   :  Avukat  Ekrem  AMAÇ

          Kooperatif,  bir  nev'i  şirkettir.  Hukuk  lisa­  şekkül  eden  (Bina  yapmını  teşvik  Komisyonu)
     nında  Şirket  iki veya  daha  fazla  şahsın  emek  nda  kooperatiflere  böyle  bir  (tercih  hakkı)  nm
     ve  mallariyle  müştereken  iktisadî  bir  gayeye   tanınması  yolunda  geniş  ve  istifadeli  müzakere
     erişmek  için bir  akit'le  birleşmeleridir.        cereyan  etmişti.
          Şayet,  Şirket,;  Ticaret  kanununda  târif        O zaman bu  Komisyona Başkanlık   etmiş  ve
     edilen  Şirketlerin  mümeyyiz  vasıflarım  haiz  de­  bu  mevzuu  Kongre  umumî  hey'etinde  ve  hattâ
     ğilse,  "âdi  şirket"  olur  ve  Borçlar  kanununda  8  nci  Büjrük  Millet  Meclisinin  Bütçe  Komisyo­
     yazılı  hükümlere  tâbi  tutulur.                   nunda  İsrarla  ve  şerefle  savunmuş  olan  bu  yazı
          Ticaret  Şirketleri;  1)  KoUektif,  2)  Koman­  muharriri,  bu  kere meslekî  icaplarla  her  gün  tâ-r
     dit,  3)  Anonim,  4)  Kooperatif,  5)  Limited  ol­  kip  etmekte olduğu  (Resmî  Gazete)  de,  yurdu­
     mak  üzere  beş  türlüdür.                          muzda  yer  yer  (Yapı  Kooperatifleri)  nin  kurul­
          Anayasamız Şirket kurmağı  ve Şirkete  (his­   duğunu  gösteren  Vekiller  Hey'eti  Kararlarma
     seder)  ve  (Ortak)  olmağı  Türklerin  (kamu       ve  ilânlara  sık  sık  rastlayınca,  bunlardan cidden
     haklan)  ndan  sajmııştır.                          samimî  bir  sevinç  duymaktadır.
          Binaenaleyh,  bir  şirket  hissedarı  veya  ku­    Çünkü,  6188  sayılı  kanuna  göre  Belediye­
     rucusu  sıfa.tı,  cemiyet hayatında  gizlenecek şey­  lerin,  ucuz  mesken  dâvasının  tahakkuku  yolun­
      lerden  olmayıp,  bilâkis  en  tâbiî  bir  medenî  ve  da  tevzi  edecekleri arsalardan, memur,  müstah­
     âmme   hakkınm  istimalinin  ifadesidir.            dem  ve  işçilerine  ev  yaptıracak  bil'umum  İdare
          Türk  Ticaret  kanunu,  Kooperatif  şirketleri  ve  İktisadî  Devlet Teşekkülleri  ile, tş  Kanununa
      ticarî  şirketler  arasında  sayarak  (hükmî  şah­  giren  Fabrikalar  ve  tekmil  Yapı  Kooperatifleri
     siyet)  i  haiz  olduklarım  kabul  etmiştir.  Filha­  faydalanmaktadırlar.
      kika,  Kooperatifler  Ticaret kanunu  hükümlerine                        •
     tâbi  olmakla  beraber  gayeleri  ticaret  yapmak­                      •   *
     tan  ziyade, ortakların  bazı  iktisadî  ve  sosyal ih­  Diğer  taraftan.  Belediye  bilindiği  gibi,
     tiyaçlarını  karşılıklı  muavenet  ve  kefalet  yoluy­  (Belde)  yani  Vilâyet,  Kaza  ve  Nahiyelerin  1580
     la  tatmine  çalışmaktır.                           sayılı  Belediye Kanununun  4,  5,  6 ncı  maddeleri
          Kooperatiflerin  de,  İstihsal  Kooperatifi,  is­  gereğince  tahdit  ve  tasdik  edilmiş  olan  sınırları
     tihlâk  Kooperatifi,  Kredi  Kooperatifi,  Yapı  Ko­  içinde  oturan  halkın,  o  yerlerin  durumlarına
      operatifi  ve  saire  gibi  muhtelif  nevileri  vardır.  göre  müşterek  ve  medenî  ihtiyaçlarını  düzenle­
          Bunlar  arasında,  (Yapı  Kooperatifleri)  son  mek  ve  gidermek  ile  ödevli  ve  tüzelkişiliği  olan
     zamanlarda   yurdumuzun   her  tarafında  kurul­    bir  kuruldur.
      maktadır.  Çünkü,  yürürlükte  olan  6188  sayılı      Bu  sıfatla  Belediyelerin,  gayrimenkul  mal­
      (Bina  yapmmı teşvik)  kanunu, bu  gibi Koopera­   ları  tasarrufa,  almağa  ve  satmağa  yetkileri  ol­
      tiflere  ayn  bir  tercih  hakkı  bahşetmiştir.    duğu  için  gerek  şahıslardan  bedel  mukabilinde
          Aslında,  mesken  buhranını  önlemek,  ucuza   gayrimenkul  satın  ve  gerek  hususî  kanunları
      maletmek,  fakir  aileleri  mesken  sahibi  kılmak  gereğince  Belediyelere  devredilmiş  olan  gayri-
      amaciyle  Kooperatiflere  tanınan  bu  tercih  hak­  menkulleri  tasarruf  etmek,  satmak,  tahsis  et­
      kı  meselesi,  ilk  defa  Türk  Belediyecihk  Derne­  mek,  kiraya  vermek  ve  bağışlamaları  kabul  et­
      ğinin  3  ncü  kongresinde ortaya  atılmıştı.  1949  mek  gibi  hak  ve  yetkileri  vardır.
      yılında  Kongrece seçilen  ve  terekküp  tarzı  bakı­  Ancak,  Belediylerin  satacakları  gasnrimen-
      mından  3  Milletvekilinden,  3  Belediye Reisinden   kuUerde  2490 sayılı  İhale  Kanununa  olduğu  ka­
      ve  3 Yüksek  Mimar  ve  Yüksek  Mühendisten  te-  dar,  Belediye Yapı  ve  Yollar  Kanununa  ve  İmir

                                                                                                   563
   4   5   6   7   8   9   10   11   12   13   14