Page 6 - İller ve Belediyeler Dergisi
P. 6

Belediyeler                      ve      Fiyat            Mürakabesi



                                                                               Yazan  :  Hulki  ALtSBAH

           Bu  gün belediyelerin  en ağu- vazifelerinden   küo buğdayı veya  15 yumurtası  ile bir metre pa­
       birinin  muhtelif  kanımî  mevzuatm  kendilerine   muklu alan köylü  bir gün çarşıda  bir metre  bez
       yüklediği,  halkm ve  Hükümetin  de  ciddi bir şe-  için  altı  kilo buğday  veya  20  yumurta  istendiği­
       kUde  işlenmesini  beklediği  fiyat  mürakabesi  işi  ni  görünce  oda malım  yine  eski muvazeneye  ge­
       olduğu  muhakkaktır.  Bu mürakabe   ötedenberi     tirecek  şekilde  değerlendirmekte  kendini  haklı
       Belediyelerin  ilk ve  en  zarurî  vazifelerinden  sa­  görür. Bir günlük  emeği  ile iki metre  bez alan iş­
       yılmıştır.  Belediye  teşkilâtı  kurulmadan  evvel  çi  bunım  için  kendisinden  iki günlük  emeği  mu­
       peşinde  falakah  mübaşirleriyle  dolaşan  İstan­  kabilinin istendiğini  görünce  oda emeğinin  değe­
       bul  Kadılanmn  baş  vazifelerinden  biri,  zarurî  rini  artırır,  işte  bir fasit  daireki çarkın  neresin­
       ihtiyaç  maddelerinin fiyatlarım  kontrol  etmekti.  den  tutup  işe hakim olmak  lâzım  geleceğini  ko­
       Belediye  Kanımımda  da havayici zaruriye med-     laylıkla  halletmeğe  imkân  yoktur. Her kes  ken­
       luluna giren maddelere  Belediyelerin narh koya­   dine  göre  haklıdır.  Hattâ  bu  fiyat  yükselişleri
       bilecekleri,  yani  azami  satış  fiyatım  tesbit  ede­  arasında  kâr rakamlarının  yükselmesi  tabiî  olan
       cekleri  ehemmiyetle  yer  almıştır.  Bundan dola-  tüccar ve esnaf  da bu rakamları  kâfi  görmiyerek
       yıdırki  ekmek,  et uzım  seneler,  hemen  daima bü­  nisbetleri  artırmağa  temayül  eder.  Bımu  o yap­
       yük  şehirlerimizde narh konusu olmuş; Otel, Ha­   masa,  piyasa  yaptırır.  Bir kaç gün evvel  çekişe
       mam,  Berber ve  Lokanta  ücretleri  de  Belediye­  çekişe  pazarlık  eden  müşteri  malı  bulduğuna
       lerce tesbit  edilmişitir.                         memnun, istenileni verince beşeri ihtiras hareke­
           Serbest rekabetin mutlak hükmünü   ifa ede­    te geçer ve ertesi gün esnaf daha yüksek bir satış
       bildiği  zamanlarda ve  yerlerde fiyat  mürakabesi  fiyatı  istemeği  kendince  uygun  bulur. Iş  bu ka-
       yorucu  ve  üzücü  bir iş  değildir.  Fakat,  muhtelif  darlada  kalmaz. Ona sorarsanız  vereceği  cevap­
       iktisadî  tesirlerle  arzın  daraldığı,  talebin  çoğal­  larda  vardır  ki haklı  bulmamağa  imkân  yoktur.
       dığı zamanlarda fiyat mürakabesi  mahiyetini ta­   Geçineceğini  ve  kârım  temin  için  muayyen  bir
       mamen   değiştirerek  tatbik  edilenler  kadar,  tat­  ciro bekliyen tüccar  ve  esnaf  malsızlıktan  bu ci­
       bik  edenleride  yoran ve  düşündüren  bir meşgale   royu  temin  edemeyince  ayni kâr pajanı  daha az
       halini alır.                                       ciroya  tevzi  etmek  için  kâr haddini yüksek  tut­
           Bu   gün - sebebi  ne olursa  olsun  -  malesef  mak  mecburiyetini  ileri  sürer.  Kâriyle  sattığı
       bütün yurtda fiyatlara Hükümetin  ve  dolayisiyle  malı,  satış  fiyatiyle  yerine koyamazsa zarurî bir
       belediyelerin  müdahalesini  icap  ettiren  bir vazi­  ikame  maliyetini  satışa  esas  tutmak  ister.
       yet  vardır.  Bazı  zarurî  ihtiyaç  maddeleri  tama­  işte  bir dâva  ve  işte  bir hastalık  gibi,  asır­
       men  dahilî  istihsal ve  hattâ  ihraç  maddelerimiz­  lar boyunca tedbiri ve  ilâcı münakaşa  edilmiş  ve
       den  oldukları  için  bunlann  piyasaya  arzını  da­  yüzde  yüz  mübet  neticeye  varıldığı  iddia  edile­
       raltacak  sebepler  olmayabilir. Fakat  bir çok ih­  memiştir.  Bunun en tabiî  çaresi arz ile talep ara­
       tiyaç  maddelerinde  istihsalin henüz  umumî  ihti­  sında  muvazene  tesisi  imkânını  bulabilmektir.
       yaca  yetecek  hadde  ulaşamaması  dolayisiyle  it­  Bulunamajrmca  idari  ve  zecri  tedbirlere  müra­
       halle takviyesi zaruri  durumlar vardır. Dış tica­  caattan başka  çare kalmaz.
       retimizde  ithalâtta  bir  derece  kısıntılar  vücuda  Malın  darlaştığı  zamanlarda piyasayı  tan­
       getirilmesini  icabettiren  sebepler  bunların  piya­  zim  eden tedbirler iki istikamette toplanır: istih­
       saya  arzını  azalttıkça  bir fiyat  yükselişi  beklen­  lâkin  tanzimi, fiyatların  mürakabesi.
       mesi  pek  tabiidir. Halkm  artan iştira  kabiliyeti   istihlâkin  tanzimi  vesika  sistemi  demektir.
       de talebi artırdıkça bu fiyat yükselişi iki taraftan   Mevcudu az veya  istihsali mahdut  olan malı, ih­
       kuvvet  alarak  hızlamr.  Muhtelif istihlâk  madde­  tiyaç  sahibine, ihtiyacı  nisbetinde  veya bu müm­
       leri  arasında  ydlarm  tatbikatı  ile teessüs  etmiş  kün  olmazsa  adilâne  bir ölçü  ile  tevzi  etmek  bu
       olan muvazene; bu fiyat kımıldanışını dahilî istih   sistemin  esasıdır. Her müşkülü halledecek kadar
       sal  maddelerine  de  kolaylıkla  teşmil  eder.  Dört  makul  gözüken,  kolayca  ifade  edebilen  bu  sis-

       560
   1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11